ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

ΤΕΤΡΑΔΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

8. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΜΑΝΙΑΤΩΝ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΜΑΝΙΑΤΕΣ

ΑΓΡΑΠΙΔΗ Οικογένεια. Κατοικούσε στην Κοίτα, ανήκει στην πατριά των Νικλιάνων και αποτελεί κλάδο των Τσιγγροσαουλιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 112.
Ο Μ. Αγραπίδης κατοικούσε στην Κοίτα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Δ. Αγραπίδης το 1836 διορίστηκε πρώτος δήμαρχος του δήμου Μέσσης, που είχε πρωτεύουσα την Κοίτα.
Ο Δ. Αγραπίδης από την Κοίτα, στα έτη 1844 και 1845 είχε συμπεριληφθεί στον κατάλογο ενόρκων, ενώ μετά το 1850 δεν εμφανίζεται. ΦΕΚ 1844, σ. 213 και ΦΕΚ 1855, παράρτημα μετά το φύλλο 27 (9-9-45)130, σ. 12.
Ο Πέτρος Αγραπίδης του Νικολάου από την Κοίτα μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, 1977, σ. 397.

ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΥ Οικογένεια. Είναι Νικλιάνοι από τον κλάδο των Κουτρουλιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 112 και 128.
Η οικογένεια Αθανασάκου είχε πύργο με κανόνι στη Λευκή Πέτρα που αποτελεί ξεμόνι μεταξύ Αλίκων και Βάθειας). Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78. (Στη σελίδα 82 αναφέρει από λάθος πάλι τη Λευκή Πέτρα με τον πύργο του Αθανασάκου).
Στις 3 Μαΐου 1817 στο Λιμένι υπέγραψαν συμφωνία ο Πέτρος Λυμπερόγγονας (από τους Κουτρουλιάνους) με τον Κατσή Μαυρομιχάλη – που ήταν ο καπετάνιος της Μέσα Μάνης – και ο πρώτος παρέλαβε από τη γούβα του Κατσή το συγγενή του Γιαννάκη Αθανασάκο με την υπόσχεση ότι αν ξανακάνει αδίκημα θα υποχρεωθούν οι Κουτρουλιάνοι στην καταβολή 2.000 γροσίων και στην ανοχή δύο φονικών. Σ.Κουγέα, Η ανθρωποκτονία (το φονικό) ως διεγγύημα τρίτου εν Μάνη, Παράρτ. «Ελληνικών» αρ. 4, Προσφορά εις Στίλπ. Κυριακίδην, Θεσσαλονίκη 1953, σ. 367.

ΑΛΕΤΟΥΡΑΝΑΚΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ. Αναφέρεται από το χωριό Ριγανόχωρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 19, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 207.

ΑΛΕΥΡΟΜΑΓΕΙΡΟΣ Γ. Κατοικούσε στους Μπουλαριούς και υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831. Ως κάτοικος Μπουλαριών αναφέρεται και από τον Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 117.

ΑΛΕΦΑΤΖΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ του Λεούτζη και της Καλής, η σύζυγός του Ειρήνη και τα παιδιά του Λεούτζης, Κυριακή, Καλή και Παρασκευή. Από το χωριό Κεχριάνικα, Στ.Σκοπετέα, Ε.Α.Ι.Ε.Δικαίου , 3 (1950)77.
ΑΛΜΥΡΑΝΤΗ ή ΑΡΜΥΡΑΝΤΗ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο της πατριάς των Καουριάνων της Κοίτας, όπου είχε πύργο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, 76. Βλέπε Αρμυράντης.
Ο Μιχαήλ Αλμυράντες συγκαταλέγεται μεταξύ των αγωνιστών της Βέργας και Διρού. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 82.
Ο Παναγιώτης Αλμυράντες του Γρηγόρη από την Κοίτα μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, 1977, σ. 397.

ΑΝΑΠΛΙΩΤΗΣ πειρατής. Γύρω στα 1668 στο Οίτυλο ήταν δύο διαβόητοι πειρατές, ο Αναπλιώτης και ο Θεόδωρος. Ήταν φίλοι και συνεργαζόντουσαν, αλλά κάποτε φιλονείκησαν στη διανομή λείας και ο ένας αιχμαλώτισε τη γυναίκα του άλλου. Κατόπιν τις πούλησαν και οι δύο στον ίδιο πειρατή από τη Μάλτα. Αλλά όταν κατάλαβαν τι είχαν κάνει, συμφιλιώθηκαν και πήγαν μαζί και ελευθέρωσαν τις γυναίκες τους. Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 301, και Κ.Σιμόπουλου, Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα, τ. 1, σ. 117. Α.Κραντονέλλη, Ιστορία της Πειρατείας, τ. 2, σσ. 119, 291, 387 και 392.

ΑΝΑΠΛΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΗΣ. Από το χωριό Βάμβακα. Αναφέρεται στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 31. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 210.

ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ. Το 1825 αιχμαλωτίστηκε από τον Ιμπραήμ στα Τρίνησα και αναφέρεται 25 ετών. Η.Παπαθανασόπουλου, Λάκωνες τραυματίες και αιχμάλωτοι του Ιμπραήμ, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)313.

ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΟΣ ΓΙΩΡΓΗΣ. Από την Ανατολική Μάνη στις 9 Ιουλίου 1832 ψήφισε στο Μαραθονήσι τον καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκο-Γρηγοράκη ως πληρεξούσιο για την Εθνοσυνέλευση της Προνοίας. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 334.

ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΟΣ Μ. Ήταν από το Σταυροπήγι, ίσως από την οικογένεια Αναστασέα. Υπέγραψε ψήφισμα που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων και δημοσιεύτηκε στη Γενική Εφημερίδα Ελλάδος, αριθ. φ. 48 της 27 Ιουνίου 1831.

ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στα Άλικα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μάνης, σ. 127.

ΑΝΔΡΕΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Από τον Πολυάραβο του δ΄ξμου Μαλευρίου. Αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ. μητρ. 02071 (004098) Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 130.

ΑΝΔΡΕΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στον Πύργο του Διρού. Ο Ανδρέας Ανδρεάκης, γεννημένος το 1796 στον Πύργο του Διρού, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Α. και ο Α. Ανδρεάκος μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Πέτρος Ανδρεάκος. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Πιέρου Βοϊδή-Μαυρομιχάλη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Αναφέρονται ο Μιχαήλ Ανδρεάκος (βλέπε Ανδρακάκος Μιχαήλ) από την επαρχία Οιτύλου αναφέρεται στα ΑΧΕΒΕ με αριθ. μητρ. 00414 (012928)
Μία οικογένεια Αντρεάκου αποτελεί αποτελεί κλάδο των Καραμπατιάνων της πατριάς των Κοσμάδων της Βάθειας. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 68 και 77. Άλλη ομώνυμη οικογένεια αποτελεί κλάδο των Βισταχαγιάνων και είναι εγκατεστημένη στην περιοχή της Μίνας. ό.π., σ. 104.

ΑΝΔΡΟΥΤΣΑΚΟΥ Οικογένεια. Είναι Νικλιάνοι από τον κλάδο των Μιχαλακιάνων της Νόμιας, που πήγαν στη Λάγια και από εκεί εγκαταστάθηκαν στη Βάθεια. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 78 και 113.
Ο Γεώργιος Ανδρουτσάκος κατάγεται από τηΒάθεια της επαρχίας Οιτύλου και για τη συμμετοχή του στην επανάσταση του 1821 τον κατέταξαν στους στρατιώτες, ΑΧΕΒΕ με αριθ. μητρ. 08031 (012538). Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 130.

ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑ Οικογένεια. Αναφέρεται ότι προέρχεται από την πατριά των Αραβουχιών. Είναι από τους παλαιούς κατοίκους των Μπουλαριών, όπου έχουν το παλαιότερο πύργο. Λέγεται ότι ο Μαντούβαλος (Νικλιάνος) πήγε στους Μπουλαριούς ως σώγαμπρος του Ανεμοδουρά. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 117.

ΑΡΑΒΟΥΣΕΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Καταγόμενος από τη Βάθεια, στις 8 Μαρτίου 1571 έγραψε, ως γραμματέας, γράμμα των Μανιατών προς το Δόγη της Βενετίας, το οποίο μετέφερε ο Fabian Barbo, Κ.Ντόκου, Λακωνικαί Σπουδαί (1972)262.

ΑΡΑΒΟΥΣΙΑΝΟΥ. Τοπωνύμιο που προέρχεται από οικογενειακό όνομα. Πρόκειται για τη θέση που ήθελαν οι Ισπανοί να χτίσουν κάστρο στα 1612. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)97. (ΠΟΥ βρίσκεται ????)

ΑΡΑΒΟΥΧΙΟΙ Οικογένεια. Παλαιά οικογένεια εμπορευομένων, η οποία ήταν εγκατεστημένη στην περιοχή της Καινήπολης-Βάθειας-Τσικαλιών. Τους έδιωξαν οι Λιάνοι (Νικλιάνοι) και πήγαν στα Ποράχια. Εκεί τους πολέμησαν οι Πηλοκωκιάνοι της Λάγιας και αφού τους νίκησαν τους έσφαξαν (βλέπε μοιρολόγι Βιτζιλόγιαννη). Κλάδος της οικογενείας ο Αραβής ή Ξυπόλυτος. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 70, 77, 79, 156.

ΑΡΑΠΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Πέρα Δημαρίστικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78. Οι Αραπιάνοι από τα Πέρα Δημαρίστηκα εγκαταστάθηκαν στον Κυπριανό. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 180-1.

ΑΡΑΠΟΓΓΟΝΟ (ΑΡΑΠΗΣ) ΠΙΕΡΑΚΗΣ. Το 1670 αναφέρεται από το χωριό Σέλα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 47, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 215.

ΑΡΜΥΡΑΝΤΗΣ ή ΑΛΜΥΡΑΝΤΗΣ ΜΙΧΑΗΛ. Η οικογένειά του αποτελεί κλάδο της πατριάς των Καουριάνων και είχε πύργο στην Κοίτα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης Α’, σ. 110. Βλέπε και Αλμυράντης.
Ο Μιχαλάκης Αρμιράντης από την Κοίτα, γεννημένος το 1801, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Μ. Αρμυράντης κατοικούσε στην Κοίτα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831. Για τη συμμετοχή του στον αγώνα του 1821 τον κατέταξαν στην 1η τάξη των υπαξιωματικών με αριθ. μητρ. 00608 (001128). Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 131.

ΑΥΓΟΥΛΕΑ Οικογένεια. Στις 6 Αυγούστου 1824 ο Αναγνώστης Αυγουλέας έγινε υποχιλίαρχος. Στην ίδια διαταγή αναφέρονται άτομα καταγόμενα από το Ζυγό της Μάνης. Μ.Φερέτου, Μεσσηνιακά 1(1968)438 και ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Υπουργ. Πολέμ., φάκ. 25 και ό.π., Εκτ. φάκ. 20. Το όνομά του συμπεριλαμβάνεται στο μητρώο των αγωνιστών με αριθ. μητρ. (;) 1667, 2414, 5784 και 018171, τον κατέταξαν δε στη ΣΤ΄ ή στη Ζ΄ τάξη των Αξιωματικών ή την πρώτη τάξη των υπαξιωματικών. Πιθανώς πρόκειται περί συνωνυμίας. Ως καταγωγή του αναφέρεται γενικά Λακωνία ή Οίτυλο. Αρχείο Αγωνιστών Ε.Β.Ε. και Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σσ. 79 και 100.
Αυγουλέας Αναγνώστης. Από τον Τροχάλακα του δήμου Μέσσης. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο Μεσσηνιακό κόλπο με δικό του σώμα ως υποχιλίαρχος. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432. Έπεσε υπέρ πατρίδος και χαρακτηρίστηκε ως ανθυπολοχαγός. Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 132.
Ένας Αυγουλέας, χωρίς βαφτιστικό όνομα, γνωστός όμως στο Σταυροπήγι, σκοτώθηκε το 1832 σε τοπική σύγκρουση στο χωριό Ναζήρι της Μεσσηνίας. Γ.Αναπλιώτη, Πέτρου Κουτήφαρη – Ιστορικαί σημειώσεις, «Αρχείον» Μεσσηνίας αρ. φ. 38-39 (1959)204.
Αυγουλέας Μιχάλης. Αυγουλέας Αναγν. Μιχάλης από τον τροχάλακα του δήμου Μέσσης. Χαρακτηρίστηκε ως υπαξιωματικός α’ τάξεως με αριθ. μητρ. 05784 (018171) Κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός της φάλαγγος, αλλά του αφαιρέθηκε ο βαθμός και επαναδιορίστηκε για λίγο. Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 132.
Αυγουλέας-Μιχαλόπουλος Γιάννης τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Αναγν. Αυγουλέα στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Μ. Αυγουλέας κατοικούσε στον Κούνο και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν. Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831, σ. 279.
Ο Ανδρέας Αυγουλέας του Μιχαήλ από τον Τροχάλακα μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, 1977, σ. 395.

ΑΥΓΟΥΛΕΑ ΑΥΓΟΥΛΕΓΙΑΝΝΗ ή Οικογένεια. Είχε πύργο στον Τροχάλακα (κοντά στο Σταυρί τον Κούνο και την Αγία Κυριακή). Ν.Κατσικάρου, Η Βεντέτα στην Μάνη, σ. 76. Σήμερα η οικογένεια Αυγουλέα που κατοικεί στον Τροχάλακα αποτελεί κλάδο των Δημαρογγονιάνων (Δημαρόγγονα) του Κούνου. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 123 και 125.

ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ Οικογένεια. Απαντά σε διάφορα μέρη της Μάνης.
Ο Βασίλης Βασιλάκος ήταν οπλαρχηγός από το Λυγερέα και στη μάχη του Πολυάραβου με πετυχημένο ελιγμό πρόλαβε να αποφύγει πλευροκόπημα των Ελλήνων από τους Αιγυπτίους. Γ.Καψάλη, Η Βαρδούνια και οι Τουρκοβαρδουνιώτες, Πελοποννησιακά 2(1957)134.
Ο Γιαννιός Βασιλάκος αναφέρεται από τον Τζανετάκη Γρηγοράκη, του οποίου ήταν καπετάνιος, ότι τον έστειλε στην Αργολίδα, για την εκστρατεία εναντίον του Δράμαλη, επειδή ο ίδιος ήταν φρούραρχος της Μονεμβασίας. Κ.Κοτσώνη, Αιχμαλωσία τουρκικών πλοίων εις Γύθειον, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Λακωνικών Μελετών, 1982, σ. 89.
Ο Γιάννης Βασιλάκος στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 367 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427. (Ένας Γιάννης Βασιλάκος στις 18 Ιουλίου 1824 προτάθηκε από τον Παν. Γιατράκο ως εκατόνταρχος. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 10, σ. 413).
Ο Ιωάννης Βασιλάκος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε ως εκατόνταρχος στο σώμα του Δημ. Νικολοπούλου-Γρηγοράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 1831 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης από το Μαραθονήσι πρότεινε στον Έκτακτο Επίτροπο Σπάρτης να ζητήσει από την Κυβέρνηση να σταλούν στρατιωτικά διπλώματα Α’ και Β’ τάξεως σε κατοίκους της Ανατολικής Μάνης, που τους είχαν μέχρι τότε παραβλέψει. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Γιαννιός Βασιλάκος για δίπλωμα Α’ τάξεως. ΓΑΚ, Ιστ. Αρχ. Βλαχογ., φάκ. 221, αριθ. εγγρ. 174.
Ο Πατρίκιος Σαμπάτη Βασιλάκος στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427.
Ο Γρηγόρης Βασιλάκος αναφέρεται στις 8 Δεκεμβρίου 1829, όταν συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης και εκεί υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Ο Γερο-Γρηγόρης Βασιλάκος κατοικούσε στην περιοχή Φωκά-Βαχώ και στις 28 Οκτωβρίου 1825 υπέγραψε την εκλογή ως παραστάτη του καπ. Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη, ως πληρεξουσίων δε του καπ. Δημήτρη Δραγωνάκου-Γρηγοράκη και του Παύλου Στεφανάκου. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 216.
Ο Γερο-Γρηγόρης Βασιλάκος κατοικούσε στην Τσεροβά. Στις 13 Μαρτίου 1827 υπέγραψε την εκλογή του Τζανετάκη Γρηγοράκη και του καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη ως πληρεξουσίων της Ανατολικής Σπάρτης (Μάνης). Την ίδια ημέρα υπέγραψε και την εκλογή του ανωτέρω καπετάν Γιωργάκη ως παραστάτου της Ανατολικής Μάνης. Απ. Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σσ. 267-270.
Ο Δημήτριος Βασιλάκος στις 6 Ιουλίου 1824 έγινε εκατόνταρχος με πρόταση του Δ. Μούρτζινου, Ν. Βοϊδή και Γαλ. Κουμουνδουράκη. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 10, σ. 387.
Ο Μιχάλης Βασιλάκος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Δ. Μούρτζινου στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Παναγιώτης Βασιλάκος Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε ως εκατόνταρχος στο σώμα του Πιέρου Βοϊδή-Μαυρομιχάλη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Παναγιώτης Βασιλάκος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Αυγουλέα στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο καπ. Παναγιωτάκης Βασιλάκος το 1827 ήταν ένας από τους φρουράρχους της Μονεμβασίας. Τον Ιανουάριο του 1827 το κάστρο της Μονεμβασίας το φρουρούσαν ο Αναστάσιος Φελούρης, ο καπ. Γιάννης Κρανίδης, ο καπ. Παναγιωτάκης Βασιλάκος, ο καπ. Γιώργης Δραγωνάκος και ο καπ. Γιαννιός (;) (Μήπως Γιαννιός Βασιλάκος;). Δημιουργήθηκαν επεισόδια και οι οπαδοί των Μαυρομιχαλαίων έπιασαν την ακρόπολη (γουλά), ενώ οι οπαδοί του Μούρτζινου και Τζανετάκη, όπου και οι Φελούρηδες, ήταν από έξω. Στη συνεδρίαση της Εθνοσυνέλευσης της 1 Μαρτίου 1827 αποφασίστηκε να απομακρυνθούν οι Μανιάτες οπλαρχηγοί και να αναλάβει τη διοίκηση ο Δημήτριος Πλαπούτας. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 3, σσ. 292-3 και 358-9.
Ο Π. Βασιλάκος κατοικούσε στον Κούνο και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Η οικογένεια Βασιλάκου αναφέρεται από τη Λάγια της επαρχίας Γυθείου, μετά δε την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε βαθμός υπαξιωματικού 1ης τάξεως, α) στο Δρακούλη Βασιλάκο με αριθ. μητρ. 06255 (018958) και β) στο Νικόλαο Βασιλάκο από το Σκουτάρι του δήμου Καρυουπόλως με αριθ, μητρ. 05890 (018390). Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 133.
Ο Γεώργιος Βασιλάκος αναφέρεται από την επαρχία Οιτύλου και μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του στρατιώτη με αριθ. μητρ. 8308. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 122.
Οικογένεια Βασιλάκου υπήρχε στη Βάθεια και αποτελούσε κλάδο των Μιχαλακιάνων της πατριάς των Νικλιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 113.
Οικογένεια Βασιλάκου. Υπάρχει στο Αγγειαδάκι και κλάδους της αποτελούν α) ο Στριλάκος, που είναι άσχετος με το συνεπώνυμό του των Μπουλαριών, β) ο Σακκάκος και γ) ο Βλαχάκος. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 103.

ΒΑΣΙΛΑΡΑΚΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Μαντουβαλαίων και είχε πύργο στους Απάνω Μπουλαριούς. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77.

ΒΟΪΔΟΝΙΚΟΛΑ ή ΒΟΪΔΟΝΙΚΟΛΑΚΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Μιχελιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 166. Είχε πύργο στα Πέρα Δημαρίστικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78.
Ο Δημήτριος Βοϊδονικολάκης αναφέρεται το 1716 από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΙΑΝΟΙ – ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΛΙΑΝΟΙ. Μεγάλη οικογένεια της Λάγιας. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 5, σ. 89. Βλέπε: Οικ. Μπουγιουκλάκη.
Αποτελούν κλάδο των Μιχαλακιάνων από τη Νόμια της πατριάς των Νικλιάνων. Εγκαταστάθηκαν στη Μίνα και από εκεί πήγαν στη Λάγια, μερικοί δε από αυτούς στη Βάθεια. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 105 και 113.
Ο Μπουγιουκλάκος συνεργαζόταν με τον καπ. Γιωργάκη Αντωνάκο – Γρηγοράκη, όπως φαίνεται από επιστολή της 16 Οκτωβρίου 1822. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 135.
Ο Γιάννος Μπουγιουκλάης από τη Λάγια τοποθετήθηκε ως υπολοχαγός της Λακωνικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220.
Ο πρώην Έκτακτος Διοικητής Λακωνίας και Κάτω Μεσσηνίας Ιωάννης Γενοβέλης στις 20 Ιουλίου 1830 έγραψε στον Έκτακτο Επίτροπο Πελοποννήσου Α. Μεταξά ποίοι από τους εξέχοντες κατοίκους της Μάνης ήταν αφοσιωμένοι στον Κυβερνήτη και μεταξύ αυτών συμπεριέλαβε το Γερακάρη Μπουγιουκλάκη από τη Λάγια. ΓΑΚ, Έκτ. Επίτρ., φάκ. 91.

ΒΟΥΔΙΚΛΑΡΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στην Κοίτα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76. Αποτελεί κλάδο των Τσιγγροσαουλιάνων της πατριάς των Νικλιάνων και ήταν εγκατεστημένοι στην Κοίτα και στην Αρχιά. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 111.
Ο Παναγιώτης Βουδικλάρης από την Κοίτα, γεννημένος το 1796, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Παναγιώτης Βουδικλάρης από την Κοίτα, δημοτικός σύμβουλος το 1850-56, γεννημένος το 1788;, είχε επιλεγεί ως ένορκος στα έτη 1844, 1845, 1850 και 1856. ΦΕΚ 1844, σ. 213, ΦΕΚ 1845, παράρτημα μετά τη σ. 130, σ. 12, ΦΕΚ 1850, παράρτ. σ. 92 και ΦΕΚ 1856, παράρτ. σ. 80.

ΒΟΥΔΙΚΛΑΡΗΣ Π. ΙΩΑΝΝΗΣ. Αναφέρεται ως Βουδουλάρης, είναι από την Κοίτα της επαρχίας Οιτύλου και μετά την απελευθέρωση του απονεμήθηκε αρχθκά ο βαθμός του στρατιώτη και το 1872 ο βαθμός του ανθυπολοχαγού (Ζ΄ τάξη) με αριθ. μητρ. 03143. Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 136.

ΒΟΥΔΙΚΛΑΡΗΣ ΙΩΣΗΦ, Επίσκοπος Οιτύλου από την Κοίτα του δήμου Μέσσης. Φιλικός. Στην απόβαση του Διρού αναφέρεται ότι ξεσήκωνε τους χωρικούς να πάνε να αντιμετωπίσουν τους Αιγύπτιους επιδρομείς. Χαρακτηρίστηκε ως αντισυνταγματάρχης *οπλαρχηγός 3ης τλαξεως) με αριθ. μητρ. 00231. Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 136.

ΒΟΥΤΕΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο της πατριάς των Καουριάνων της Κοίτας, όπου είχε πύργο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76.

ΒΡΕΤΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Στις 8 Δεκεμβρίου 1829 συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης και εκεί υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.

ΒΡΕΤΑΚΟΣ ΗΛΙΑΣ. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Πιέρου Βοϊδή-Μαυρομιχάλη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΒΡΕΤΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Δημ. Νικολόπουλου-Γρηγοράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΒΡΕΤΑΚΟΥ Οικογένεια. Υπάρχει στον Κούνο και αποτελεί κλάδο των Κατραμπαχιάνων. Άλλη οικογένεια Βρετάκου είναι στα Μουντανίστικα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 107 και 125.

ΒΡΟΤΖΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ. Αναφέρεται από το χωριό Ριγανόχωρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 20, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 207.

ΒΡΟΤΖΟΣ ΝΙΚΟΛΑΣ. Αναφέρεται το 1719 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΓΕΡΑΚΑΡΑΚΗ Οικογένεια. Ο Γρηγόρης Γερακαράκης αναφέρεται το 1727 από το χωριό Κουτρουμάνι στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 26, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 209.
Ο Δικαίος Γερακαράκης αναφέρεται το 1727 από το χωριό Κουτρουμάνι στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 26, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 209.
Ο Μιχαήλ Γερακαράκης Αναφέρεται ως καταγόμενος από την επαρχία Οιτύλου και για τη συμμετοχή του στην εθνεγερσία του 1821 του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του στρατιώτη με αριθ. μητρ. 08404 (013104). Στ. Καπετανάκη, Μανιάτες αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2005, σ. 137.
Ο Νικολός Γερακαράκης στις 24 Ιουλίου 1830 υπέγραψε στο Μαραθονήσι αναφορά, ως εκπρόσωπος της Ανατολικής Μάνης, προς τον Ανδρέα Μεταξά Έκτακτο Επίτροπο Πελοποννήσου. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.
Ο πλοίαρχος Παντελής Γερακαράκης το Σεπτέμβριο του 1825 προσπάθησε χωρίς επιτυχία να εφοδιάσει τους Έλληνες που ήταν πολιορκημένοι στους πύργους στα Τρίνησα (στις 21 Φεβρουαρίου 1825 πήγε στα Τρίνησα ως φρουρά ο Σουλιώτης Κ. Θρασίτης) από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ. Μετά από αυτό παραδώθηκαν οι πολιορκημένοι. Κ.Κοτσώνη, Πρώτη εισβολή του Ιμπραήμ εις Λακωνίαν, Λακωνικαί Σπουδαί 3(1977)135.
Ο Πασχάλης Γερακαράκης το 1832 ήταν πληρεξούσιος επαρχίας Τριγονά στην Εθνοσυνέλευση της Προνοίας. Εθνική Εφημερίς, αρ. φ. 25 της 13 Ιουλίου 1832, σ. 139. Ομοίως αναφέρεται στις σσ. 158, 220 και 252. Στις 11 Ιουνίου 1832 έγινε με τη συμμετοχή του η α’ προκαταρκτική συνεδρίαση της κατά συνέχεια της Δ’ Εθνικής συνελεύσεως των Ελλήνων. Αρχ.Ελλ.Παλιγγ., τόμ. 5, σσ. 341 και 394.
Ο Πασχάλης Γερακαράκης ήταν ιδιοκτήτης καταδρομικού. Δ.Θέμελη-Κατηφόρη, Η δίωξη της πειρατείας και το Θαλάσσιον Δικαστήριον, Μέρος Α’, σ. 38. Στις 25 Μαΐου 1828 αποφασίστηκε η παραπομπή του στο Θαλάσσιο Δικαστήριο, ό.π., σ. 234. Κρίθηκε αρχικά η παραπομπή του στο λειοδικείο, ό.π., σ. 94. Ο Πασχάλης Γερακαράκης ανέφερε ότι έκανε την πειρατεία για λόγους εκδίκησης εναντίον των Αυστριακών, οι οποίοι είχαν βυθίσει μίστικό του στο Πόρτο Λόγκο. Κατέλαβε έξω της Μεθώνης Αυστριακό σκάφος, το οποίο έφερε στο Σκουτάρι και ιδιοποιήθηκε το φορτίο του με το πλήρωμα, δίδοντας και στον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη το 15%. Το σκάφος του δεν διέθετε έγγραφα καταδρομής από την Αντικυβερνητική Επιτροπή, ό.π., σ. 152 (Βλέπε: Υπουργείο Δικαιοσύνης, φάκ. 43). Ο ίδιος κατέθεσε ότι ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης εισέπραττε για δικό του λογαριασμό το υπέρ Εθνικού ταμείου ποσοστό, ό.π., σ. 39. Στις 22 Φεβρουαρίου 1829 ο Πασχάλης Γερακαράκης απολύθηκε με εγγύηση άλλων προσώπων. Την αποφυλάκισή του ζήτησαν οι Δημογέροντες της Ανατολικής Μάνης. Στις 22 Μαρτίου 1829 κλήθηκε γιατί τον Ιανουάριο του 1827 είχε ληστέψει στη Μονεμβασία το σκάφος του Σπυρ. Ρούκη. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1830 ζήτησε επίσημο διορισμό από την κυβέρνηση ως διώκτη πειρατών στην Ανατολική Μάνη, ό.π., σσ. 156-7.

ΓΕΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ή ΚΛΕΠΤΟΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ πειρατής. Ο Πρόξενος της Αγγλίας στα Κύθηρα Εμμ. Καλούτσης αποκαλούσε φίλο του τον Αλεξανδρή Γερακαράκη, δηλαδή τον υποστήριζε, γιατί ήταν ισχυρός στη Μάνη, ενώ όλοι οι άλλοι τον χαρακτήριζαν ως πειρατή (έγγραφο Εθνολ. Εταιρ. 7240), Τ.Κανδηλώρου, Ο Αρματωλισμός της Πελοποννήσου, σ. 278. Σε άλλο έγγραφο της Εθνολογικής Εταιρείας (αρ. 17939) από το τέλος του 1803, αναφέρεται ότι είχε εμφανισθεί στην Αγία Πελαγία Κυθήρων ο καπετάν Αλεξανδρής Γερακαράκης μαζί με άλλους έξη, μεταξύ των οποίων ήταν «και ο υιός του κακούργου Ζαχαριά», Τ.Κανδηλώρου, ό.π., σ. 286.Το 1805 οι Τούρκοι απαιτούσαν από τον Αντωνόμπεη Γρηγοράκη να τον εξολοθρεύσει. Τ.Κανδηλώρου, ό.π., σ. 314 και Α.Γούδα, Βίοι Παράλληλοι, τ. 8, σ. 19.

ΓΕΡΑΚΑΡΑΚΗΣ – ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ. Είναι ο Πασχάλης Γερακαράκης γιός του γνωστού ως Κλεπτοαλεξανδρής, που τον ζητούσαν οι Τούρκοι από τον Αντωνόμπεη Γρηγοράκη. Κατηγορήθηκε, μαζί με Δημ. Τσιγκουράκο-Γρηγοράκη, για πειρατεία από τον Αρχιμανδρίτη Ησαΐα Νικολάου. Δ.Θέμελη-Κατηφόρη, Η δίωξις της πειρατείας και το Θαλάσσιον Δικαστήριον, μέρος Β’, σ. 140. Ο Δημάκης Γερακαράκης κατηγορήθηκε για πειρατεία από τον Κ. Λήμνιο, ό.π., σ. 141. Αναφέρεται ως Δημάκης Γερακάκης που κατηγορήθηκε για πειρατεία από το Ν. Μπουδούρη, ό.π., σ. 142.

ΓΕΡΑΚΑΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Το όνομα εμφανίζεται σε πολλά μέρη της Μάνης. Μια οικογένεια Γερακαράκου κατοικούσε στη Σκάλα του Βαχού και θεωρούνται απόγονοι των Κοντόσταβλων που ήρθαν από τον Τσόπακα. Στ.Πατρικουνάκου, Βαχός Μάνης, Αθήνα 1999, σσ. 39-40.
Ο Δημητράκης Γερακαράκος στις 8 Δεκεμβρίου 1829 συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης και εκεί υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Ο Π. Γερακαράκος το 1831 ήταν μέλος της Συνταγματικής Επιτροπής που ηγείτο της κινήσεως εναντίον της κυβερνήσεως του Ιωάνης Καποδίστρια. Κ.Κοτσώνη, Πρακτικά Α’ συνεδρίου Μεσσηνιακών σπουδών, 1977, σ. 207.
Ο Δημήτριος Γερακαράκος, από το Μέζαπο, γεννημένος το 1799, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Δ., ο Γ. και ο Γ. Γερακαράκος κατοικούσαν στη Βάθεια και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Γεωργούλιας Γερακαράκος ήταν από τους Κουρικιάνους της Κοίτας. Η σύζυγος του Γερακαρίνα μαζί με το γιό τους Κατσιβαρδά πήγαιναν ψωμί στον άνδρα της, που πολεμούσε στη Βέργα του Αρμυρού. Στο δρόμο τους, στο λαγκάδι της Χαριάς, συνάντησαν τους Αιγυπτίους οι οποίοι είχαν αποβιβαστεί στο Διρό και πολεμούσαν εναντίον των Ελλήνων. Η Γερακαρίνα άρχισε να τους πετάει πέτρες και ο Κατσιβαρδάς τους χτυπούσε με το όπλο, μέχρι που σκοτώθηκε. Τότε η Γερακαρίνα πήρε το οπλο του σκοτωμένου της παιδιού της και συνέχισε τον πόλεμο με τους Αιγύπτιους. Παρεμφερής ιστορία αναφέρεται και για τη Μανιάτισσα Θερασέρη, για την οποία ο Βαγιακάκος νομίζει ότι ταυτίζεται με τη Γερακαρίνα, η οποία πήρε το όπλο του σκοτωμένου παιδιού της και βλέποντας το πτώμα του παιδιού της έλεγε: «κοιμήσου, τέκνον μου, κοιμήσου. Εγώ μένω στη θέση σου».. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίν της Μάνης, σσ. 48 και 86.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ. Όνομα οικογενειών από διάφορα μέρη. Στη Μάνη απαντά ως επίθετο και ως βαφτιστικό. Δ.Βαγιακάκου, Βυζαντινά ονόματα και επώνυμα εκ Μάνης, Πελοποννησιακά 3-4(1958-9)192.

ΓΕΡΑΚΑΡΗ Οικογένεια. Ήταν εγκατεστημένη στο Σκουτάρι, όπου είχε πύργο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 80.
Ο Δημήτριος Γερακάρης και ο Κουσούλιας Γερακάρης καταγγέλθηκαν ως ηγέτες πειρατικών επιχειρήσεων. Δ.Θέμελη-Κατηφόρη, Η δίωξη της πειρατείας και το Θαλάσσιον Δικαστήριον, Μέρος Α’, σ. 39. Ο Νικόλαος Κουσούλιας διέπραξε πειρατεία σε βάρος Υδραίου εμπόρου στον όρμο Σκουταρίου, ό.π., σ. 77.

ΓΕΡΑΚΑΡΗ-ΜΑΡΤΑΚΗ Οικογένεια. Ο Διονύσιος Μούρτζινος πρότεινε να εξαλείψουν την πειρατεία από τη Μάνη και πρότεινε ο Αντώνιος Μαυρομιχάλης να πει στον αδελφό του Κατσή Μαυρομιχάλη να συλλάβει τους Μαρτάκηδες-Γερακαριάνους και τους οπαδούς τους, που πάτησαν τα Κύθηρα και γύμνωσαν τους Υδραίους. Δ.Θέμελη-Κατηφόρη, Η δίωξη της πειρατείας και το Θαλάσσιον Δικαστήριον, Μέρος Α’, σ. 78.

ΓΕΡΑΚΑΡΗ – ΓΕΡΑΚΑΡΙΤΣΑ. Δεν αναφέρεται το βαφτιστικό όνομα μιας γενναίας Μανιάτισσας, που έγινε γνωστή από τo παρακάτω επεισόδιο. Γύρω στο 1677 ο Αχμέτ Κιουπρουλής διέταξε τον καλύτερο ναυτικό της Τουρκίας, τον Χασάν Μπαμπά, να υποτάξει τη Μάνη, η οποία είχε γίνει πολύ επιζήμια στα τουρκικά πλοία που εφοδίαζαν το στρατό της Κρήτης. Αυτός έπλευσε με τρία πλοία στην περιοχή των Κιτριών ή της Καρδαμύλης και ετοιμαζόταν να αποβιβάσει τα στρατεύματά του. Τότε, όπως συνηθιζόταν, οι γυναίκες άρχισαν να ανεβαίνουν στα βουνά, ενώ οι άνδρες συγκρότησαν συνέλευση, για να αποφασίσουν τον τρόπο άμυνας. Μια Μανιάτισσα το γένος Γερακάρη πήρε το βρέφος της, που ήταν μόλις τριών ημερών, την κατσίκα της και τα λιγοστά πράγματά της και βάδιζε προς τα ορεινά καταφύγια. Σε κάποια στιγμή την πλησίασε ένας νεαρός και της μετέφερε την ερώτηση του συζύγου της, «πού ήταν το τουφέκι του και το σπαθί του;». Αυτή του απάντησε: “Ειπέ εις τον άνδρα μου να έλθει γρήγορα να φυλάξη τη γίδα και να κρατήση το παιδί και εγώ πηγαίνω να εύρω τα όπλα του και να τα μεταχειριστώ καλύτερα από αυτόν”. Τα λόγια αυτά ενθουσίασαν τις άλλες Μανιάτισσες, οι οποίες άρχισαν να ξεφωνίζουν και να κατηφορίζουν προς την παραλία. Οι φωνές των γυναικών έκαναν το Χασάν Μπαμπά να αναβάλλει την απόβαση. Το βράδυ Μανιάτες κολυμπώντας πλησίασαν τα αραγμένα πλοία και έκοψαν τους κάβους τους, με αποτέλεσμα τα δύο από αυτά να παρασυρθούν από τα ρεύματα και να πέσουν στη στεριά, όπου τσακίστηκαν και τα πληρώματά τους αιχμαλωτίστηκαν από τους Μανιάτες. Ντροπιασμένος ο Χασάν Μπαμπά έφυγε τελικά με ένα μόνο καράβι που του απόμεινε. Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 307. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 84. Να σημειωθεί ότι το όνομα του Χασάν Μπαμπά αναφέρεται και ως Ασσάμ Μπαμπά, Κ.Σιμόπουλου, Ξένοι Ταξιδιώτες, τ. 1, σ. 607 κ.ε. Ο Σιμόπουλος που μεταφέρει τις πληροφορίες του Guillet γράφει: «Η γυναίκα που τους ξεσήκωσε είναι από το σόϊ των Γερακάρηδων, την πιο παλιά οικογένεια της Μάνης». Από αυτό φαίνεται ότι δεν είναι σύζυγος αλλά το γένος Γερακάρη. Ο δε Κ. Σάθας γράφει «…εκ του οίκου των Γερακαρών». Ο Α.Λεντάκης, Μνημοσύνη, τ. 7, σ. 160 κ.ε. θεωρεί ότι ήταν σύζυγος Γερακάρη και πιθανώς η μητέρα του Λιμπεράκη. Στηρίζεται δε στο Γ.Γ.Παπαδόπουλο, Χρονογραφία περί της καταγωγής των εν Μάνη Στεφανοπούλων, σ. ις’, ο οποίος στην εισαγωγή του αναφέρει ότι το 1638 ο «Αμουράτ ο Δ’ έπεμψε στρατό εναντίον των Μανιατών, όστις και μέχρι των πυλών του Οιτύλου έφθασεν. Αλλ’ οι Μανιάται καρτερικώς πολεμήσαντες, ενίκησαν τους Τούρκους και ηχμαλώτισαν πολλούς, ότε διεκρίθη η σύζυγος του Γερακάρη, ήτις και τοι προ δύω ημερών τεκούσα, συναγαγούσα όμως και οπλίσασα τας γυναίκας, ανδρείως μετ’ αυτών συνεπολέμησε». Ο Ελληνογάλλος E.Yemeniz, Revue des deux Mondes, Paris 1865, έτος 35, τεύχ. Μαρτίου, σ. ???? γράφει ότι το επεισόδιο αυτό έλαβε χώρα το 1537. Το ίδιο επαναλαμβάνει και ο Ν.Β.Φαρδύς, Ύλη και σκαρίφημα ιστορίας της εν Κορσική Ελληνικής αποικίας, Αθήναι 1888, σ. 14.

ΓΕΡΑΚΑΡΗ ΚΥΡΙΑΚΗ του Ιωάννου. Στο τέμπλο της εκκλησίας της Μήλου, η οποία λέγεται Θαλασσίτρα, υπάρχει εικόνα του Αγίου Ελευθερίου που φέρει την αφιερωματική επιγραφή: «Δέησις της δούλης του Θεού Κυριακής του Ιωάννου Γερακάρη. Χειρ Εμμανουήλ ιερέως Σκορδίλη». Εκφράζεται η άποψη ότι η ανωτέρω θα είναι η μητέρα του Λιμπεράκη Γερακάρη, η οποία έκαμε το τάμα και αφιέρωσε την εικόνα, όταν για πρώτη φορά ο γιός της αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους και φυλακίστηκε στα χρόνια 1660-1668. Α.Λεντάκη, Μνημοσύνη, τ. 7, σσ. 151 και 196.

ΓΕΡΑΚΑΡΗ ΣΤΑΘΟΥΛΑ του Λιμπεράκη. Κόρη του Λιμπεράκη Γερακάρη και της νόμιμης συζύγου του, η οποία ήταν αδελφή του Πέτρου Μπότση από την Κελεφά. Έγινε γνωστή από την προίκα την οποία πήρε. Στις 6 Δεκεμβρίου 1697 στο Άργος συντάχθηκε από τον πατέρα της το συμβόλαιο γάμου, με το οποίο η Σταθούλα έπαιρνε ως προίκα την επικαρπία των Μύλων της Μαντίνειας και τα ακίνητα που κατείχε ο πατέρας της στους Δολούς. Στις 12 Ιουνίου 1700 ο σύζυγός της Μπένος Ψάλτης, κάτοικος Καλαμάτας, ζήτησε να αρθεί η κατάσχεση από τις Βενετικές αρχές των προικώων της Σταθούλας. Στις 8 Ιουλίου 1700 η γερουσία της Βενετίας ενέκρινε την απόδοση στη Σταθούλα των παραχωρηθέντων κτημάτων από τον πατέρα της. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 6, σσ. 35, 21, 22, 32. Να σημειωθεί ότι γιός του Μπένου Ψάλτη και της Σταθούλας ήταν ο Παναγιώτης Μπενάκης, ένας από τους πρωτοστατήσαντες της Ορλωφικής επαναστάσεως του 1770.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ θείος του Λιμπεράκη. Αναφέρεται ως θείος του Λιμπεράκη Γερακάρη και πιθανώς να πρόκειται για τον Αντώνη. Ο Γ.Γ.Παπαδόπουλος, Χρονογραφία περί της καταγωγής των εν Μάνη Στεφανοπούλων, σ. 18, αναφέρει: «…ήτον κάποιος Μανιάτης ξακουστός και φοβερός άνδρας Λιμπεράκης λεγόμενος, ανεψιός του Γερακάρη από τους Κοσμάδες…».
Ο Επίσκοπος Μαΐνης Παρθένιος Καλκανδής, ακολούθησε τους Στεφανόπουλους του Οιτύλου και πήγε στη Γένοβα, όπου έδωσε κατάθεση. Σε ερώτηση που του υπέβαλλαν: «Έκαμναν κούρσο; Με τι είδους πλοία; Πόσοι έκαναν αυτή τη δουλειά;». Απάντησε: «Επήγαιναν στο κούρσο με βριγαντίνια ενάντια στους Τούρκους. Ο κυριώτερος κουρσάρος της Μάνης ήταν ο καπετάν Γερακάρης, αλλ’ υπήρχαν και άλλοι κουρσάροι όχι κατώτεροι, που ήσαν περίφημοι για την τόλμη και την ανδρεία τους. Αυτός ο καπετάνιος, πριν παρθή η Κρήτη απ’ τους Τούρκους, έφυγε με τη φαμίλια του για το Τσιρίγο, που είναι των Βενετών. Προ εξήντα ετών οι Τούρκοι επροσπάθησαν να υποτάξουν τον καπετάν Γερακάρη με τους συντρόφους του, αλλ’ αυτός τους εκτύπησε κι έπιασε τριακόσιους σκλάβους. Ύστερα απ’ αυτή τη νίκη ο Γερακάρης με μερικούς δικούς του επήρε τα βουνά του Μορέως και οι άλλοι του σύντροφοι εσκόρπισαν σε διάφορα μέρη. Μια άλλη φορά, προ ολίγων ετών, οι Έλληνες εκυνηγούσαν τον Πασά, ο οποίος είχε μαζί του στράτευμα από 1500 Τούρκους. Απ’ αυτούς έμειναν μόνο 50 ζωντανοί και τους πήραν σκλάβους. Τους επούλησαν 50 τάλληρα τον ένα». Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 135. Ο Π. Καλονάρος σχολιάζει τα ανωτέρω με τα εξής λόγια: «Άξιον παρατηρήσεως είναι ότι ο επίσκοπος δεν λέγει τίποτε το επιβαρυντικόν εναντίον του Λιμπεράκη. Το γεγονός αυτό παρέχει ενδείξεις ότι τα περί αντεκδικήσεων του Γερακάρη κατά των Σταφανοπούλων ενδέχεται να μην είναι πραγματικά». Να σημειωθεί ότι προ εξήντα ετών, δηλαδή 1614-5, έγιναν τουρκικές εισβολέ στη Μάνη και το σώμα του Μουσολίν Ραΐζ εξοντώθηκε ολοσχερώς στην περιοχή της Ζαρνάτας.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ. Σε έκθεση του Βενετού Προνοητού Κόρνερ από 27 Απριλίου 1690 αναφέρεται το όνομα «Γερακάρης» ως σύντροφος του Λιμπεράκη Γερακάρη στην περιοχή (καστελανία) της Κελεφάς. Σπ.Λάμπρου, ΔΙΕΕ, 2(1885)288.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ – ΚΟΣΜΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ. Το καλοκαίρι του 1645, στη θαλάσσια περιοχή της Μάνης, ο Μανιάτης Άγγελος Γερακάρης επιτέθηκε με τη βάρκα του (πλοιάριο αναφερόμενο και ως μπριγαντίνι) εναντίον της βάρκας του Αθανασίου Πολυμέρη, γιατί είχε μια απαίτηση από αυτόν και ήθελε να τον συλλάβει. Σε αναφορά της 1 Σεπτεμβρίου περιλαμβάνεται: «Ο Αθανάσιος Πολυμέρης….κατέθεσε ότι ένας Μανιάτης, ονομαζόμενος Άγγελος, ο οποίος είχε αδελφό που ονομαζόταν Γερακάρης, ήλθε με ένα μπριγαντίνι κατά της βάρκας του και ήθελε να τον κρατήσει με την πρόφαση ότι είχε μίαν απαίτηση, αλλά κατά καλή τύχη εγνώριζε τον αδελφό του και έτσι εγλύτωσεν…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)141.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ – ΚΟΣΜΑΣ ΑΝΤΩΝΗΣ του Μιχαλάκη. Ήταν από τη Βάθεια και είχε γιό ονομαζόμενο Μιχάλη. Το βαφτιστικό του αδελφού του δεν είναι γνωστό, ίσως είναι ο Άγγελος Γερακάρης-Κοσμάς. Πιθανώς να ταυτίζεται με τον πειρατή Αντώνη Μανιάτη και ο γιός του Μιχάλης μπορεί να είναι ο Μιχάλης Μανιάτης. (Βλέπε ανωτέρω «Γερακάρης» θείος του Λιμπεράκη)
Από αναφορά της 14 Σεπτεμβρίου 1645 πληροφορούμεθα ότι ο Αντώνης Κοσμάς από τη Μάνη κράτησε το μπεργαντίνι του Αντώνη Πεδότα, το οποίο διήρπασε. Αναφέρεται ότι άκουσαν τον Κοσμά να λέγει, ότι αν πέσει στα χέρια του κανένας Βενετσάνος, θα τον σφάξει. Κ.Μέρτζιου, Λακ. Σπ., τ. 1, σ. 141.
Ο Ζακυνθινός Άγγελος Σουμάκης, στις 19 Αυγύστου 1655, έγραψε: «…Εγώ ευρίσκομαι εδώ εις την Βάθεια, χωρίον του κυρίου Αντώνη Γερακάρη, κουμπάρου μου, ο οποίος προ οκτώ ημερών έστειλε τον υιόν του Μιχαήλ με το πλοιάριό του να με φέρει εδώ και μένω πλησίον του χάριν αναψυχής. Ούτος επέστρεψε ευχαριστημένος από την Αρμάταν μας, διότι έπιασαν εις το Ελαφονήσι ένα τουρκικόν πλοίον με 30 κοπηλάτες, πολύ ωραίον και νεοφτιαγμένον. Το πλοίον τούτο είχεν έλθει προ δύο ημερών από την Κρήτην με 70 γενιτσάρους και σπαχήδες, τους οποίους απεβίβασεν προς τα μέρη της Μονεμβασίας. Τώρα φροντίζει να το εξοπλίσει και να πηγαίνει με το πλοίον του αδελφού του εις τον κόλπον της Καλαμάτας, ίνα αιχμαλωτίσει δύο πειρατικά της Κορώνης…». Κ.Μέρτζιου, Λακ. Σπ., τ. 1, σ. 147. Τα ανωτέρω επαναλαμβάνονται από Α.Κραντονέλλη, Η ιστορία της πειρατείας κατά τους μέσους χρόνους της τουρκοκρατίας, σ. 289.
Το 1663 ο Αντώνης Μιχ. Κοσμάς-Γερακάρης ήταν στη Ζάκυνθο και πήρε χρήματα από το Γεώργιο Βαρσαμά και το Γεώργιο Νίκλο. Με αυτά ναυπήγησε μία γαλιότα με 18 πάγκους κοπηλατών, ονομαζομένη “Κυρά του Σκοπού”. Για να τους εξοφλήσει παραχώρησε στον καθένα από επτά “μερδικά”. Δ.Βαγιακάκου, Ε.Α.Ι.Ε.Δ. τ. 5, 1954, σ. 34 και 39.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ (-ΚΟΝΤΟΣΤΑΒΛΟΣ;) ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Αναφέρεται από το 1570 ως πρόκριτος του Κούνου, χωριού που ανήκε το 1618 στην οικογένεια Κοντόσταβλου, γι’ αυτό δεν είναι παρακινδυνευμένο να θεωρηθεί ότι και ο Γεώργιος Γερακάρης ανήκε στην οικογένεια των Κοντόσταβλων. Κ.Ντόκου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)212. Το 1575 ο Γεώργιος Κοντόσταβλος, πιθανώς το ίδιο άτομο με τον προαναφερθέντα, υπέγραψε αναφορά προς τις βενετικές αρχές να ελευθερώσουν το Νικολό Βαρυκέφαλο. Την αναφορά αυτή σχολιάζει ο Κ.Τσικνάκης, Λακωνικαί Σπουδαί 10(1990)228 κ.ε., ο οποίος έθεσε υπ’ όψη μου τα ονόματα των υπογραφομένων.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Αδελφός του πρώτου Μπέη της Μάνης Λιμπεράκη Γερακάρη, ο οποίος υπήρξε στενός συνεργάτης του. Όταν τον Ιούλιο του 1696 ο Λιμπεράκης προσεχώρησε στο στρατόπεδο των Βενετών, συμφωνήθηκε ότι θα του δοθούν τα οικονομικά μέσα για τη διατροφή της δεκαπενταμελούς ακολουθίας του, μεταξύ των οποίων ήταν και ο αδελφός του Γεώργιος. Α.Λεντάκη, Μνημοσύνη, τ. 7, σ. 186.
Στις 5 Δεκεμβρίου 1697 έγινε συντηρητική κατάσχεση της περιουσίας του Λιμπεράκη και δόθηκαν σε αυτόν 1.000 δουκάτα το μήνα και στον αδελφό του Γεώργιο 100. Στις 5 Μαΐου 1699 χορηγήθηκαν πάλι 100 δουκάτα στο συνταγματάρχη Γεώργιο αδελφό του Λιμπεράκη. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 191-2.
Αναφέρεται ότι ο Λιμπεράκης και ο αδελφός του Γεώργιος μεταφέρθηκαν στην Ιταλία. Εκεί ο Λιμπεράκης φυλακίστηκε στην ακρόπολη της Μπρέσκια, ενώ ο αδελφός του Γεώργιος στα υπόγεια του φρουρίου της Πάλμα, όπου κυριολεκτικά θάφτηκε ζωντανός. Ο Γεώργιος μετά από χρόνια βασανιστικής ζωής στα σκοτεινά και υγρά υπόγεια δεν άντεξε και σε μια κρίση απελπισίας αυτοκτόνησε. (J.W.Zinkeisen, Geschichte des Osmanischen reiches in Europa, Γκότα 1857, τ. 5, σ. 184-5). Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 188.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΣ. Αναφέρεται το 1716 από το χωριό Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ – ΚΟΣΜΑΣ ΛΙΜΠΕΡΑΚΗΣ. Κατάγεται από τη γενιά των Κοσμάδων της Βάθειας, που αποτελούσε μια από τις ισχυρότερες οικογένειες της Μάνης. Πρόκειτα για μια αμφιλεγόμενη μορφή που έδρασε στα χρόνια της τουρκοκρατίας και η φήμη του ξεπέρασε κατά πολύ τα σύνορα της Μάνης. Διαβόητος πειρατής, ίσως και τυχοδιώκτης, που τη φιλία του επεζήτησαν Τουρκία και Βενετία, αλλά παράλληλα πέρασε πολλά από τα χρόνια της ζωής του στις φυλακές και των δύο αντιπάλων χωρών. Οι Τούρκοι τον προβίβασαν στο αξίωμα του Μπέη της Μάνης και η γερουσία της Βενετίας τον τίμησε με τον τίτλο του ιππότη του Αγίου Μάρκου. Υπήρξαν και οι δύο προς αυτόν γενναιόδωροι στις παροχές χρημάτων, για να εξαγοράσουν την υποστήριξή του. Κανείς όμως από αυτούς δεν τον περιέβαλε με εμπιστοσύνη, ίσως γιατί ήταν από τους λίγους Έλληνες της εποχής εκείνης, που δεν τον είχε κυριεύσει το σύμπλεγμα της ξενοδουλείας.
Πολλοί αβασάνιστα ακολουθούν τις γνώμες των Βενετών ιστοριογράφων και τον παρουσιάζουν ως προδότη. Μπορεί να πρόδωσε Τούρκους και Βενετούς, αλλά για τους Έλληνες, με τη νοοτροπία της εποχής εκείνης, οι δραστηριότητές του, όπως και ο αρματολισμός, δεν ήταν προδοσία.
O T.Kανδηλώρος, Ο Αρματωλισμός της Πελοποννήσου, σ. 37, τον χαρακτηρίζει αρνησίπατρη.
Αν, επιπόλαια σκεπτόμενοι, θεωρήσουμε προδοσία την αδιαφορία ή την προτίμηση της Τουρκικής κυριαρχίας από τη Βενετική κατάκτηση, τότε ίσως οι Κύπριοι του 1570, οι περισσότεροι Κρήτες των χρόνων του Τουρκο-Βενετικού πολέμου 1645-1669 και η πλειοψηφία των Πελοποννησίων του 1715 μπορούν να χαρακτηρισθούν προδότες. Κ.Παπαρρηγοπούλου, Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Έκδ. Ελευθερουδάκη 1925, τ. 5, μέρος Β, σ. 187. Είναι λάθος να χαρακτηρίζουμε προδότες αυτούς που έμειναν απαθείς, ή αυτούς που ευχήθηκαν την τουρκική επικράτηση, γιατί Τούρκοι και Βενετοί υπήρξαν εξ ίσου χυδαίοι εκμεταλλευτές και καταπιεστές. Όσοι Έλληνες ακολούθησαν και βοήθησαν τον ένα ή τον άλλον, πιθανώς κατευθυνόμενοι αποκλειστικά και μόνο από το προσωπικό τους συμφέρον, δεν μπορεί να χαρακτηρισθούν προδότες, γιατί δεν ίσχυαν τότε τα σημερινά κριτήρια περί προδοσίας και δοσιλογισμού.
Θα μπορούσε ακόμη να προστεθεί ότι αν οι Βενετοί δεν ήταν τόσο ανελέητοι εκμεταλλευτές και τόσο υπερόπτες απέναντι στους Ελληνικούς πληθυσμούς, θα τους είχαν ίσως αφομοιώσει λόγω της θρησκευτικής συγγένειας. Η Ελληνική φυλή διατηρήθηκε από την ορθοδοξία με την οποία ταυτίστηκε. Οι κατηγορίες κατά του Λιμπεράκη Γερακάρη έφθασαν στο σημείο να τον χαρακτηρίσουν και εξωμότη. Π.Χιώτη, Ιστορικά απομνημονεύματα, τ. 3, σ. 312. Την πληροφορία αυτή πήρε από τον Locatelli, ο οποίος γράφει: «Μολονότι δε Χριστιανός ενδόμυχα, καθώς λέγαν, ήταν αφοσιωμένος στον Ψευδοπροφήτη Μωάμεθ». Κατά τον Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 108, ο Λιμπεράκης δεν εξώμοσε και γι΄αυτό οι γάμοι του, που έγιναν μετά από την προσχώρησή του στο τουρκικό στρατόπεδο, έγιναν κατά τους τύπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Μπορεί ακόμη να προστεθεί ότι ο Λιμπεράκης Γερακάρης έχτισε με έξοδά του πολλές εκκλησίες, όπως την Αγία Τριάδα στο Καρπενήσι. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 407. Στις συμφωνίες του με τους Τούρκους απαίτησε οι εκκλησίες της Μάνης να έχουν καμπάνες.
Ο Α.Λεντάκης, Μνημοσύνη, τ. 7, σ. 194, δίνει με τα ακόλουθα λόγια το πορτραίτο του Λιμπεράκη Γερακάρη: «…υπήρξε μια έντονα ισχυρή προσωπικότητα. Τολμηρός ριψοκίνδυνος, πανέξυπνος, ικανός στρατιωτικός αλλά και με πολιτικό μυαλό, καχύποπτος και υπολογιστής, καρτερικός, βάναυσος, αδίστακτος και εκδικητικός».
Ο Λιμπεράκης Γερακάρης γεννήθηκε το 1645, έζησε 65 χρόνια και πέθανε στις 21 Οκτωβρίου 1710 στο κάστρο του Αγίου Πέτρου της Βερώνας, όπου βρισκόταν υπό περιορισμό από τους Βενετούς. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 6, σ. 42.
Αναφέρεται ότι το Γερακάρη είχε βαφτίσει ο Βενετός στόλαρχος Φραγκίσκος Μοροζίνη το 1659. Επειδή ήταν τότε περίπου 14 ετών, πιθανολογείται ότι ξαναβαφτίστηκε και το όνομά του από Ελευθέριος έγινε Λιμπεράκης. (A.Locatelli, Raconto historico della Veneta guerra in Levante, τ. 2, σ. 196), Α.Λεντάκη, ό.π., σσ. 182 και 197.
Από πολύ νέος ο Λιμπεράκης υπηρέτησε στο Βενετικό στόλο. Αφού έμαθε καλά την τέχνη του ναυτικού, απέκτησε δικό του καράβι και έγινε πειρατής, αλλάζοντας συχνά σημαίες, ανάλογα με την περίσταση. Demetrius Cantimir, Histoire de l’ Empire Othoman, τ. 4, σ. 85, Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 161.
Aναφέρεται ότι ο Λιμπεράκης, που χαρακτηρίζεται «ξακουστός και φοβερός άνδρας», αρραβωνιάστηκε την κόρη του Γιακουμή Γιατρού-Μέδικου (Γιατριάνου) από το Οίτυλο. Την έκλεψε όμως με τη βία ο Μιχάλης Λεμηθάκης, που ανήκε στην οικογένεια των Στεφανοπούλων. Ακολούθησαν φόνοι μεταξύ των δύο μεγάλων οικογενειών του Οιτύλου, οι οποίες ήταν πάντα σε φιλονικεία και ανταγωνισμό. Γ.Γ.Παπαδοπούλου, Χρονογραφία περί της καταγωγής των εν Μάνη Στεφανοπούλων, σσ. 18-9. Απ.Δασκαλάκη, ό.π., σ. 86. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 130.
Ο Λιμπεράκης μετά από το γεγονός αυτό συνέχισε την πειρατική του ενασχόληση μέχρι που αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους και κρατήθηκε φυλακισμένος. Ο ακριβής χρόνος σύλληψης και στη συνέχεια απελευθέρωσής του παραμένει άγνωστος. Από την Αλεξ. Κραντονέλλη, Ιστορία της πειρατείας κατά τους μέσους χρόνους της τουρκοκρατίας, σ. 290-1, διατυπώνεται η υπόθεση, ότι ο Λιμπεράκης Γερακάρης αιχμαλωτίστηκε, όταν το 1667 πήγαν Μανιάτες πειρατές να κάψουν τον Οθωμανικό στόλο που πολιορκούσε τον Χάνδακα (Ηράκλειο Κρήτης). Αναφέρεται ότι στη περίπτωση εκείνη συνελήφθησαν δέκα Μανιάτες, οι οποίοι ανασκολοπίστηκαν. Πιθανώς ο Λιμπεράκης, που από κωπηλάτης στις Βενετικές γαλέρες εξελίχθηκε σε φοβερό πειρατή με ιδιόκτητο πλοίο, να αιχμαλωτίστηκε στην επιχείρηση εκείνη.
Κατά τα τελευταία χρόνια του Τουρκο-Βενετικού πολέμου ο Τούρκος Μέγας Βεζύρης Αχμέτ Κιουπρουλής θέλησε να αποσπάσει την προσοχή των Μανιατών από τις πειρατείες σε βάρος των πλοίων που εφοδίαζαν τον Τουρκικό στρατό στην πολιορκία του Χάνδακα (Ηρακλείου). Θεώρησε ότι κατάλληλος τρόπος ήταν να δημιουργήσει στη Μάνη ένα φιλοτουρκικό ρεύμα. Τότε αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το Λιμπεράκη Γερακάρη. Τον εφοδίασε με άφθονο χρήμα, μετά τον έστειλε στη Μάνη και άρχισε τις διαμάχες του με τους Στεφανόπουλους, ώστε επήλθε διχασμός των Μανιατών.
Ο Λιμπεράκης Γερακάρης όταν πήγε στη Μάνη εγκαταστάθηκε στο Σταυροπήγι της Ζαρνάτας. Είχε στην ιδιοκτησία του τους Μύλους της Μαντίνειας και κτήματα στους Δολούς, το Βαρούσι και τον Κάμπο. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 6, σ. 1 κ.ε. Ακόμη λάμβανε τους φόρους από δύο χωριά, τους Δολούς και το Βαρούσι, που του απέδιδαν 324 ρεάλια το χρόνο. P.Topping, Πρακτικά Δ’ Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, τ. 3, σ. 8.
Περιοδεύοντας τη Μάνη ο Λιμπεράκης έλεγε ότι θα πέσει το Ηράκλειο κλπ. Δασκ. 87.
Μετά την πτώση του Ηρακλείου Κρήτης (1669) ο Μέγας Βεζύρης Αχμέτ Κιουπρουλής έστρεψε την προσοχή του στο Μοριά. Με επιστολή του χορηγούσε στους Μανιάτες αμνηστεία για τη στάση τους στον πόλεμο με τη Βενετία, τους χάριζε το μισό χαράτσι και τους καλούσε σε υποταγή, απειλόντας συγχρόνως ότι αν αρνηθούν τις προτάσεις του θα διατάξει γενική σφαγή του πληθυσμού. Παράλληλα πράκτορες των Τούρκων, εκμεταλλευόμενοι τα θρησκευτικά αισθήματα των Μανιατών, έλεγαν πως θα τους επέτρεπε να έχουν καμπάνες στους ναούς και σταυρούς στα καμπαναριά. Θα σταματούσε το παιδομάζωμα, θα τους χάριζε το μισό χαράτσι και δεν θα κατοικούσε κανένας Τούρκος στον τόπο τους. Με τη μεσολάβηση του Λιμπεράκη οι Τούρκοι δεν βρήκαν ουσιαστική αντίσταση να χτίσουν δύο κάστρα. Το ένα στη Ζαρνάτα και το άλλο στην Κελεφά, τα οποία δικαιολόγησαν ότι χτίστηκαν για την προστασία του εμπορίου. Κ.Σιμόπουλου, Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα (Guilletiere), τ. 1, σ. 606 κ.ε. (Batista Nani, Historia della Republica Veneta, τ. II, σ. 623, Hammer, Geschichte des Osmanischer reiches, Πέστη 1830, τ. VI, σσ. 329, 337). Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 309. Π.Χιώτη, ό.π., τ. 3, σ. 312. Απ.Δασκαλάκη, ό.π., σ. 87.
Από μια έκθεση προσφύγων Μανιατών της 15 Αυγούστου 1670 πληροφορούμεθα τον ακριβή χρόνο κατασκευής του κάστρου της Ζαρνάτας: «…Ηλθε κατά τους τελευταίους μήνας ο Αλή Πασάς με 10.000 άνδρες εις την Ζαρνάταν που ευρίσκεται πλησίον της Καλαμάτας, και ήρχισεν αμέσως να ανεγείρη επί των ερειπίων ενός παλαιού κάστρου, νέον φρούριον εις μέρος κείμενον τέσσαρα περίπου μίλλια από τον λιμένα Κιτριές…». Κ.Μέρτζιου, Λακ. Σπ., τ. 1, σ. 160. (Είναι λάθος ότι οι Τούρκοι εκείνο τον καιρό έχτισαν κάστρο και στο Πόρτο Κάγιο).
Ο Ηammer, Geschichte des Osmanischen Reiches, Pest 1830, σ. 180, αναφέρει ότι κατά τη φράση του Ραισίδ πασά το κάστρο της Ζαρνάτας παραδόθηκε οικειοθελώς και «επέρασε η αλυσσίδα της δουλείας γύρω από τον τράχηλο των στασιαστών». Σ.Κουγέα, Συμβολαί εις την Ιστορίαν και την Τοπογραφίαν της ΒΔ Μάνης, Ελληνικά 6(1933)283. (Σημ.: Δεμ μπορεί να ήταν το 1670 γιατί το κλαστρο δεν υπήρχε, παρά μόνο τα θεμέλια παλαιού. Πρέπει ν ααναφέρεται στο 1673 που πράγματι ήταν στασιαστές, αλλά δεν είχαν καταλάβει το κάστρο, απλώς το είχαν πολιορκήσει.)
Όταν οι Τούρκοι το 1670 έχτισαν τα κάστρα της Ζαρνάτας και της Κελεφάς, κατείχαν δε και το κάστρο του Πασαβά, περιόρισαν την ελευθερίαν των Μανιατών, ιδίως αυτών που κατοικούσαν στις παραθαλάσσιες περιοχές. Μόνο όσοι ζούσαν σε δυσπρόσιτα μέρη απολάμβαναν μερικώς την ελευθερία τους. Από αναφορά προσφύγων από το χωριό Πραστίο της Μάνης πληροφορούμεθα τα εξής: «…Οι Τούρκοι μας έβαζαν εις αγγαρείας, μας υποχρέωναν να πληρώσωμεν το χαράτσι, εζήτουν από ημάς και άλλους εκτάκτους φόρους και ημείς δεν ημπορούσαμε να πληρώσωμεν, διότι είμαστε φτωχοί…». Κ.Μέρτζιου, ό.π., σ. 166. Να σημειωθεί ότι από τότε που οι Τούρκοι έχτισαν τα δύο κάστρα στη Μάνη άρχισαν οι Μανιάτες να μεταναστεύουν. Κ.Μέρτζιου, ό.π., σ. 158.
Τους λόγους που ανάγκασαν τους Στεφανόπουλους να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους αναφέρει σε κατάθεσή του ο επίσκοπος Μαΐνης Παρθένιος Καλκανδής, Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 134, οι οποίοι είναι: «Οι λόγοι που τους αναγκάζουν ν’ αφίσουν τον τόπο τους είναι ο φόρος πέντε νομισμάτων των οκτώ ρεαλίων που κάθε αγόρι υποχρεούται να πληρώνει στους Τούρκους, εκτός του φόρου εκείνων, που έφυγαν για την Ανάπολι, Λιβόρνο και τους άλλους τόπους της Χριστιανοσύνης. Ο φόρος αυτός βαρύνει τις φαμίλιες, που μένουν στον τόπο και εάν δεν τον πληρώσουν, οι Τούρκοι παίρνουν δυναστικώς τα παιδιά τους και τα αναγκάζουν να αλλαξοπιστήσουν. Για να γλυτώσουν από την τυραννία αυτή και να ζήσουν στην πίστη τους προσέπεσαν στον Πιέρρο Γιουστινιάνι να μεσολαβήση υπέρ αυτών στη Γαληνοτάτη αυθεντία της Γένοβας». Το όνομα του Λιμπεράκη Γερακάρη δεν αναφέρεται καθόλου στις αιτίες που ανάγκασαν τους Στεφανόπουλους να μεταναστεύσουν. Είναι προϊόντα μεταγενέστερης νοσηρής φαντασίας, που ενισχύθηκαν από τους Βενετούς, ίσως γιατί ήταν πατριώτης και καθόλου ξενόδουλος. Στην περί πειρατείας ερώτηση αναφέρθηκε το όνομα του Γερακάρη, ο οποίος ζούσε και προ εξήντα χρόνων και θα πρόκειται περί του θείου του Λιμπεράκη, βλέπε ανωτέρω. Ο Π.Καλονάρος, ό.π., σ. 135, γράφει σε υποσημείωση: «Άξιον παρατηρήσεως είναι ότι ο επίσκοπος δεν λέγει τίποτε το επιβαρυντικόν εναντίον του Λιμπεράκη. Το γεγονός αυτό παρέχει ενδείξεις ότι τα περί αντεκδικήσεων του Γερακάρη κατά των Στεφανοπούλων ενδέχεται να μην είναι πραγματικά».
Για τον τρόπο με τον οποίο οι Μανιάτες έλαβαν την απόφαση να μη προβάλουν αντίσταση στην κατασκευή των κάστρων από τους Τούρκους, έχουμε πληροφορίες από μια έκθεση του Προβλεπτή Ζακύνθου προς το Δόγη: «…ο λαός της Μάνης, που ήτο έως τώρα ελεύθερος, εξέλεξεν ένα αντιπρόσωπόν του από κάθε χωρίον και επήγαν οι απεσταλμένοι ούτοι εις τον Βεζύρην, ίνα δηλώσουν υποταγήν και γίνουν φόρου υποτελείς…». Φαίνεται ότι ο Λιμπεράκης Γερακάρης προσπαθούσε να πείσει τους Μανιάτες να μη αντισταθούν στους Τούρκους και σε αναφορά από τη Ζάκυνθο της 18 Αυγούστου 1670 σημειώνεται: «…ότι όλοι είναι σύμφωνοι εις την αντίστασιν κατά των Τούρκων και ότι εφόνευσαν κάποιον Γερακάρην με 12 Τούρκους, καθ’ ον χρόνον εις ένα χωρίον προσεπάθει να πείση τους χωρικούς να μη προβάλουν αντίστασιν…». Κ.Μέρτζιου, ό.π., σ. 157-8. Δεν είναι γνωστό αν η πληροφορία περί φόνου Γερακάρη είναι λανθασμένη ή αν υπήρξε κάποιο θύμα από την οικογένειάν του.
Κατά τη διάρκεια της παραμονής του Λιμπεράκη στη Μάνη θα πρέπει να έγινε ο γάμος του με την αδελφή του Μπότση και από το γάμο αυτό να γεννήθηκε η Σταθούλα, η οποία έγινε σύζυγος του Μπένου Ψάλτη. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 6, σ. 21, 36 και 40.
Την εποχή που χτιζόντουσαν τα κάστρα της Κελεφάς και της Ζαρνάτας (1670) περιόδευσε τη Μάνη ο Τούρκος ιερωμένος Εβλιά Τσελεμπί. Επιστρέφοντας από το Πόρτο Κάγιο στη Ζαρνάτα αναφέρει το χωριό «Κλοριά», που δεν μπορούμε να εντοπίσουμε και γράφει ότι εκεί βρισκόταν μια τουρκάλα σκλάβα, κόρη του Εμίρ Χασάν Αγά από τη Μπαρουτίνα (Μπαρδούνια;), η οποία είχε παιδί από «τον καπετάνιο Λεμπεράκη». Στα σχόλια σημειώνεται ότι πρόκειται προφανώς περί του Λιμπεράκη Γερακάρη. Εβλιά Τσελεμπί, Οδοιπορικό στην Ελλάδα, Έκδ. Εκάτη, σσ. 286 και 337.
Στις 14 Σεπτεμβρίου 1672 σε έκθεση προς το Δόγη αναφέρονται τα ακόλουθα: «…εις το μέρος Κελεφά του Βραχίονος της Μάνης, όπου έγινεν εν οχυρόν τελευταίως, εξηγέρθη ο πληθυσμός και ηνάγκασε τους Τούρκους να καταφύγουν και να κλεισθούν εις το φρούριον, ότι εφόνευσαν τον Αγάν και έναν έμπιστόν του ονομαζόμενο Λιμπεράκην…». Κ.Μέρτζιου, ό.π., σ. 162. Πάλι αναφέρεται φόνος του Λιμπεράκη που φαίνεται ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Το επεισόδιο αυτό ίσως σχετίζεται με την αναφερόμενη εκτέλεση των αντιπάλων του Λιμπεράκη Γερακάρη, την οποία σημειώνει ο Guillet (σ. 39-45). Γεννάται όμως το ερώτημα αν οι πληροφορίες που δημοσίευσε ο συγγραφέας περιλάμβαναν και τα γεγονότα του 1672. Κ.Σάθας, ό.π., σ. 309.
Ο K.Σάθας, ό.π., σ. 309-10 και ο Απ.Δασκαλάκης, ό.π., σ. 88, θεωρούν ότι εκτελέστηκαν μέλη της οικογενείας Στεφανοπούλου. Αποδίδουν δε στα γεγονότα αυτά τη μετανάστευση των Σταφανοπούλων στην Κορσική, η οποία όμως έγινε το 1675, όταν πλέον η συνεργασία του Λιμπεράκη Γερακάρη με τους Τούρκους είχε διακοπεί από καιρό (1673).
Φαίνεται ότι κακώς ενοχοποιείται ο Λιμπεράκης για τον εξαναγκασμό σε μετανάστευση των Στεφανοπούλων. Υπάρχουν κυρίως τρεις λόγους, οι οποίοι θέτουν σε αμφισβήτηση την άποψη αυτή: α) από το 1673, όπως θα δούμε παρακάτω, είχαν διακοπεί οι σχέσεις του με τους Τούρκους και καταγινόταν πάλι στην πειρατεία. β) Γιατί η χρονογραφία της μετανάστευσης των Στεφανοπούλων, δεν αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αντιπαλότητά τους με το Γερακάρη, αλλά σε μια σειρά από αίτια που είχαν προκαλέσει, οι ίδιοι οι Στεφανόπουλοι με τη συμπεριφορά τους, την έχθρα όλων των Μανιατών. Γ.Γ.Παπαδοπούλου, ό.π., σ. 18-9, και γ) Διότι ο επίσκοπος Μαΐνης Παρθένιος Καλκανδής δεν αποδίδει καμιά ευθύνη για τη μετανάστευση των Στεφανοπούλων στο Λιμπεράκη Γερακάρη. Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 133-6.
Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι στα τέλη του 1673 ο Λιμπεράκης Γερακάρης έγινε αρχηγός επανάστασης στην περιοχή του κάστρου της Ζαρνάτας, το οποίο πολιόρκησαν οι επαναστάτες. Ο ίδιος έφερε καράβια από τη Μάλτα που εκφόρτωσαν ξύλα για σκάλες, για την άλωση του κάστρου και ακόμη κάλεσε το Γάλλο πειρατή Hugues Grevelier ο οποίος ήλθε με τα τέσσαρα πλοία του για να βοηθήσει. Η επιχείρηση απέτυχε και μεγάλες Τουρκικές δυνάμεις έφθασαν και έκαψαν τον Κάμπο και τη Mαντίνεια, όπου και σκλάβωσαν 500 άτομα. K.Mέρτζιου, ό.π., σσ. 162-172.
Επειδή το θέμα αυτό δεν έχει τύχει προσοχής, επισημαίνουμε ότι στα έγγραφα των Αρχείων της Βενετίας, που αναφέρονται στην ανωτέρω εξέγερση, ως αρχηγός αναγράφεται ο Γερακάρης, ο Λιμπεράκης Γερακάρης, ο Γερακάρης Κοσμάς και ο Κοσμάς Γερακάρης. Κ.Μέρτζιου, Λακ. Σπ., σσ. 162-3, 164, 166 και 171. Επομένως ο αρχηγός της αποτυχημένης επανάστασης του 1673 δεν μπορεί να είναι άλλος από το γνωστό Λιμπεράκη Γερακάρη-Κοσμά. Ακόμη προστίθεται ότι εκείνη την εποχή δεν υπήρχε γνωστό μέλος της οικογενείας του, το οποίο να είχε τόσο μεγάλη επιρροή στους κύκλους των Μαλτέζων και Γάλλων πειρατών, ώστε να τους πείσει να έλθουν κοντά του, να τον βοηθήσουν.
Μετά την ατυχή πολιορκία του κάστρου της Ζαρνάτας ο Λιμπεράκης Γερακάρης επέστρεψε στον πειρατικό βίο. Τα περιουσιακά του στοιχεία κατασχέθηκαν από τους Τούρκους και οι Μύλοι της Μαντίνειας περιήλθαν στο τουρκικό δημόσιο ταμείο. Όταν αργότερα, το 1685, οι Βενετοί κατέλαβαν την περιοχή, παραχώρησαν τους Μύλους της Μαντίνειας στο Νικόλαο Δοξαρά. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 16.
Δεν έμεινε όμως για πολλά χρόνια ελέυθερος. Αιχμαλωτίστηκε για δεύτερη φορά και παρέμεινε φυλακισμένος για επτά περίπου χρόνια στο Μπάνιο ή ως κωπηλάτης στις τουρκικές γαλέρες. D.Cantimir, ό.π., σ. 85 κ.ε. Κ.Σάθας, ό.π., σ. 310. Η Αλεξ.Κραντονέλλη, Ιστορία της πειρατείας στους μέσους χρόνους της τουρκοκρατίας (1538-1699), σ. 293, θεωρεί ότι αιχμαλωτίστηκε το 1679.
Το 1688, όταν οι Βενετοί είχαν καταλάβει σχεδόν όλο το Μοριά, οι Τούρκοι ζήτησαν τη συνεργασία του Λιμπεράκη Γερακάρη. Αυτός συμβούλευσε να ορίσουν έναν ορθόδοξο πρίγκηπα και χωρίς αμφιβολία οι κάτοικοι του Μοριά θα εγκατέλειπαν προς χάρη του την κυβέρνηση των Βενετών. Τέλος υποσχέθηκε ότι αναλάμβανε να διώξει τους Βενετούς από την Πελοπόννησο και να καταστήσει φόρου υποτελή στο Σουλτάνο την επαναστατημένη Ελλάδα. Οι προτάσεις του έγιναν δεκτές και ο Σουλτάνος τον έκαμε «Υψηλότατο Ηγεμόνα της Μάνης». Ήταν Μπέης, αλλά σε ανώτερο επίπεδο από τους μεταγενέστερους ηγεμόνες της Μάνης, οι οποίοι αναδείχθηκαν μετά το 1776. Το αξίωμά του ήταν ανάλογο με τους ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας, αλλά ο Σουλτάνος του έδωσε μικρότερη εξουσία. D.Cantimir, ό.π., σσ. 25 και 85 κ.ε., Κ.Σάθα, ό.π., σ. 382-3, Απ.Δασκαλάκη, ό.π., σ. 108. (Για την ιδέα ότι θα μπορούσε η Πελοπόννησος να γίνει ηγεμονία, ο Κ.Παπαρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, έκδ. 1925, τόμ. Ε’, σ. 92, γράφει: «…Λόγος μάλιστα πολύς εγένετο να ανατεθή και η Πελοπόννησος εις Χριστιανούς ηγεμόνας. Και τούτο μεν δεν εξετελέσθη, επετράπη όμως η της Μάνης διοίκησης εις εγχώριον άρχοντα.» Περισσότερα για το Λιμπεράκη Γερακάρη, ό.π., σ. 187.).
Αναφέρεται ότι ο Λιμπεράκης παντρεύτηκε για δεύτερη φορά, την εποχή που παρέμενε ελεύθερος στην Κωνσταντινούπολη και μέχρι να εκστρατεύσει στη Στερεά Ελλάδα. Προφανώς θα πέρασαν μήνες έως ότου έλθει σε επαφή με Μανιάτες και άλλους φίλους του, οι οποίοι θα τον πλαισίωναν στην επικείμενη εκστρατεία του. Πολλά έχουν γραφεί για το γάμο του. Η όμορφη Αναστασία από την οικογένεια των Βουχουζεστίδων (Buhusestij) της Μολδαβίας και χήρα του Πρίγκιπα Δούκα της Μολδαβίας έγινε γυναίκα του και παρέχοντας ως προίκα 20.000 ρεάλια και πολλά κοσμήματα. Αναφέρεται ότι η νεαρή χήρα ερωτεύτηκε το Λιμπεράκη, αλλά επειδή ήταν δύσκολο σε μια ευγενή να παντρευτεί ένα πρώην κατάδικο μηχανεύτηκε το ακόλουθο τέχνασμα. Ο Λιμπεράκης ζήτησε από τον Αχμέτ Κιουπρουλή να επέμβει και να απαιτήσει από τον Πατριάρχη να τελέσει αυτό το γάμο. Η Αναστασία μετά από μια αρχική άρνηση τελικά υποκρίθηκε ότι το δέχεται ως θυσία κλπ. Είκοσι ημέρες μετά το γάμο του ο Λιμπεράκης πήρε από το Σουλτάνο σημαία, αλλά χωρίς καμία ουρά (αναφέρονται τρεις ουρές από το Locatelli) και αναχώρησε για τη Θήβα επικεφαλής πέντε χιλιάδων Τούρκων (ορισμένοι γράφουν 300 οπλιτών). (Locatelli, ό.π., τ. 2, σ. 198-9). D.Cantimir, ό.π., σσ. 25 και 85 κ.ε. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 383 (γράφει την Αναστασία ως ανιψιά του Δούκα). Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 175.
Το 1689 ο Λιμπεράκης ακολουθούμενος από 300 πήγε στη Θήβα και τέθηκε υπό τις διαταγές του Τούρκου Σερασκέρη Μισιρληζαδέ. Κάλεσε τότε όλους τους Έλληνες να εγκαταλείψουν τους Βενετούς και να ακολουθήσουν τον ίδιο. Σώζεται η προκήρυξη με την οποία καλούσε τους Αθηναίους, που ήταν διασκορπισμένοι στη Σαλαμίνα και την Αίγινα, να τον εμπιστευθούν και να γυρίσουν στα σπίτια τους. Π.Χιώτη, ό.π., τ. 3, σ. 312. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 394. Απ.Βακαλόπουλου, Ιστορία Νέου Ελληνισμού, τ. 4, σ. 28 κ.ε. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 178.
Μεταξύ του Απριλίου 1688 και του τέλεους του 1690 έγινε η οικτρά λεηλασία και κατατσροφή της μονής της Πεντέλης. Φαίνεται απίθανο να μετέσχε ο Λιμπεράκης Γερακάρης σε αυτή. Στην αναφορά αυτή χαρακτηρίζεται από το συγγραφέα «περίπτυστος». Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 16(1922)472.
Από την άνοιξη του 1689 ο Λιμπεράκης άρχισε τις εξορμήσεις του ακολουθούμενος από 2.000-2500 άνδρες, πολλοί από τους οποίους ήταν Μανιάτες. Αρχικά πυρπόλησε το Μεσολόγγι, λεηλάτησε τα χωριά του Βάλτου και του Ξηρόμερου και μετά στράφηκε προς την περιοχή της Ναυπάκτου. Ο πληθυσμός υπέφερε πολλά από Τούρκους και Βενετούς γιατί όλοι τον φορολογούσαν και τον καταδυνάστευαν. Ο Λιμπεράκης απαιτούσε από τους κατοίκους να του δώσουν ομήρους και να μη πληρώνουν φόρο στους Βενετούς. Το Καρπενήσι έγινε η έδρα του και αναφέρεται ότι προστάτευε τα χωριά των Αγράφων και του Καρπενησίου από τις επιθέσεις ατάκτων Χριστιανών. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 29 κ.ε. Εκδοτικής Αθηνών, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΑ’, σ. 30-1. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 180 (Σπ.Λάμπρου, Βίος Ευγενίου Ιωαννουλίου του Αιτωλού, Νέος Ελληνομνήμων, τ. 4, σ. 79, όπου αναφέρεται: «…εξ ότου Λιβέριος ο εκ Λακεδαιμονίας, μετά δυνάμεως κατελθών εκ βασιλικών προσταγμάτων και τας των ληστών εφόδους αναχαιτίζων, μικράν τινα τούτοις αναψυχήν περιεποιήσατο….».)
Τον Ιούνιο του 1689 συνέχισε τη λαφυραγωγία και χτύπησε τα Σάλωνα (Άμφισα), όπου τον απέκρουσαν οι τοπικοί καπετάνιοι-αρματολοί. Σε διαθήκη αναφέρονται τα ακόλουθα: «…Ήρθε ο Λιμπεράκης να πάρη το Σάλωνα, μα ο Κούρμας τον πήγε του κυνηγιού στο Καρπενήσι και σε τρίχα να τονε πιάση και ολοζώντανο…». Κ.Σάθα, ό.π., σ. 411, Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 30-1. Α. Λεντάκη, ό.π., σ. 184.
Τον Ιανουάριο του 1691 υπέβαλε έκθεση ο Γενικός Προνοητής Πελοπονήσου Ιάκωβος Κορνέρ και έγραψε: «Στράφηκα προς τη Ναύπακτο εναντίον των επιβουλών του Λυμπεράκη, για τις οποίες καταναλώθηκαν όχι μόνο ολόκληρες στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά ακόμα και οι ώρες του χειμώνα και αυτές που οπωσδήποτε έπρεπε να καταναλωθούν, για να επιβάλουν το νόμο στους ταραξίες του βασιλείου…». Αγαμ.Τσελίκα, Μεταφράσεις βενετικών εκθέσεων, Πελοποννησιακά 15(1982-4)151.
Οι Βενετοί ανησυχούσαν για τη σχέση που διατηρούσε ο Λιμπεράκης Γερακάρης με πολλούς Μανιάτες. Αναφέρονται τα ονόματα Τριγονάς, Μπότσης, Γερακάρης, Βούλτσος κ.ά., οι οποίοι πιθανώς να στρατολογούσαν στη Μάνη για λογαριασμό του Λιμπεράκη. Σπ.Λάμπρου, ΔΙΕΕ, 2(1885)288. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 31.
Γίνεται αναφορά σε 34 έγγραφα του 1691 που αφορούσαν στο Λιμπεράκη Γερακάρη. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 21(1927)191. Ό.π., σ. 193 αναφέρεται σε επιστολές από Ναύπακτο, όπου αναγράφονται πολλά για το λιμπεράκη Γερακάρη και τον καπετάν Ελία (μήπως ήταν ο Μπουρολίας ή Ελίας Μπούρος;). Ό.π., σ. 194 σε επιστολή της 17 Σεπτεμβρίου 1697 αναφέρεται ο Λιμπεράκης.
Σε επόμενο χρόνο αποφάσισε να εισχωρήσει στην Πελοπόννησο, αλλά ο Αντώνιος Ζένος, Προβλεπτής του Βασιλείου του Μορέως, παρέταξε στρατόν και ματαίωσε τα σχέδια της εισβολής. Κ.Σάθα, όπ., σ. 394.
Ο Έκτακτος Προνοητής του Μοριά Θαδδαίος Γραδενίγος στις 16 Απριλίου 1692 υπέβαλε έκθεση στο Δόγη και αναφερόταν στο θέμα Λιμπεράκη Γερακάρη. Γράφει ότι ο Λιμπεράκης «ακολουθούμενος από πάνω από δύο χιλίαδες Τούρκους έκανε επιδρομές με λεηλασίες και φόνους ως και κάτω από τα τείχη του στρατοπέδου…Ανάμεσα στις ενέργειες που έκανα απέναντι σε τόσο ακανθώδη ζητήματα, είναι ότι επίστεψα ως ωφέλιμο να προωθήσω με τους προσεκτικούς τύπους χωρίς αόριστες υποχρεώσεις και διαπραγμάτευση με τον ίδιο τον Λιμπεράκη με την πεποίθηση ότι, αν και ήταν με το μέρος των Τούρκων, διατηρούσε τον χριστιανικό του χαρακτήρα και δεν θα έκλεινε ίσως τα αυτιά στις νουθεσίες να αποκολληθή από τους απίστους και να αφοσιωθή στην υπηρεσία των εξοχοτήτων σας…». Στη συνέχεια αναφέρεται στη χρησιμοποίηση του Πέτρου Ντάντιτς, που ήταν φίλος του Λιμπεράκη, για να μεταφέρει τις προτάσεις των Βενετών. Από το Λιμπεράκη πήγε στους Βενετούς ο Δημήτρης Πλεξούδης με τις δικές του προτάσεις. Μετά από πολλά καταλήγει: «…Το ποσόν των τεσσάρων χιλιάδων δουκάτων τον χρόνο, που δηλώνεται με το έννατο κεφάλαιο, για να καταβάλλεται εφ’ όρου ζωής στον Λιμπεράκη αμέσως αφ’ ότου συναφθή ειρήνη, εκτός από την παραχώρηση των τόπων, τους οποιους αν προς το παρόν τους παραχωρούσαμε και τους οποίους μπορούσε στο μέλλον να κατέχη, θα ήταν κατώτερο από τα έσοδα που ζητά, αυτό το ποσόν εγώ τουλάχιστον δεν μπορώ παρά να το θεωρήσω καλώς καθορισμένο, όπως επίσης και κάθε άλλο ιδιαίτερο ποσόν που διατυπώνεται στα κεφάλαια προς όφελος και τιμή προς το πρόσωπό του και τον οίκο του, για να σώσουμε τελικά αυτόν τον πληθυσμό από τις καταδρομές του και για να παράσχουμε αληθινή ησυχία με το να κάνουμε τον Λιμπεράκη να αισθάνεται ευσπλαχνική χάρη και να τον φέρουμε σε υπακοή, κάτι το οποίο ο ίδιος διατείνεται απέναντι στη Γαληνοτάτη Δημηκρατία». Αγαμ.Τσελίκα, Μεταφράσεις βενετικών εκθέσεων, Πελοποννησιακά 21(1995)51-3.
Συνημμένη επιστολή του Δωροθέου σε έγγραφο του Εκτάκτου Γεν. Προνοητού της Βενετίας στην Πελοπόννησο Μαρίνου Μικέλη από Κόρινθο της 7 Ιουλίου 1692. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 12(1915)451, 453.
Το 1692 οι Βενετοί πολιόρκησαν τα Χανιά της Κρήτης. Ο Γερακάρης, όταν είδε ότι έφυγε ο Βενετικός στόλος, πέρασε τον Ισθμό και νίκησε τους Βενετούς. Έκαψε την Κόρινθο, πολιόρκησε τον Ακροκόρινθο, προχώρησε στο Άργος και στο Ναύπλιο. Η εισβολή αυτή ανάγκασε τους Βενετούς να εγκαταλείψουν την πολιορκία των Χανίων και να επιστρέψουν στην Πελοπόννησο. Λέγεται όμως ότι ο Σερασκέρης δυσαρεστήθηκε διότι ο λαός του Μοριά δεν έδιωξε τους Βενετούς για να ακολουθήσει το Λιμπεράκη, όπως είχε ο ίδιος υποσχεθεί. (P.Garzoni, σ. 472). Κ.Σάθα, ό.π., σ. 396-8. Απ. Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 32.
Τον Οκτώβριο του 1692 ο Λιμπεράκης Γερακάρης βοήθησε τους Τούρκους στην πολιορκία της Ναυπάκτου, η οποία απέτυχε, αλλά έγιναν μεγάλες καταστροφές στην ύπαιθρο. (Pietro Garzoni, Istoria della Republica di Venezia in tempo della Sacra Lega contra Madmeto IV, e tre suoi successori gran Sultani de Turci, πρώτο μέρος, Βενετία 1705, σσ. 480-2) Κ.Σάθα, ό.π., σ. 399. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 34. Α.Λεντάκη. ό.π., σ. 184.
Το 1693 πήγε στην Πελοπόννησο ο Μοροζίνη με το στόλος της Βενετίας και ανοίχτηκε στο πέλαγος αναζητόντας τα τουρκικά πλοία για να τα ναυμαχήσει, αλλά οι Τούρκοι αποσύρθηκαν και δεν έγινε τίποτε το αξιόλογο. Ο Λιμπεράκης με 6.000 στρατιώτες καιροφυλακτούσε στα Μέγαρα για να εισχωρήσει στο Μοριά. Είδε όμως το Βενετικό στόλο να επιστρέφει και αποσύρθηκε από τα Μέγαρα. (P. Garzoni, ό.π., σ. 509) Κ.Σάθα, ό.π., σ. 400. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σσ. 34-5 και 37.
Το 1694 αρχικά έγινε μια προσπάθεια από το Λιμπεράκη να εισχωρήσει με το στρατό του στην Πελοπόννησο, αλλά τον αντελήφθησαν οι αντίπαλοί του και αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Αργότερα εισέβαλαν στο Μοριά οι Τούρκοι με προπορευόμενο το Λιμπεράκη και μετά από μια νικηφόρο πορεία επέστρεψαν στις βάσεις τους. (P. Garzoni, σ. 591, όπου αναφέρει: “Liberacchi piu insesto e pratico de gli altri” o Λιμπεράκης διακρίθηκε για τόλμη και πρακτικό μυαλό). Κ.Σάθα, ό.π., σ. 403-4, 412. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 35. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 185.
Όταν επέστρεψε ο Λιμπεράκης από την εκστρατεία της Πελοποννήσου επέβαλε στον πληθυσμό φόρους, άρχισε να στρατολογεί και είχε συνομιλίες με το Μπόσινα για να συνεργασθούν. Παράλληλα παντρεύτηκε μια κόρη από το χωριό Μαυρύλο, η οποία ήταν συγγενής με τους Χατζαίους της Υπάτης. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 406-7.
Οι Βενετοί, βλέποντας τις ζημίες που τους προκαλούσε ο Λιμπεράκης, του οποίου η δύναμη αύξανε βαθμιαία, αποφάσισαν να τον προσεταιριστούν. Χρησιμοποίησαν αρχικά το λοχαγό Ιωάννη Λάμπη (Dampi), που ήταν στενός φίλος του Γερακάρη και ήρθε σε επαφή μαζί του, αλλά δεν συμφωνήθηκε τίποτε. Ο Λιμπεράκης σκεπτόταν τις συνέπειες που θα υφίστατο ο εγγυητής της πίστεώς του στο Σουλτάνο, ο Κοπάνης, ο οποίος ζούσε στην Κωνσταντινούπολη και θα έχανε το κεφάλι του. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 407-9. Κ.Παπαρηγοπούλου, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, έκδ. 1925, τόμ. Ε’, σ. 188. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 181 κ.ε. Αργότερα έγινε και δεύτερη προσπάθεια να συναντηθούν οι δύο φίλοι, αλλά αυτή τη φορά τον κάλεσε ο σερασκέρης για να εισβάλλουν εις την Πελοπόννησον (1694) και δεν έγινε η συνάντηση. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 411-2. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 30.
Το 1695 ο Σερασκέρης με 12.000 Τούρκους και με προπορευόμενο το Λιμπεράκη, ο οποίος ηγείτο 3.000 ανδρών, εισέβαλαν στην Πελοπόννησο. Έφθασαν μέχρι την Τρίπολη και το Λεοντάρι και ακολούθως υποχώρησαν πάλι στις βάσεις τους. (P.Garzoni, ό.π., σσ. 641-3). Κ.Σάθα, ό.π., σ. 417. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 35. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 185.
Στις αρχές του 1696 ακολούθησαν νέες διαπραγματεύσεις των Βενετών και του Λιμπεράκη. Σε αυτές μεσολόβησε και ο Παναγιώτης Δοξαράς και επήλθε συμφωνία. Επειδή οι Τούρκοι αντελήφθησαν την μελετουμένη αποστασία του Λιμπεράκη, προσπάθησαν να τον δηλητηριάσουν. Αυτός εννόησε την πρόθεση των Τούρκων και δεν έλαβε το προσφερθέν ποτό. Κατόπιν με την πρόφαση ότι έγινε εισβολή στην περιοχή του, ακολουθούμενος από τριάντα πιστούς οπαδούς του, πήγε στην παραλία όπου τον περίμεναν Βενετικά πλοία και άλλαξε στρατόπεδο. Κ.Σάθα, ό.π., σ. 419.
Οι όροι που απαίτησε ο Λιμπεράκης για να μεταπηδήσει στο στρατόπεδο των Βενετών ήταν οι ακόλουθοι: α) Η Γερουσία να τον τιμήσει με το αξίωμα του ιππότη του Αγίου Μάρκου, β) Να του δοθούν χρήματα, πρόσοδοι και στρατιωτικός βαθμός. γ) να του δοθούν τα μέσα για διατροφή δεκαπενταμελούς ακολουθίας, στην οποία θα περιλαμβάνεται και ο αδελφός του Γεώργιος και δ) οι Βενετοί να καλύψουν με πλοία τη φυγή του. Να σημειωθεί ότι οι Βενετοί τον ονόμασαν ιππότη του Αγίου Μάρκου και διοικητή Άρτας. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 39. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 185-6.
Του παραχώρησαν ακόμη τους Μύλους της Μαντίνειας, από την ιδιοκτησία των οποίων παραιτήθηκε ο Νικόλαος Δοξαράς, στον οποίο είχαν παραχωρηθεί το 1685, όταν οι Βενετοί κατέλαβαν το κάστρο της Ζαρνάτας. Αναφέρεται σε έγγραφο ότι «…Και αναγνωρίζεται το δικαίωμα όπως κατ’ ευμένειαν του Δημοσίου αποκατασταθή εις τα κληρονομικά ή δι’ ιδικών του χρημάτων αγορασμένα κτήματά του (αγαθά του), μεταξύ των οποίων είναι και οι Μύλοι της Μαντίνειας τους οποίους επαναζητεί…». Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 19. Να σημειωθεί ότι ο Κουγέας θεωρεί πως ο Πύργος των Μύλων χτίστηκε από το Λιμπεράκη. Αλλά ο υπάρχων σήμερα Πύργος των Μύλων χτίστηκε μετά την επιδρομή του Ιμπραήμ το 1825, οπότε κατέστρεψε ό,τι αμυντικό μέσο υπήρχε προηγουμένως. Στ.Καπετανάκη, Οι Μαντίνειες της Μάνης, σ. 62.
Η προσχώρηση του Λιμπεράκη στο Βενετικό στρατόπεδο έκανε μεγάλη εντύπωση στον Ελλαδικό χώρο. Στο «Χρονικό του Μάτεση» αναγράφεται: «1696 Αλωνάρη 3, έφυγε ο Λιμπεράκη από τους Τούρκους και ήρθε του καπετάν γκενεράλε, και του εκάμανε μεγάλαις τιμές και τον έκαμε καβαλιέρο». Κ.Σάθα, Ελληνικά ανέκδοτα, Αθήναι 1867, Επανέκδοση Καραβία, σ. 226. Επίσης στο εξώφυλλο του κώδικα αριθ. 95 της Εθνικής Βιβλιοθήκης είναι γραμμένο: «1696 Ιουλίου 12 ήλθεν ο Λημπέριος μετά τους Χριστιανούς». Σπ.Λάμπρου, Νέος Ελληνομνήμων, 7(1910)204, συλλογή πρώτη, αριθ. 327.
Ο Λιμπεράκης Γερακάρης, ανήκοντας πλέον στο Βενετικό στρατόπεδο και ακολουθούμενος από Έλληνες αποβιβάστηκε στην περιοχή της Άμφισας. Εκεί ενώθηκε με τους αρματολούς της Στερεάς Ελλάδος και επέδραμε κατά των επαρχιών της Φθιώτιδας, της Ευρυτανίας και έφθασε μέχρι της Ηπείρου, όπου και κατέστρεψε την Άρτα. Κ.Σάθα. ό.π., σ. 421-2. Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 40.
Μετά την καταστροφή της Άρτας και τις διαμαρτυρίες των κατοίκων της πόλης (υπάρχει αναφορά από 28 Οκτωβρίου 1696) οι Βενετοί άρχισαν να υποβλέπουν το Λιμπεράκη Γερακάρη, οπότε και αποσύρθηκε από τα πολεμικά μέτωπα. Μπορεί σε αυτό να συνετέλεσε και η ποδάγρα από την οποία έπασχε. Η διαμαρτυρία των Αρτινών περιλαμβάνει και τα ακόλουθα: «…Το γράμμα μας, εξοχώτατοι και υψηλότατοι αυθένται, είναι δια να αναφέρωμεν προς την εξοχότητάν σας τας μεγάλας δυστυχίας και αιχμαλωσίας, και δημεύσεις των υπαρχόντων ημών, και εμπρησμούς των οίκων και εκκλησιών ημών όπου έγιναν εις ημάς δια χειρός του υψηλοτάτου καβαλιέρ Λιμπεράκη…Εξαπίνης δε, δεν ηξεύρωμεν πως, ήλθεν ως φθοροποιός αστραπή ο υψηλότατος καβαλιέρ Λιμπεράκης και έφθειρε και ηφάνισεν άρδην την Άρταν και τα χωρία αυτής, και τους εν αυτή κατοικούντας χριστιανούς, άρπαξε τα υπάρχοντα ημών, έκαυσε τα οσπίτια, εδήμευσε τα ιερά σκεύη των εκκλησιών, έρριψε κατά γης τα άγια αρτοφόρια μετά του ζωοφόρου άρτου, έσυραν γυναίκας μετά των παιδίων αυτών, ετράβισαν και έφθειραν παρθένους…». (P.Garzoni, ό.π., σ. 689) Κ.Σάθα, ό.π., σσ. 422-5. Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 187.
Τον Οκτώβριο του 1697 με διαταγή του Γενικού Προβλεπτή Molin ο Λιμπεράκης Γερακάρης περιορίστηκε σε ένα τζαμί στο Άργος και με το πρόσχημα συνοδείας βρισκόταν υπό συγκαλυμμένη φρούρηση. Ο Προβλεπτής γράφει στο Δόγη τις κατηγορίες εναντίον του Λιμπεράκη και τις υποψίες που υπήρχαν και συμπληρώνει: «…Ο Λιμπεράκης δίνοντάς μου να καταλάβω ότι, δυνάμει της ισχύος των συμφωνιών του, δεν μπορεί να δικασθή από άλλην παρά από την αρχήν ταύτην (δηλ. του Γενικού Προβλεπτού του Μορέα), με παρακάλεσε όπως μεταφερθή εις την δικαιοδοσίαν μου και πιστεύω ότι έκαμα καλά να τον φέρω εδώ εις το Άργος δια να τον έχω πιο κοντά, διαταχθέντος του αντισυνταγματάρχου Piton να τον συνοδεύη και να του παραστέκη με τον λόχον του υπό το πρόσχημα τιμητικής προστασίας και εντεταλμένου να τον επιτηρή κατ’ αυτόν τον χρόνον (δηλαδή της υποδικίας) προς επαρκή φρούρησιν χωρίς να δώσωμεν μεγαλυτέραν δημοσιότητα». Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 33.
Την εποχή που ο Λιμπεράκης ήταν υπό επιτήρηση έπαιρνε 1.000 δουκάτα το μήνα και ο αδελφός του συνταγματάρχης Γεώργιος 100 δουκάτα, Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 191-2.
Στις 6 Δεκεμβρίου 1697 ο Λιμπεράκης Γερακάρης υπέγραψε το προικοσύμφωνο της κόρης του Σταθούλας, που θα παντρευόταν τον Καλαματιανό Μπένο Ψάλτη. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 35-6. Υποτίθεται ότι της Σταθούλας η μητέρα ήταν κόρη της οικογενείας Μπότση.
Το Μάρτιο του 1698 ο Λιμπεράκης μεταφέρθηκε στη Βενετία και όπως αναφέρεται, ο ίδιος οδηγήθηκε στην ακρόπολη της Brescia, ενώ ο αδελφός του Γεώργιος στην Palma. (Zinkeisen τ. 5, σσ. 184-6). Απ.Βακαλόπουλου, ό.π., σ. 40. Α.Λεντάκη, ό.π., σσ. 188 και 192.
Στις 21 Οκτωβρίου 1710 ο Λιμπεράκης Γερακάρης πέθανε στο κάστρο του Αγίου Πέτρου της Βερώνας, σε ηλικία 65 ετών. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 42 και Α.Λεντάκη, ό.π., σ. 192.
Στις 27 Μαρτίου 1711 η Γερουσία της Βενετίας αποφάσισε να καταβάλλει στο γιό του και στον ανιψιό του 40 δουκάτα το μήνα, τα οποία έπαιρνε μέχρι του θανάτου του ο Λιμπεράκης. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 42.
Ο Σουλτάνος Σουλεϋμάν (1689), για δείξει τη φιλελληνική πολιτική του, αναγόρευσε το Γερακάρη σε «ηγεμόνα του Μωρέως». Χ.Δ.Δουκάκη, Μεσσηνιακά και ιδία περί Φαρών και Καλαμάτας, 1905, σ. 150. Παραπέμπει στον Υψηλάντη, Τα μετά την Άλωσι, σ. 199. Ίσως πρόκειται για υπόσχεση στο Λιμπεράκη πως αν διώξει τους Βενετούς από τοΜοριά θα γίνει ηγεμόνας του Μοριά.Ο Δουκάκης στη σ. 191 γράφει γενεαλογία του Λιμπεράκη που είναι λανθασμένη.
Αυτός ο οποίος θέλει να κρίνει το Λιμπεράκη Γερακάρη για τις σχέσεις του με τους Τούρκους και τους Βενετούς ας λάβει υπ’ όψη του και τα ακόλουθα: α) Όταν στα τέλη του Τουρκο-Βενετικού (1645-1669) ο Λιμπεράκης τάχθηκε στο πλευρό των Τούρκων λέγοντας ότι το κάστρο του Ηρακλείου (Χάνδακα) θα πέσει στα χέρια των Τούρκων δεν έλεγε ψέμματα. Η ιστορία τον δικαίωσε. Αν το 1670 οι Μανιάτες δεν δεχόντουσαν να χτιστούν τα κάστρα της Ζαρνάτας και της Κελεφάς, ίσως να αντιμετώπιζαν γενική επίθεση από τους Τούρκους, που ήταν τότε ισχυροί και απερίσπαστοι από άλλα πολεμικά μέτωπα, με αποτέλεσμα τη γενοκτονία των Μανιατών. Να σημειωθεί ότι καμιά από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής εκείνης δεν είχε τη δυνατότητα ή τη διάθεση να βοηθήσει τους Μανιάτες.
β) Το 1688 ο Λιμπεράκης πρότεινε στο Σουλτάνο να γίνει ο Μοριάς ηγεμονία, όπως ήταν οι παραδουνάβιες περιοχές της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Ας αναρωτηθεί ο ιστορικός, αν η πρόταση αυτή ήταν προδοτική ή αν σε περίπτωση που θα γινόταν πραγματικότητα θα βελτίωνε κατά πολύ στα επόμενα χρόνια τις συνθήκες διαβίωσης των Πελοποννησίων. Μήπως μια τέτοια εξέλιξη θα μας έφερνε ενωρίτερα σε μια λιγότερο αιματηρή απελευθέρωση; (Βλέπε Κ.Παπαρηγόπουλου, ό.π., τόμ. Ε’, σ. 92)
γ) Πότε άραγε οι Βενετοί θέλησαν πραγματικά να βοηθήσουν τους Έλληνες; Μόνο όταν έκαναν αντιπερισπασμούς ζητούσαν τη συνδρομή των Ελλήνων, τους οποίους ποτέ δεν υποστήριξαν ουσιαστικά, αλλά στο τέλος κάθε επιχείρησης τους εγκατέλειπαν αβοήθητους στη μανία του Τούρκου. Φόροι, καταπίεση, εκμετάλλευση ήταν το τρίπτυχο των Βενετικών επιδιώξεως. Δεν είναι τυχαίο ότι το 1715 οι Μοραΐτες έμειναν αδιάφοροι, αν θα επικρατήσουν οι Τούρκοι ή οι Βενετοί και δεν βοήθησαν κανένα. Αυτό δεν ήταν προδοσία, αλλά αδυναμία να κριθεί ποιος ήταν ο προτιμότερος κατακτητής. Αναμφίβολα όμως η Ηγεμονία για το Μοριά θα ήταν μια λύση καλύτερη. Επομένως αν αυτό επιδίωκε ο Λιμπεράκης Γερακάρης, πού βρίσκεται η προδοσία του; Ασφαλώς μόνο στους εγκεφάλους των Βενετών ιστορικών.
(Όταν το 1659 ο Φρ. Μοροζίνη πήγε στην Καλαμάτα και ξεσήκωσε τους Μανιάτες και τα γειτονικά χωριά για να τον βοηθήσουν να καταλάβει την πόλη, αυτός τους εγκατέλειψε στο μένος των Τούρκων. Αργότερα, το 1858, ιστορικός της Βενετίας, ο S. Romanin, έγραψε ότι οι κάτοικοι της Μάνης παρ΄ όλο που υποσχέθηκαν βοήθεια στο Μοροζίνη στο τέλος τον εγκατέλειψαν. Αθ.Καραθανάση, Πελοποννησιακά, τ. 8, σ. 239. Οι κάτοικοι των γύρω χωριών είχαν ζητήσει να καταλάβει και οχυρώσει το Εξαμίλι, για να εμποδίσει τις Τουρκικές ενισχύσεις, ό.π., σ. 250. Στη συνεδρίαση της 16 Μαρτίου 1659 του πολεμικού συμβουλίου των Βενετών αποφασίστηκε να πλεύσει ο στόλος στη Μήλο και από εκεί να συνεχίσουν τον πόλεμο, ενώ ήταν ευχαριστημένοι που πέτυχαν ένα αντιπερισπασμό, ανεξάρτητα από τις μελλοντικές μάταιες θυσίες των Ελλήνων και έγραψαν στα πρακτικά: «…θα επακολουθήσει γενναία η ρήξη χωρικών και Τούρκων…», ό.π., σ. 259. Σε αναφορά του Φρ. Μοροζίνη προς το Δόγη της 10 Νοεμβρίου 1659 αναφέρει: «…μου επιβεβαιώνουν οι κάτοικοι του Βραχίονος της Μάνης και του Μορέως τας επιμόνους γνωστάς προθέσεις των και δεν παύω να τους καθησυχάζω και να τους κρατώ με υποσχέσεις, χωρίς όμως να αναλαμβάνω καμμίαν υποχρέωσιν…». Κ.Μέρτζιου, Λακ. Σπ., τ. 1, σ. 154).
(DEMETRIUS CANTIMIR, Histoire de l’ Empire othoman, où se voyent les causes de son aggrandissement et de sa decadence. Avec des notes très instructives, Tome IV, Paris 1743.
Σελίδα 25: ΧΧΙΧ (Ο καινούριος πρίγκηπας του Μοριά) Μόλις υποχώρησαν οι εντερικές διαταραχές ο Σουλτάνος απέσυρε από τις γαλέρες έναν κάποιον Λιμπέριο GERATCHARI, και τον ονόμασε πρίγκηπα της Μάνης ή των Μανιατών, σύμφωνα με το παράδειγμα των Δεσποτών της Βλαχίας και της Μολδαβίας παρόλο που του έδωσε μικρότερη εξουσία: Η Πύλη πίστεψε ότι θα μπορούσε μ’ αυτόν τον τρόπο να καλύψει τις νότιες επαρχίες της Ελλάδος που τις απειλούσαν τα όπλα των Βενετών.
Το σχέδιο που οδήγησε το Σουλτάνο σε αυτή τη δημιουργία είχε τη βάση του στη Μολδαβία, όπου οι Τούρκοι δεν είχαν άσχημη εμπειρία, όπως είχαν από οπουδήποτε αλλού: Ήταν μια εφικτή πεποίθηση, ότι ένας χριστιανός κυβερνήτης ήταν πιο κατάλληλος να κρατήσει υπάκοους (μέσα στο καθήκον, φόρο) τους λαούς της ίδιας θρησκείας με αυτόν. Εκτός από αυτό, ο Λιμπέριος είχε δοκιμαστεί από μια άλλη ισχυρή άποψη εξ ίσου πειστική. Είχε περιγράψει τους Βενετούς ως τυρράνους της πίστης, λέγοντας ότι ο ζήλος τους να κάνουν τους Έλληνες του Μοριά να δεχτούν την πίστη της Ρώμης, θα έκαναν το λαό να στέναζε μετά την κυριαρχία των Οθωμανών’ Ένας πρίγκηπας της Ελληνικής εκκλησίας δεν θα μπορούσε να χάσει ευκαιρία να κάνει καλή εντύπωση, και να δημιουργήσει γενική ικανοποίηση.
Σελίδα 31: Στο Μοριά οι Βενετοί καταλαμβάνουν τη Μονεμβασία και διακόπτουν κάθε επικοινωνία στη Φρουρά. Ο Λιμπεράκης, ο καινούριος πρίγκηπας της Μάνης πλησιάζει σε εκείνο το μέρος για να δώσει βοήθεια και προμήθειες: απωθείται με απώλειες.
Σελίδα 85-87 (σημείωση): LIBERIUS GERATCHARI: Είναι περισσότερο γνωστός στους Ευρωπαίους με το όνομα Λιμπεράκης, που είναι μια παραποίηση του Λιμπέριος κατά τη συνήθεια των νεοελλήνων, Γεννήθηκε στη Μάνη, που είναι η αρχαία Λακωνία, απ’ όπου πέρασε, νέος ακόμη, να υπηρετεί στο στόλο των Βενετών. Έχοντας εντρυφήσει στην επιστήμη της θάλασσας, εξοπλίζει ένα πλεούμενο και γίνεται πειρατής’ χρησιμοποιώντας εκάστοτε διαφορετική σημαία, εφ’ όσον έβρισκε κάτι να λεηλατήσει. Μετά από την πειρατεία που κράτησε μερικά χρόνια έπεσε στα χέρια των Τούρκων οι οποίοι τον έστειλαν στα κάτεργα των γαλέρων, όπου πέρασε επτά δυστυχισμένα χρόνια’ στο τέλος αυτών έγινε πολιτικός, συμφώνησε με τους Τούρκους, ότι, εάν έδιναν ένα χριστιανό πρίγκηπα στο Μοριά, δεν είχε καμία αμφιβολία ότι σε λίγο καιρό οι κάτοικοι θα εγκατέλειπαν την κυβέρνηση των Βενετών, για να επανέλθουν σε αυτή των παλιών τους αφεντάδων. Αυτή η συμβουλή, που δεν ήταν γι’ αυτόν παρά μια σύσταση που απέφερε, όχι μόνο την ελευθερία του αλλά και τον τίτλο του Μπέη της Μάνης: τιμήθηκε επίσης με τη σημαία χωρίς ουρά και στάλθηκε στο Μοριά. Οι Τούρκοι πιεζόμενοι από όλες τις πλευρές, δεν ζητούσαν τίποτα περισσότερο από το να αρπάξουν ό,τι παρουσιαζόταν, αρκεί να έτεινε να τους φέρει ηρεμία (εξασθένηση).
Πριν αφήσει την Κωνσταντινούπολη παντρεύτηκε την Αναστασία της ευγενικής οικογενείας των Buhusestij της Μολδαβίας’ ήταν χήρα του Δούκα, πρίγκηπα αυτών των χωρών που πέθανε φυλακισμένος στην Πολωνία. Αυτός ο γάμος, τόσο ατιμωτικός για τους απογόνους του Δούκα έγινε με το εξής τέχνασμα. Ο Λιμπέριος αρραβωνιάστηκε κρυφά την Αναστασία’ αλλά καθώς εκείνη δεν τολμούσε να ξεπεράσει τον ανθρώπινο σεβασμό, την ζήτησε δημόσια σε γάμο: Αυτή, απέρριψε την πρόταση με αλαζονεία, δηλώνοντας ότι δεν θα μπορούσε, χωρίς να τραυματίσει την τιμήν της, να παντρευτεί έναν κατάδικο σε καταναγκαστικά έργα, αυτή που ήταν η χήρα ενός πρίγκηπα.
Ο Λιμπέριος παρουσιάζει ένα arzubal στο Βεζύρη, ζητώντας του να διατάξει με ένα φιρμάνι τον Πατριάρχη να προχωρήσει στην τέλεση του γάμου του. Η Αναστασία, με δάκρυα στα μάτια, ως απόδειξη της αποστροφής της, ικέτευε τον Πατριάρχη να πάει να βρει το Βεζύρη, συνοδευόμενος από τους ηγεμόνες των Ελληνων ευγενών για να μεσολαβήσουν προς χάριν της και να σταματήσουν κάθε διαδικασία. Ο Πατριάρχης δίνει τα χέρια και πάει, μαζί με τους ευγενείς να τη βρουν στο σπίτι της. Τότε, αποκαλύπτει το παιχνίδι της και τους λέει: ότι έχοντας εγκαίρως σκεφθεί την υπόθεση προτιμούσε καλύτερα να τραυματίσει τη σεμνότητα παρά να εκτεθεί στη θέα του Βεζύρη: ότι λοιπόν προτιμούσε να παντρευτεί έναν τέτοιο άνθρωπο παρά να υποστεί μια τέτοια ατίμωση. Η ακολουθία θεώρησε ότι τους απέπεμπε με αυτά τα λόγια: όταν όλος ο κόσμος απομακρυνόταν, αυτή έμπασε έναν παπά που είχε έτοιμο μέσα στο σπίτι και τέλεσε αμέσως το μυστήριο του γάμου. Εν τω μεταξύ δεν πέρασε πολύς καιρός που εξαγνίστηκε για την ατίμωση που έφερε στην οικογένειά της: μόλις ο καινούριος σύζυγός της έφυγε, έγινε θρήσκα και δεν αποχωρίστηκε παρά στο θάνατο.)
Για το Λιμπεράκη Γερακάρη υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία: Σπ. Λάμπρου, ΔΙΕΕ, 2(1885)288. Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σσ. 382-3, 394, 397-9, 406-12, 417, 419-25, Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 6, σ. 1 κ.ε. Α.Κραντονέλλη, Ιστορία της πειρατείας στους μέσους χρόνους της Τουρκοκρατίας (1538-1699), σ. 291, όπου αναφέρει ότι οι Κοσμάδες ήταν κλάδος της οικογενείας των Γιατρών (δεν υπάρχει τέτοια ένδειξη – ο Λιμπεράκης αρραβωνιάστηκε κόρη της οικογενείας των Γιατρών).

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΜΗΤΖΟΣ. Κατοικούσε στη Λάγια και συμπολεμούσε με τους Μιχαλακιάνους, ακολουθόντας το Γερακάρη Μπουγιουκλάκη. Τον Ιούνιο του 1829 έγιναν ταραχές στη Λάγια και οδηγήθηκε και αυτός στο δικαστήριο. Πληροφορία από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ – ΚΟΣΜΑΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ. Με το όνομα αυτό φέρεται αφ’ ενός ο πατέρας του Αντωνίου και αφ’ ετέρου ο γιός του, που ζούσαν όλοι το 1655. Τη χρονιά εκείνη ο Μιχάλης, ο νεώτερος, είχε ενηλικιωθεί και ο πατέρας του τον έστειλε να φέρει με το πλοιάριό τους το Ζακυνθινό κουμπάρο του Άγγελο Σουμάκη. Κ.Μέρτζιου, Λακ.Σπ. τ. 1, σ. 147. Υποθέτουμε ότι ο Μιχελής ή Μιχάλης Μανιάτης που ήταν πειρατής και έδρασε στη δεκαετία 1670-1680 στα νησιά του Αιγαίου με το Η. Greviliers μπορεί να ταυτίζεται με με τον ανωτέρω.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΜΙΧΑΗΛ (Καπετάνιος). Capitan Michiel Geracari. To όνομά του αναφέρεται σε εκμισθώσεις ή παραχωρήσεις κτημάτων από τους Βενετούς στα έτη 1703-5. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 105.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Καπετάνιος). 59. Capitan Jeracari Panagioti. Το 1690 αναφέρεται ως καπετάνιος στην περιοχή (Καστελανία) της Κελεφάς. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2. σ. 428. Το όνομα του Καπετάν Παναγιώτη Γερακάρη από Κελεφά αναφέρεται ακόμη στα έτη 1700-5 σε εκμισθώσεις του φόρου της δεκάτης στην περιοχή της Βαρδούνιας, καθώς και σε εκμισθώσεις και παραχωρήσεις γαιών. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σσ. 80, 81, 96, 104, 108, 110, 126.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ του Κοσμά. Σε έγγραφο που δημοσίευσε ο Λ. Ζώης, Μούσαις 44(1937), φ. 967, σ. 2 αναφέρεται ότι το έτος 1717 οι πρόκριτοι της Μάνης κατέθεσαν αναφορά στον προβλεπτή Ζακύνθου που κατήγγειλε πειρατεία εις βάρος Μανιατών υπό του «εκλαμπροτάτου Παναγιώτου Κοσμά Γερακάρη και του υιού αυτού Κοσμά Γερακάρη», που κατέφυγε στη Ζάκυνθο. Δ.Βαγιακάκου, Ε.Α.Ι.Ε.Δικαίου 5(1954)8.

ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ. To Σεπτέμβριο του 1831 πήγε στην ΄Υδρα ως πληρεξούσιος Σπάρτης (Μάνης). Εφημερίδα Ύδρας «Ο Απόλλων», αρ. φ. 58 της 26 Σεπτεμβρίου 1831, σ. 242.
Κατοικούσε στο Σκουτάρι και για τη συμμετοχή του στην επανάσταση του 1821 του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του υπολοχαγού της Λακωνικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220.

ΓΕΡΑΚΑΡΙΑΝΟΙ Οικογένεια. Υπάρχουν οι οικογένειες του Κούνου και της Κηπούλας που μεταξύ τους δεν έχουν συγγένεια.
1) Οικογένεια του Κούνου έχει και το όνομα Νικολόπουλος. Το 1570 πρόκριτος του Κούνου ήταν ο Γεώργιος Γερακάρης. Επειδή το 1618 ο Κούνος χαρακτηρίζεται ως χωριό των Κοντόσταβλων, μπορεί να διατυπωθεί η υπόθεση ότι ο Γεώργιος Γερακάρης ανήκε στην πατριά των Κοντόσταβλων. Φαίνεται πάντως ότι το όνομα των Γερακαριάνων διατηρήθηκε από το 1570. Κλάδοι της πατριά είναι: α) Αραπογιάννης, β) Γεωργακάκος, γ) Γεωργακούνιας, δ) Γρηγοράκος, ε) Καπετανάκης, στ) Κατσουλάκος, ζ) Λαζαράκος, η) Ξηνταρίχος, θ) Παυλάκος και ι) Συφόρης. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 135. Άλλοι (Γρηγοράκου) προσθέτον το Νικολόπουλο ή Κουρσάκο και το Μπενέτο.
2) Οι Γερακαριάνοι της Κηπούλας, οι οποίοι ανήκουν στην πατριά των Καυκαλιάνων, έχουν τους ακόλουθους κλάδους: α) Κατσιμαντής, β) Παυλάκος, γ) Γεωργατζάκος και δ) Νικολινάκος που ζει στις Λαγουδιές. Στους Καυκαλιάνους ανήκουν ακόμη οι οικογένειες Μητσικάκου, Τζανάκου και Κουβάτσου που ζει στις Λαγουδιές. Κ.Κασση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 135.

ΓΕΡΑΚΑΡΙΝΑ σύζυγος του Γεωργούλια Γερακαράκου Ήταν από την Κοίτα και διακρίθηκε στον αγώνα εναντίον των Αιγυπτίων στη μάχη του Διρού. Βλέπε στο όνομα του συζύγου της.

ΓΕΡΑΚΑΡΙΤΖΑ ΣΤΑΜΑΤΙΑ. Αναφέρεται το 1715 από το χωριό Κούνος στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 14, Θα πρέπει να ανήκει στη γενιά των Κοντόσταβλων και όχι των Κοσμάδων της Βάθειας. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 205.

ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Ήταν από τα Σκυφιάνικα και το 1824 πήρε το βαθμό του εκατόνταρχου. Μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του αξιωματικού Ζ΄ τάξεως (ανθυπολοχαγού) με αριθ. μητρ. 2571. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 82 και υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός στη Λακωνική φάλαγγα. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220.
Ο Γιάννης Γιωργόπουλος στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του εκατόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427.

Ο ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΣΚΑΛΚΟΣ. τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Πιέρου Βοϊδή-Μαυρομιχάλη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ. Στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του εκατόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427. Οικογένεια Γεωργόπουλου απαντά, εκτός από τα Σκυφιάνικα, στις Πιόντες και στην Κουτουμού.
Ο πρώην Έκτακτος Διοικητής Λακωνίας και Κάτω Μεσσηνίας Ιωάννης Γενοβέλης στις 20 Ιουλίου 1830 έγραψε στον Έκτακτο Επίτροπο Πελοποννήσου Α. Μεταξά ποίοι από τους εξέχοντες κατοίκους της Μάνης ήταν αφοσιωμένοι στον Κυβερνήτη και μεταξύ αυτών συμπεριέλαβε το Βασίλειο Γεργορόπουλο (σωστή ανάγνωση;) από τη Λάγια. ΓΑΚ, Έκτ. Επίτρ., φάκ. 91.

ΓΙΑΛΙΣΤΡΑΤΗΣ. Βλέπε Στρατής. Ήταν κάτοικος Λάγιας και αναφέρεται στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΓΙΑΝΝΑΚΙΑΝΟΙ. Μεγάλη οικογένεια από τη Λάγια της Ανατολικής Μάνης. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 5, σ. 89. Αποτελούν κλάδο των Μιχελιάνων από τη Λάγια και τα Πέρα Δημαρίστικα, που εγκαταστάθηκαν στον Κυπριανό. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 180.

ΓΙΑΝΝΑΚΟΜΙΧΕΛΙΑΝΟΙ. Είναι ένας από τους κλάδους της πατριάς των Νικλιάνων. Αναφέρεται ότι πήγαν στη Λάγια και έδιωξαν τους Ξιφομαχαιριδιάνους και εγκαταστάθηκαν εκεί. Από τη Λάγια επεκτάθηκαν και στη Βάθεια. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 110.
Στα Δημαρίστικα εγκαταστάθηκε ένας κλάδος των Γιαννακομιχελιάνων με το όνομα Λεωτσάκος, Κ.Κάσση, ό.π., σ. 94.
Στα Τσικαλιά πήγαν από τη Λάγια οι κλάδοι των Γιαννακομιχελιάνων: Γρηγοράκης ή Ληγοράκης, Σπυριδάκος ή Χρασογληγόρης και Πετρομιχελής. Κ.Κάσση, ό.π., σ. 128.
Στις 11 Αυγούστου 1815 με το πρακτικό της Λάγιας έγινε συμβιβασμός σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα: α) των Μπουγιουκλιάνων και Μαυροκωκιάνων και β) των Ξαρχιάνων και Πηλοκωκιάνων. Αναφέρονται και οι Δημητράκοι, που δεν είναι γνωστοί από άλλη πηγή και υποθέτουμε ότι μπορεί να εννοεί οι Δημαροί (κάτοικοι των Δημαρίστικων). Ως εγγυητές της συμφωνίας υπέγραψαν ο Μπεηζαντές Γιωργάκης Τζαν. Γρηγοράκης, ο Γρηγόριος Τσιγκούριος-Γρηγοράκης και ο Μπας Καπετάνιος Πέτρος Μαυρομιχάλης. Κάθε μια παράταξη έδωσε από ένα παιδί ως όμηρο και δέχτηκαν ότι αν παραβίαζαν τη συμφωνία να ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν 3.000 γρόσια στους ζαπιτάδες (καπετάνιους). Εναντίον της πλευράς που θα παραβίαζε το πρακτικό θα ήταν και η γενιά των Γιαννακιάνων (Γιαννακο-Μιχελιάνων) και οι λοιποί Λαγιάτες. Σ.Κουγέα, Ιστορικαί Πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)89. Αναργ.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 207.

ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένεια. Απαντά σε πολλά μέρη της Μάνης.
Ο Βασίλης Γιαννόπουλος το 1703 μαζί με τον Πέτρο Σιλιμιρδάκη ενοικίασαν κτήμα από τους Βενετούς στο Παλαιόκαστρο της Βαρδούνιας. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σσ. 101, 107, 121, 125.
Ο Βασίλης Γιαννόπουλος ήταν από το χωριό Βάτας και αναφέρεται στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 39, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 213.
Ο Γεωργατζάς Γιαννόπουλος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Αναγν. Αυγουλέα στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Γεώργιος Γιαννόπουλος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Γαλάνη Κουμουνδουράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432. (Αναφέρονται δύο με το αυτό όνομα)
Ο Γιαννάκης Γιαννόπουλος, Janachi Janopoulo (15). To 1690 ήταν κάτοικος της περιοχής (Καστελανίας) της Κελεφάς. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 427.
Ο Ηλίας Γιαννόπουλος στις 8 Δεκεμβρίου 1829 συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης και εκεί υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Ο Κυριακούλης Γιαννόπουλος το 1702-3 είχε νοικιάσει από τους Βενετούς κτήμα στη Σελίνιτσα της Ανατολικής Μάνης, που αργότερα παραχωρήθηκαν στον επίσκοπο Καρυουπόλεως Μακάριο Κουτούφαρη. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σσ. 91, 95.
Ο Νικόλαος Γιαννόπουλος κατοικούσε στην περιοχή της Αρεοπόλεως και για τη συμμετοχή του στην επανάσταση του 1821 του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του στρατιώτη με αριθ. μητρ. 207. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 124.
Ο Νικόλαρος Γιαννόπουλος στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427.
Ο Μιχάλης Γιαννόπουλος, από την Κοίτα, γεννημένος το 1807, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Ν. Γιαννόπουλος κατοικούσε στην Κηπούλα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Τζανέτος Γιαννόπουλος ή Κουτήφαρης ή Ταραμπουλουσάκης αναφέρεται το 1771 και κατοικούσε στο Βαρούσι της Ζαρνάτας. Ο πατέρας του ονομαζόταν Γιάννης και η μητέρα του Βασιλική το γένος Μούζαλου. Γυναίκα του ήταν η Αναστασούλα το γένος Φουντάρου. Γαμπρός του έγινε ο Νικολάκης Μοσχολέας και η κόρη του τελευταίου ονομαζόταν Κατερίνα. Γ.Αναπλιώτη, Κουτηφαρέικο Τζάκι, σσ. 3, 5, 9, 14, 15.
Στα μετεπαναστατικά χρόνια οικογένεια Γιαννόπουλου κατοικούσε στην Καρδαμύλη. Δ.Βαγιακάκου, Λακωνικές Σπουδές 13(1996)143-6.

ΓΙΑΤΡΑΚΗ. Κόρη της οικογενείας Γιατρού – Γιατράκου για την οποία κάνει λόγο ο E. Yemeniz, στις παραδόσεις που αναφέρει στο βιβλίο του, χωρίς όμως να έχουν καμία ιστορική βάση. Γράφει ότι η Γιατράκη αιχμαλωτίστηκε από πειρατές και οδηγήθηκε στο Σεράϊ της Κωνσταντινούπολης ως σκλάβα. Τότε ο Σουλτάνος ήταν άρρωστος και αυτή με τις πατροπαράδοτες γνώσεις της στην ιατρική τον έκανε καλά. Σε ανταμοιβή την ελευθέρωσαν και της επέτρεψαν να πάρει μαζί της και έναν από τους φυλακισμένους. Αυτή διάλεξε τον Ιωάννη Μαυρομιχάλη, που δήθεν είχαν συλλάβει οι Μούρτζινοι και είχαν παραδόσει στους Τούρκους. «…Όταν η κόρη της οικογενεία Γιατράκη μπήκε στο Σεράι, ο Σουλτάνος υπέφερε από ένα πυρετό που η επιστήμη κανενός από τους γιατρούς δεν μπορούσε να νικήσει. Η νέα κοπέλα, προσφέρθηκε να τον γιατρέψει, υπό τον όρο εάν είχε επιτυχία, θα της έκαναν τη χάρη που θα ζητούσε. Η απαίτησή της έγινε δεκτή. Έφτιαξε ένα υγρό φάρμακο σύμφωνα με τις ιατρικές συνταγές που είχε μάθει στην οικογένειά της και κατάφερε να σώσει το Σεβαστό Σουλτάνο. Σαν αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες της, ζήτησε την ελευθερία για τον εαυτόν της και για όποιον από τους φυλακισμένους Έλληνες θα διάλεγε για σύζυγο. Την οδήγησαν στις φυλακές όπου υπέφερε ένας μεγάλος αριθμός συμπατριωτών της. Αναγνώρισε αμέσως από το ωραίο του παράστημα, την ευγένεια και υπερηφάνεια των τρόπων του, το γιό των Μαυρομιχαλαίων, του οποίου έβγαλε τις αλυσίδες, και μαζί, μετά από διαταγή του Σουλτάνου, οδηγήθηκαν με τιμές στην πατρίδα τους». E.Yemeniz, Le Magne et les Mainotes, Revue de deux Mondes, τεύχος Μαρτίου, 56(1865)31 κ.ε. Το δανείζεται από το Στεφανόπολι, σ. 216-7, ο οποίος γράφει για τη Σταμάτα, η οποία γιάτρεψε το Σουλτάνο και ελευθέρωσε το Δημητράκη Μπεηζαδέ Γρηγοράκη.

ΓΙΑΤΡΑΚΗ Οικογένεια. Θεωρείται κλάδος των Πηλοκωκιάνων της Λάγιας που εγκατατσάθηκε στο Πόρτο-Κάγιο. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 70. Ίσως η οικογένεια Γιατράκη της Λάγιας να είναι κλάδος των Γιατρών-Μεδίκων του Οιτύλου.

ΓΙΑΤΡΑΚΗΣ ή ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Το 1701 είχε εκμισθώσει τη συγκέντρωση του φόρου της δεκάτης από το χωριό Ρόσοβα και το 1702 από τη Σελίνα. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 78.

ΓΙΑΤΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ. Το 1704 κατοικούσε στη Μικρή Μαντίνεια και η ετήσια παραγωγή του σε λάδι έφτανε τα 80 κροντήρια (ο μέσος όρος κατά οικογένεια στο χωριό ήταν 52,5 κροντήρια). Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 127.

ΓΙΑΤΡΑΚΗΣ ΕΞΑΡΧΟΣ. Αναφέρεται το 1736 από την περιοχή της Καρδαμύλης – Ανδρούβιστας. Στ. Σκοπετέα, ΕΑΙΕΔ, 3(1950)86 και 110. Θα πρέπει να κατοικούσε στα Τσέρια, ένας οικισμός των οποίων φέρει το όνομα “Γιατρέϊκα». Επειδή η οικογένεια Γιατρού-Μέδικου του Οιτύλου είχε διασπαρεί σε διάφορα χωριά και με επιγαμίες φρόντιζε να επηρεάζει όλη τη Μάνη, μπορούμε να υποθέσουμε ότι και στα Γιατρέϊκα των Τσερίων υπήρχε οικογένεια Γιατράκη, που αργότερα έγινε Γιατράκου, προερχομένη από το Οίτυλο. Στα Γιατρέϊκα μέχρι προ ολίγων δεκαετιών υπήρχε οικογένεια Γιατράκου και ένα μέλος της ήταν γιατρός στην Καλαμάτα την εποχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Στα μετεπαναστατικά χρόνια οικογένεια Γιατράκη ή Γιατράκου κατοικούσε στα Γιατραίικα της Καρδαμύλης, καθώς και Οικογένεια Γιατρέα κατοικούσε στα Τσέρια. Δ.Βαγιακάκου, Λακωνικές Σπουδές 13(1996)143-6.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ. α) Οικογενειακό όνομα που υπήρχε στην Άρνα της Βαρδούνιας με γενάρχη τον Ιωάννη Γιατράκο, τα παιδιά του οποίου έλαβαν μέρον στην επανάσταση του 1821. Αναφέρεται από παράδοση ότι η καταγωγή τους είναι από τη Μάνη. Ο πατέρας τους προέρχεται από τη γενιά των Δημακιάνων και η μητέρα τους από τη γενιά των Κυριακιάνων. Ακόμη λέγεται ότι πριν από 350 χρόνια (περίπου 550 από σήμερα) ένας πρόγονος της οικογενείας πήγε στην Ευρώπη και σπούδασε γιατρός και έκτοτε οι ιατρικές γνώσεις διδασκόντουσαν από πατέρα σε παιδί.
β) Οικογένεια από τα Γιατρέικα των Τσερίων της περιοχής της Ανδρούβιστας-Καρδαμύλης. Από τον κλάδο αυτό είναι πιθανό να προέρχεται ο Έξαρχος Γιατράκης του 1736, που αναφέρθηκε προηγουμένως.
γ) Οικογένεια από τη Λάγια.
Φαίνεται πιθανό ότι οι Γιατράκοι είναι κλάδοι της οικογενείας των Γιατρών-Μεδίκων του Οιτύλου. Είναι γνωστό ότι οι μεγάλες οικογένειες της Μάνης, όπως η γενιά των Νίκλων, στην προσπάθειά τους να αυξήσουν την επιρροή τους κατόρθωναν με τις επιγαμίες να διασπείρονται σε διάφορα μέρη. Ίσως οι Γιατροί του Οιτύλου να κατοίκησαν στα Γιατρέικα των Τσερίων, στη Μηλιά (Κυβέλοι, Ξανθάκηδες κλπ.), στη Λάγια (Παπαδάκηδες – Γιατράκοι), όπως και στην περιοχή της Βαρδούνιας.
Αναφέρεται ότι μια κόρη Γιατρού-Γιατράκη, ονομαζομένη Σταμάτα, αιχμαλωτίστηκε από πειρατές και οδηγήθηκε στο Σαράι της Κωνσταντινούπολης. Ο Σουλτάνος ήταν άρρωστος και αυτή τον γιάτρεψε. Σε ανταμοιβή την ελευθέρωσαν και της επέτρεψαν να ελευθερώσει και έναν από τους φυλακισμένους. Αυτή διάλεξε το Γιάννη Μαυρομιχάλη που είχαν συλλάβει οι Μούρτζινοι και είχαν παραδώσει στους Τούρκους. E.Yemeniz, Le Magne et les Mainotes, Revue de deux Mondes, τεύχος Μαρτίου, 56(1865)32 κ.ε. Πρόκειται περί άκομψης επαναλήψεως ιστορίας που αναφέρουν οι Στεφανόπολι για το Δημήτριο Γρηγοράκη. Δ. και Ν.Στεφανόπολι, Ταξίδι στην Ελλάδα, Έκδ. Αφών Τολίδη, Αθήνα 1974, σσ. 125, 145, 177 και 216-7.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ του Μ. Αναφέρεται ότι καταγόταν από τη Σπάρτη που ίσως σημαίνει τη Μάνη. Υπηρέτησε ως οπλαρχηγός κατά την επανάσταση κατά τη διάρκεια της οποίας απεβίωσε. Του αναγνωρίστηκε ο βαθμός αξιωματικού Ε΄ τάξεως (λαχαγού) με αριθ. μητρ. 690. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 81.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΓΙΩΡΓΑΚΗΣ του Ιωάννη. Ήταν ο πρωτότοκος γιός του Ιωάννη. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπηρέτησε στο σώμα του Τουρκο-Βαρδουνιώτη Μουσάγα στους Γοράνους. Έλαβε ηγετικό μέρος στην επανάσταση του 1821 και προσέφερε πολλές υπηρεσίες ως στρατιωτικός και ως χειρουργός. Του καταλογίζεται η δολοφονία του Παναγιώτη Κρεββατά προύχοντα του Μυστρά.
Στο Ρωσο-Τουρκικό πόλεμο (1807-1811) ο Γιωργάκης Γιατράκος ακολούθησε μαζί με άλλους Λάκωνες το Μουσάγα, ο οποίος σκοτώθηκε στη μάχη της Σόφιας. Σ.Κουγέα, Νικήτας Νηφάκης, σ. 113.
Στα αρχεία της Ρωσικής αστυνομίας αναφέρεται το όνομά του μεταξύ των μελών της Φιλικής Εταιρείας, χωρίς όμως να υπάρχει στους επίσημους καταλογους της. Τ.Κωνσταντοπούλου, Πελοπ. Πρωτοχρ. 8(1964)341, Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 19.
Κατά τη διάρκεια της επανάστασης υπηρέτησε ως στρατηγός και του αναγνωρίστηκε ο βαθμός αξιωματικού Β΄ τάξεως (συνταγματάρχου) με αριθ. μητρ. 88. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 81.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ του Π. Υπηρέτησε τον αγώνα του 1821 ως ιατροχειρούργος και του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του αξιωματικού Γ΄ τάξεως (αντισυνταγματάρχου) με αριθ. μητρ. 219. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 81.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΗΛΙΑΣ ή ΛΙΑΚΟΣ του Ιωάννη. Ήταν ο νεώτερος των αδελφών και φαίνεται ότι γεννήθηκε το 1795. Παρέμεινε άγαμος και έζησε μέχρι το 1875. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας υπηρέτησε στο σώμα του Τουρκο-Βαρδουνιώτη Μουσάγα στους Γοράνους κοντά στον αδελφό του Γιωργάκη. Έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821 και την έκθεση εκδουλεύσεών του έχει δημοσιεύσει ο Κ.Κοτσώνης, Έκθεσις εκδουλεύσεων Ηλία Ι. Γιατράκου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)162 κ.ε. Στην επανάσταση του 1821 υπηρέτησε ως στρατηγός από 1825 και απεβίωσε το 1829. Για τη συμμετοχή του στον αγώνα του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του αξιωματικού Γ΄ τάξεως (αντισυνταγματάρχου) με αριθ. μητρ. 195. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 81.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Κατοικούσε στην Άρνα της Βαρδούνιας και από το γάμο του με την Κανέλλα Καλοειδή γεννήθηκαν πέντε αγόρια, που πολέμησαν στην επανάσταση του 1821.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ του Ιωάννη. Δευτερότοκος γιός του Ιωάννη, ο οποίος κατοικούσε στην Άρνα. Για ένα διάστημα στην περίοδο της Τουρκοκρατίας υπηρέτησε στο σώμα του Τουρκο-Βαρδουνιώτη Ισούφαγα Ζαλούμη, ο οποίος είχε πύργο στην Ταράψα. Έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821 ως στρατιωτικός και χειρούργος και πέθανε στο Άργος με το βαθμό του συνταγματάρχη.
Στα αρχεία της Ρωσικής αστυνομίας φέρεται ως μέλος της Φιλικής Εταιρείας, αλλά το όνομά του δεν υπάρχει στους επίσημους καταλόγους. Τ.Κωνσταντοπούλου, Πελοπονν. Πρωτοχρ. 8(1964)341. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 19.
Στις 21 Μαΐου 1829 υπέγραψε αναφορά για τη σύσταση σχολείου στην περιοχή της Κάτω Ρίζας, που δημοσιεύτηκε στη Γενική Εφημερίδα Ελλάδος, αριθ. φ. 45 της 12 Ιουνίου 1829, σ. 179. Ο κατάλογος με τις εισφορές δημοσιεύτηκε στην ίδια εφημερίδα αριθ. φ. 68 της 5 Οκτωβρίου 1829, σ. 274.
Μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ότι υπηρέτησε καθ΄όλο τον αγώνα και ότι το 1824 πήρε το βαθμό του αντιστρατήγου. Τον κατέταξαν στους αξιωματικούς Γ΄ τάξεως (αντισυνταγματάρχης) με αριθ. μητρ. 167. Κ.Πίτσιου, ό.π., σ. 81.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΚΗΣ του Ιωάννη. Ήταν ο τέταρτος κατά σειρά αδελφός που γεννήθηκε το 1793 και κατοικούσε στην Άρνα. Αγωνίστηκε στην επανάσταση και το 1846 δολοφονήθηκε από το μαύρο υπηρέτη του, ο οποίος λίγες ημέρες μετά τη σύλληψή του βρέθηκε σκοτωμένος. Ηθικοί αυτουργοί του φόνου του Νικολάκη Γιατράκου θεωρήθηκαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι.
Στα αρχεία της Ρωσικής αστυνομίας φέρεται ως μέλος της Φιλικής Εταιρείας, χωρίς να περιλαμβάνεται το όνομά του στους επίσημους καταλόγους. Τ.Κωνσταντοπούλου, Πελοπονν. Πρωτοχρ. 8(1964)341 και Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 20.
Στις 21 Μαΐου 1829 υπέγραψε την ίδια αναφορά, όπως και ο προηγούμενος για τη σύσταση σχολείου, ό.π.
Μετά την απελευθέρωση του αναγνώρισαν ότι υπηρέτησε ως στρατηγός από το 1824 και τον κατέταξαν στους αξιωματικούς Γ΄ τάξεως (αντισυνταγματάρχης) με αριθ. μητρ. 164. Κ.Πίτσιου, ό.π., σ. 81.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗΣ του Ιωάννη. Γεννήθηκε στην Άρνα το 1790-1, αν και άλλοι αναφέρουν ως έτος γέννησής του το 1780, Από τους καταλόγους όμως της Φιλικής Εταιρείας φαίνεται ότι το 1818 ήταν 27 ετών. Ι.Α. Μελετοπούλου, Η Φιλική Εταιρεία, Αρχείον Π. Σέκερη, σ. 151, αρ. 408, Βαλ. Μέξα, Οι Φιλικοί, σ. 13, αρ. 83. Τάκη Κωνσταντοπούλου, Νέα ονόματα Πελοποννησίων Φιλικών από τα αρχεία της Τσαρικής αστυνομίας, Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά 8(1964)341, όπου αναφέρονται και ονόματα αδελφών του.
Στις αρχές του αιώνα υπηρέτησε στο στρατιωτικό σώμα του Τουρκο-Βαρδουνιώτη Μουσάγα στην Κουρτσούνα, Γ.Καψάλη, Η Βαρδούνια και οι Τουρκοβαρδουνιώτες, Πελοπονησιακά, τ. 2, σ. 119. Το 1810 πήγε στη Ζάκυνθο και υπηρέτησε ως χειρούργος στο Αγγλικό εκστρατευτικό σώμα υπό τη διοίκηση του R. Church, το οποίο μεταφέρθηκε στη Μεσσήνα της Σικελίας. Όταν βρισκόταν στην Ιταλία βρήκε το χρόνο να σπουδάσει για μικρό χρονικό διάστημα Ιατρική. Το 1816 φιλοξενήθηκε στου Λάλα από το Σεϊντάγα. Λίγο πριν φύγει ο Παναγιωτάκης για τον τόπο του ο Βοεβόδας της Γαστούνης, με εντολή του Πασά της Τρίπολης, σκότωσε το Σεϊντάγα και ένα γιό του. Ο άλλος γιός του, ο Χατέμπεης, ακολούθησε το σχέδιο του Γιατράκου για να δολοφονηθεί ο βοεβόδας της Γαστούνη, ενώ αυτοί οι δύο θα βρισκόντουσαν στην Τριπολιτσά. Από εκεί πήραν άδεια και πήγαν στην Κωνσταντινούπολη, όπου διακρίθηκε για τις χειρουργικές του ικανότητες. Με τη βοήθεια του Γιατράκου ο Χατέμπεης συνάντησε τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’, ο οποίος μεσολάβησε για να τακτοποιηθούν οι υποθέσεις του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Πόλη, στις 26 Αυγούστου 1818, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Όταν επέστρεψε στην Τρίπολη γνώρισε το Χουρσίτ πασά, ο οποίος εκτίμησε τις χειρουργικές του ικανότητες και του ζήτησε να τον ακολουθήσει στην επικείμενη εκστρατεία στα Γιάννενα εναντίον του Αλή Πασά. Τελικά ο Παναγιωτάκης γύρισε στην Άρνα.
Στις 28 Αυγούστου 1818 κατηχήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από το Γρηγόριο Δικαίο στη Φιλική Εταιρεία, δηλώνοντας ότι ήταν 27 ετών (έτος γεννήσεως 1791). Βαλ. Μέξα, Οι Φιλικοί, σ. 13, αριθ. καταλ. 83. Το όνομά του περιλαμβανόταν και στα αρχεία της Ρωσικής αστυνομίας ως μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Τ.Κωνσταντοπούλου, Πελοπονν. Πρωτοχρ. 8(1964) 341 και Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες σ. 20..
Έλαβε μέρος στην Ελληνική επανάσταση και αναδείχθηκε σε αρχηγό της οικογενείας του. Τον ακολούθησαν πολλοί επειδή γνώριζε τη χειρουργική και είχε την ικανότητα να θεραπεύει τραύματα. Εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο αξιόλογους οπλαρχηγούς της Πελοποννήσου, έφερε το βαθμό του στρατηγού. Τον βαραίνει όμως η δολοφονία του Παναγιώτη Κρεββατά. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες και πρόσφερε πολλές υπηρεσίες στον αγώνα. Το 1825 ήταν στο Νεόκαστρο και όταν συνθηκολόγησαν οι Έλληνες, ο Ιμπραήμ κράτησε τον Παναγιωτάκη Γιατράκο και το Γεώργιο Μαυρομιχάλη. Αργότερα έγινε ανταλλαγή με Τούρκους Πασάδες που κρατούσαν οι Έλληνες ως αιχμαλώτους. Έκτοτε συνέχισε αγωνιζόμενος μεχρι το τέλος του αγώνα. Άφησε απομνημονεύματα για την προεπαναστατική περίοδο, Αθαν.Φωτοπούλου, Παναγιώτη Γιατράκου Απομνημονεύματα, Επετηρίς της Εταιρείας Ηλειακών Μελετών, τ. 4, σ. 435 κ.ε.
Κατά τη διάρκεια της επαναστάσεως του 1821 ήταν γενικός αρχηγός της Πελοποννήσου και της πολιορκίας της Τριπολιτσάς. Στην περίοδο του Καποδίστρια, το 1830, πήρε το βαθμό του χιλίαρχου ταξιαρχικού και μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του στρατηγού (αξιωματικός Α΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 1. Κ.Πίτσιου, ό.π., σ. 81.
Για την κράτηση του Παναγιώτη Γιατράκου και του Γεωργίου Μαυρομιχάλη από τον Ιμπραήμ μετά την παράδοση του Νεοκάστρου και την ακολουθήσασα ανταλλαγή αιχμαλώτων. Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 1 τη; 1 Οκτωβρίου 1825, σ. 6.
Για τη συμμετοχή του Π. Γιατράκου στη μάχη του Πολυάραβου, Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 89 της 4 Σεπτεμβρίου 1826, σ. 358.

ΓΙΑΤΡΑΚΟΥ ΙΩΑΝΝΑ. Αναφέρεται ότι ήταν γυναίκα του Παναγιώτη Γιατράκου και ότι πολέμησε από ένα πύργο με 45 στρατιώτες τους Αιγύπτιους στο χωριό Κουρτσούνα. Ο γιός της παντρεύτηκε κόρη του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και όταν αυτή το πέθανε το 1876 θάφτηκε στο οχύρωμα όπου η πεθερά της πριν από 50 χρόνια είχε πολεμήσει τους στρατιώτες του Ιμπραήμ. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίν της Μάνης, σσ. 48 και 88.

ΓΙΑΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ του Αθανασίου. Αναφέρεται το 1678 στη Ζάκυνθο, όπου σήμερα υπάρχει πολυάριθμη οικογένεια Γιατρά, έστω και εν μέρει, προερχομένη από τους Γιατρούς-Μέδικους της Μάνης ή όπως αναφέρεται το1600 μετοίκησε εκείαπό την Καλαμάτα. Η πρώτη παρουσία της οικογενείας στη Ζάκυνθο χρονολογείται από το 1530. Δ.Βαγιακάκου, ΕΑΙΕΔ, 5(1954)51.
ΓΙΑΤΡΙΑΝΟΙ. Η γενιά των Γιατρών – Μεδίκων του Οιτύλου, η οποία ήταν εγκατεστημένη εκεί πριν από το 1534. Στις 15 Αυγούστου 1806 υπέγραψαν, ως Γιατριάνοι, το υποσχετικό έγγραφο προς τον Αντωνόμπεη Γρηγοράκη. Μαζί τους υπέγραψαν και οι συγγενείς οικογένειες των Ραζελιάνων, Τζαχουτιάνων και Κακασαγγιάνων. Ανωνύμου, Ιστορικαί Αλήθειαι, σ. 44.

ΓΙΑΤΡΟΙ – ΜΕΔΙΚΟΙ. Οι Μέδικοι κατάγονται από την Τοσκάνη της Ιταλίας και στα τέλη του ΙΓ’ αιώνα εγκαταστάθηκαν στη Φλωρεντία, όπου ίδρυσαν τράπεζα και πλούτισαν. Με τα χρήματά τους και την καλή συμπεριφορά τους κατέλαβαν την εξουσία του δουκάτου της Τοσκάνης, την οποίαν διατήρησαν μέχρι το 1737. Μ.Γ.Λαμπρυνίδη, εις Κ. Σκόκου, Εθνικόν Ημερολόγιον 15(1900)356.
Το ΙΔ’ αιώνα ένας Πέτρος Μέδικος από τη Φλωρεντία ήρθε στην Κόρινθο, κοντά στο Νέριο Ατζαγιόλη. Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και ο γιός του Νικόλαος παντρεύτηκε την κόρη του τοπικού προύχοντα Δαμιανού Φιομάχου. Οι Μέδικοι βοήθησαν τον Ατζαγιόλη, ο οποίος το 1388 κατέκτησε το δουκάτο της Αθήνας και τους παραχώρησε πολλά προνόμια. Αργότερα οι Μέδικοι εγκαταστάθηκαν στο Ναύπλιο και άρχισαν να χρησιμοποιούν το εξελληνισμένο όνομα «Ιατρός», στο οποίο πρόσθεταν τον τίτλο «δε Ατέναις». Το 1440 ο γιός του Νικολάου Μεδίκου κατοικούσε στο Ναύπλιο και είχε το όνομα Πέτρος Μέδικος-Ιατρός δε Ατέναις. Οι απόγονοί του, με την κατάληψη του Ναυπλίου από τους Τούρκους το 1540, κατέφυγαν στο Πραστό της Κυνουρίας και στη συνέχεια στο Οίτυλο της Μάνης. Εκεί παρέμειναν επί αρκετούς αιώνες, είχαν μια από τις πλέον εξέχουσες θέσεις στη Μανιάτικη κοινωνία και δημιούργησαν επιγαμίες με ισχυρές γενιές του τόπου, ενώ μέλη της οικογενείας τους εγκαταστάθηκαν σε πολλά χωριά της Μάνης. Κατά καιρούς χρησιμοποίησαν διάφορα παρωνύμια, όπως Ραζέλοι, Πιερακιάνοι Λιάνοι, Τζαχουτιάνοι, Μιχαλιάνοι, Μπαζινιάνοι και ίσως ακόμη Ιατρόπουλος, Ιατρός, Γιατράκης, Γιατράκος, Παπαδάκης κ.ά. Μ.Γ.Λαμπρυνίδη, ό.π., Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 128 κ.ε.
Ο Ν.Κατσικάρος, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 81, αναφέρει ότι κλάδοι της οικογενείας των Μεδίκων-Ιατρών του Οιτύλου είναι οι Κυβέλοι, οι Ξανθάκηδες, οι Λιανέροι, οι Καστάνηδες της Γαρμπελιάς του Λεύκτρου.
Ο Δ.Δουκάκης, Μεσσηνιακά και ιδία περί Φαρών και Καλαμών, τ. 1, σ. 119, αναφέρει ότι φεύγοντες από το Ναύπλιο οι Μέδικοι-Γιατροί εγκαταστάθηκαν στην Κοτίτσα της Βαρδούνιας, αντί του Πραστού της Κυνουρίας και ακολούθως πήγαν στο Οίτυλο.
Το 1806 στο υποσχετικό του Αντωνόμπεη οι κάτοικοι του Οιτύλου υπέγραψαν σε δύο ομάδες: α) Γιατριάνοι, Ραζελιάνοι, Τζαχουτιάνοι και Κακασαγγιάνοι και β) Στεφανοπουλιάνοι, Στεφανιάνοι, Φάλτσοι και Νοβοκιάνοι. Από τα ονόματα αυτών φαίνονται οι υπάρχοντες κύριοι κλάδοι των μεγάλων πατριών του Οιτύλου. Ανωνύμου, Ιστορικαί αλήθειαι συμβάντων τινων της Μάνης, 1858, σ. 44.
Φαίνεται πιθανό ότι όταν οι Μέδικοι Γιατροί εγκατέλειψαν το Ναύπλιο πήγαν στο Πραστίο της Μάνης (περιοχή Ανδρούβιστας – Καρδαμύλης), που είχε τότε ανεπτυγμένη εμπορική ναυτιλία και ήταν τόπος κατοικίας των Μελισσηνών. Το 1618 αναφέρεται ότι ο Πέτρος Μέδικος, ο πιο σημαντικός της οικογενείας του, ζούσε στο Πραστίο. Κ.Κόμη, Πληθυσμός και οικισμοί της Μάνης, σ. 584. Επίσης στο παρελθόν υπήρχε εκεί οικογένεια Αθηνάκη και μπορούμε να υποθέσουμε ότι προέρχεται από τον τίτλο «δε Ατέναις».
Παλαιότερα στη Μάνη υπήρχε παράδοση ότι ένας από τους Γιατρούς του Οιτύλου εγκαταστάθηκε στη Φλωρεντία και το όνομά του έγινε Medici, επομένως η καταγωγή τους είναι από τη Μάνη. Δ. και Ν.Στεφανόπολι, Ταξίδι στην Ελλάδα, σ. 168, Cl. Rulhiere, Histoire de l’ Anarchie de Pologne, τ. 3, σ. 339 κ.ε. Α.Πετρίδη, Πανδώρα 20(1870)434.
Το 1805 ο W.M.Leake, Travels in the Morea, vol. 1, σ. 450 επισκέφθηκε την Καλαμάτα και ο τοπικός άρχοντας κυρ Ηλίας Τζάννες του διηγήθηκε ότι ένας από την οικογένεια των Μεδίκων της Φλωρεντίας βγήκε ναυαγός στο Οίτυλο και έζησε εκεί για πολλά χρόνια. Οι απόγονοί του πήραν το όνομα Γιατριάνοι, από τη μετάφραση της λέξης Medici και ότι η οικογένεια αυτή είναι μέχρι τώρα μια από τις σημαντικές του Οιτύλου και μπορεί να παρατάξει 250 όπλα. Η οικογένεια του Ηλία Τζάννε έχει κοινή καταγωγή με τους Γιατριάνους, έστω και αν το όνομα έχει αλλάξει. Ο Leake θεωρεί ότι είναι η αντίστροφη ιστορία από το Βοναπάρτη της Κορσικής που προέρχεται από τον Καλόμερο του Οιτύλου και ίσως δεν είναι καλύτερα θεμελιωμένη.
Από τον E.Yemeniz, Le Magne et les Mainotes, Revue de deux mondes, τόμ. LVI, τεύχος 1ης Μαρτίου 1865, σ. 31-2 έχουμε τις ακόλουθες πληροφορίες: «Γιατράκης είναι ένα υποκοριστικό του ονόματος Γιατρός. Υπάρχει στη Μάνη μια οικογένεια «Ιατρός» που ισχυρίζεται ότι προέρχεται από τους Μεδίκους, που είναι η μετάφραση του ονόματος Γιατρός. Μια παράδοση διαδεδομένη στη Μάνη βεβαιώνει ότι οι Μέδικοι είναι που προέρχονται από τους Ιατρούς, οι οποίοι Ιταλοποίησαν το όνομά. Οι πληροφορίες που πήραμε από την οικογένεια Ιατρού μας δίνει μια ερμηνεία πιο αληθινή. Οι Ιατροί του Οιτύλου κατέχουν ένα χειρόγραφο με γενεολογικούς τίτλους, των οποίων έχουμε ένα απόσπασμα σύμφωνα με το οποίο σε μια εποχή πολύ παλιά ένας Μέδικος ταξίδευε στην Ελλάδα και μετά από μια καταιγίδα βγήκε στο Οίτυλο. Ερωτεύτηκε μια νέα κοπέλλλα, την οποία και παντρεύτηκε και από την οποία απέκτησε ένα γιό. Στη συνέχεια για ένα άγνωστο λόγο δολοφονήθηκε από τους Οιτυλιώτες. Η χήρα του έφυγε για τη Φλωρεντία μαζί με το γιό του. Μετά λίγα χρόνια επέστρεψε στη Μάνη με το γιό της. Αυτός παντρεύτηκε και απέκτησε τέσσαρα αγόρια, από τα οποία τα τρία έμειναν στο Οίτυλο, που οι απόγονοί τους υπάρχουν ακόμη και χαίρουν μεγάλης υπολήψεως. Ο τέταρτος, ο Ιωάννης, εγκαταστάθηκε κοντά στη Σπάρτη, στο χωριό Λογκανίκο που βλέπουμε μια παλιά εκκλησία, η οποία χτίστηκε από αυτόν, όπως το δείχνει μια επιγραφή, που διαβάζεται ακόμη στη βάση ενός κίονα στο ιερό. «Ιωάννης Μέδικος ανήγειρε». Οι Ιατροί ή Μέδικοι του Λογκανίκου έχουν σήμερα εγκατασταθεί στην πόλη του Ναυπλίου, όπου ασκούν μεγάλη επιρροή, την οποία οφείλουν στην εκτίμηση του λαού, παρά στη μεγάλη τους περιουσία».
Η οικογένεια των Γιατρών-Μεδίκων στη Μάνη χρησιμοποιούσε το όνομα «Γιατρός», ενώ στο εξωτερικό το «Medici».
Επειδή πολλοί θεωρούν απίθανο ότι οι Μέδικοι-Γιατροί της Μάνης μπορεί να κατάγονται από τους Μεδίκους της Φλωρεντίας, επικαλούμεθα τη μαρτυρία του Θεοδωρή Στεφανόπουλου, που ήταν αντίπαλός τους και σε επιστόλή του της 12 Ιανουαρίου 1612 έγραψε: «…κατοικούν τώρα όλοι εις το σπίτι του κυρίου Πέτρου Γιατρού, Ιταλού, ο υιός του οποίου βρίσκεται εις Βενετίαν…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)91.
Οι Γιατροί-Μέδικοι εξακολουθούσαν στο Οίτυλο να ασκούν με επιτυχία την ιατρική. Στις 8 Ιουλίου 1646 αναφέρεται ότι πειρατικά καράβια της Μπαρμπαριάς, μετά από ναυμαχία με Μαλτέζικα πλοία στο Μεσσηνιακό κόλπο, κατέφυγαν στην Καλαμάτα και ζήτησαν γιατρούς από το Οίτυλο, αλλά οι Μανιάτες αρνήθηκαν να τους βοηθήσουν. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)142.
Από τους Γιατρούς-Μεδίκους του Οιτύλου αναφέρονται για πρώτη φορά to 1534 ο Ser Dimitri Giatro da Vitilo και ο Ser Piero Giatro da Vitilo, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη Βενετία. Φανής Μαυροειδή, Συμβολή στην ιστορία της Ελληνικής αδελφότητος Βενετίας στον ΙΣΤ΄ αιώνα, Έκδοση του Β΄ μητρώου εγγράφων, 1533-1562, Αθήναι 1976, σ. 226. O Δημήτριος Γιατρός έμεινε στη Βενετία για σπουδές από το 1534 μέχρι το 1538, ενώ ο Πέτρος έμεινε εκεί μέχρι το 1553 και υπήρξαν μέλη της εκεί Ελληνικής αδελφότητας, ό.π., αριθ. καταχ. 313 και 314.
Από την πληροφορία αυτή ανατρέπεται η άποψη ότι οι Γιατροί-Μέδικοι έφυγαν από το Ναύπλιο το 1540 και πήγαν στο Πραστό της Κυνουρίας και μετά εγκαταστάθηκαν στο Οίτυλο. Τους βλέπουμε στο Οίτυλο πριν από την πτώση του Ναυπλίου.
Το 1534 φοίτησε σε σχολείο της Βενετίας ο Νικόλαος Μιχαήλ Γιατρός (ser Nicole de Michali Giatro), o oποίος υπήρξε και μέλος της εκεί Ελληνικής αδελφότητας, ό.π., σ. 220, αριθ. καταχώρησης 280.
Το 1555 αναφέρεται ένας άλλος Πέτρος Νικολάου Μέδικος (Sir Piero de Medicis quondam miser Nicolo da Napoli de Romania) από το Ναύπλιο, ο οποίος πήγε στη Βενετία για να φοιτήσει σε σχολείο. Σε υποσημείωση αναφέρονται τα ακόλουθα: «Πέτρος Μέδικος Ναυπλιώτης «στρατιώτης» γιός του Νικολού. Μετά την Πτώση του Ναυπλίου εγκαταστάθηκε στην Κρήτη με τα αδέλφια του Μαριέττα, Ιωάννη και Ελένη. Εκεί το 1531 (!) του παραχωρήθηκαν κτήματα, που του αφαιρέθηκαν όμως αργότερα (1552-4) από τους αδελφούς Ασάνη και Θεόδωρο Ευδαιμονογιάννη. Ως αποζημίωση ο Πέτρος ζήτησε περιοχή βοσκοτόπων στην περιοχή Λασιθίου ή το δικαίωμα εισπράξεως φόρων από τη Γραμματεία των χανίων. Με την ευκαιρία του ταξιδιού του στη Βενετία για το παραπάνω θέμα, ο Μέδικος γράφτηκε στην αδελφότητα τον Απρίλιο του 1555. Φ.Μαυροειδή-Πλουμίδη, Συμβολή στην ιστορία της Ελληνικής αδελφότητος της Βενετίας στον ΙΣΤ’ αιώνα. Έκδοση Β’ μητρώου εγγράφων 1533-1562, Αθήναι 1976, σ. 114, αριθ. καταχώρησης 1014.
Στις αρχές Μαρτίου 1571 ο «γέρων Γιατρός» υποδέχτηκε στο Οίτυλο τον απεσταλμένο της Βενετίας Φαβιανό Barbo. Κ.Ντόκου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)259. Τον ίδιο χρόνο ο “Νικόλας Υατρός” πήγε στη Βενετία ως ένας από τους τέσσαρις εκπροσώπους της Μάνης, ό.π., σσ. 262 και 265. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)397-8. Τέλος στις 15 Φεβρουαρίου 1585 μαζί με άλλους Μανιάτες υπέγραψε επιστολή στο βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Β’. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)129.
Τον Ιανουάριο του 1576 ο Πιέρος Γιατρός από το Οίτυλο (Piero Giastro da Vitulo) και ο Γιατρός Ρουσεας από το Οίτυλο και αυτός (Giastro Russeas da Vitulo) υπέγραψαν αναφορά-έκκληση προς τους Βενετούς για να απελευθερώσουν το Μανιάτη θανατοποινίτη Νικολό Βαρυκέφαλο. Κ.Τσικνάκη, Λακωνικαί Σπουδαί 10(1990)228.
Στις 3 Αυγούστου 1582 οι Μανιάτες απηύθυναν επιστολή στον Πάπα της Ρώμης Γρηγόριο ΙΓ’, την οποία υπέγραψε ο “Νικόλας Διατρός” που πρέπει να ταυτίζεται με τον προαναφερθέντα. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)397-8. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 44.
Ακολούθησε η κίνηση του Καρόλου δούκα του Νεβέρ (1603-1625), όπου πρωτοστάτησε ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος. Στ. Παπαδοπούλου, Η κίνηση του δούκα του Νεβέρ.
Οι Μανιάτες είχαν πάντοτε την επιθυμία να μεταναστεύσουν στις Χριστιανικές χώρες της Δύσης, για να απαλλαγούν από τις συνεχείς συγκρούσεις με τους Τούρκους. Η Βενετία με τα νησιά του Ιονίου, οι Ισπανικές κτήσεις της Κάτω Ιταλίας, το δουκάτο της Τοσκάνης ήταν οι κύριοι στόχοι τους. Σε όλες αυτές τις διαπραγματεύσεις κύριο ρόλο έπαιξαν μέλη της οικογενείας των Γιατρών-Μεδίκων.
Ο Τουρκο-Βενετικός πόλεμος 1645-1669 έφερε τους Μανιάτες στο προσκήνιο. Με τα πλοιάριά τους εμπόδιζαν τη μεταφορά εφοδίων στο μαχόμενο Τουρκικό στρατό της Κρήτης. Όταν το 1659, για λόγους καθαρά αντιπερισπασμού, ο Φραγκίσκος Μοροζίνη αποβιβάστηκε στις Κιτριές, ξεσήκωσε τους Μανιάτες και κατελήφθη η Καλαμάτα. Αξιόλογος ήταν ο ρόλος του Λουκά Μέδικου (βλέπε κατωτέρω).
Οι προσπάθειες για μετανάστευση συνεχίστηκαν με το Δημητράκη Μέδικο. Μεσολάβησε το 1670 η συνθηκολόγηση των Μανιατών με τους Τούρκους και χτίστηκαν τα κάστρα της Κελεφάς και της Ζαρνάτας. Η ζωή στη Μάνη έγινε δύσκολη και ακολούθησαν τα μεταναστευτικά κύματα. Οι Μέδικοι πήγαν στο δουκάτο της Τοσκάνης, αλλά γρήγορα χάθηκαν, ενώ καλλύτερη τύχη είχαν οι Στεφανόπουλοι που πήγαν στη Κορσική.
Από τους Γιατρούς-Μεδίκους που έμειναν στο Οίτυλο διακρίθηκε ακόμη ένα άλλο μέλος. Πρόκειται για τον Πέτρο Γιατρό (αναφέρεται ως Γιατράς), ο οποίος το 1685 ηγούμενος Μανιατών κατέλαβε το κάστρο του Πασαβά στο όνομα των Βενετών. Π.Χιώτη, Ιστορικά Απομνημονεύματα, τ. 3, σ. 292.
Θα πρέπει ακόμη να αναφερθεί ότι οικογένεια ”Medici” υπήρχε στα Χανιά της Κρήτης και εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα πριν ή μετά την κατάληψη της νήσου από τους Τούρκους (1669). Ονόματα οικογενειών που υπήρχαν στην Κρήτη και στη Μάνη είναι αρκετά, αλλά δεν γνωρίζουμε αν προέρχονται οι οίκοι αυτοί των Μανιατών από την Κρήτη, όπως Φωκάς, Μελισσηνός, Καλέργης, Αθηναίος, Μέδικος κλπ. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 13 (1910)451 κ.ε. (το αναφερόμενο έγγραφο ίσως είναι πλαστό)
Στη Μάνη υπήρχαν δύο μεγάλες οικογένειες που ανταγωνίζονταν για τα πρωτεία. Οι Στεφανόπουλοι ήταν οι μεγάλοι αντίπαλοι των Γιατρών-Μεδίκων. Από το 1571 η οικογένεια των Γιατρών είναι επιφανέστερη των Στεφανοπούλων.

ΓΙΑΤΡΟΣ από Μηλιά. 75 capitan Jatro da Milea. Σε κατάλογο κατοίκων της καστελανίας της Ζαρνάτας αναφέρεται και ο καπετάν Γιατρός από τη Μηλιά. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά 2(1957)429.
Από παράδοση αναφέρεται ότι η οικογένεια των Γιατρών της Μηλιάς είναι κλάδος της ομώνυμης οικογένειας των Γιατρών του Οιτύλου. Ένας κλάδος αυτών είναι οι Ξανθάκηδες, προερχόμενοι από τον Ξανθό Γιατρό ή Γιατράκο. Βλέπε Γιατρός Ξανθός.

ΓΙΑΤΡΟΙ – ΜΕΔΙΚΟΙ από Μυστρά. Ο Τζώρτζης Γιατρός-Μέδικος ήταν από την Αθήνα και είχε εγκατασταθεί στο Μυστρά και ανήκε στην τρίτη τάξη των κατοίκων ανάλογα με την περιουσία τους. Η Έλια κόρη του Τζώρτζη Μέδικου επονομαζομένου Γιατρού, Αθηναίου τρίτης τάξεως πέθανε το 1694. Κ.Μέρτζιου και Θ.Παπαδοπούλου, Ο Μυστράς εις τα Αρχεία της Βενετίας, Λακωνικαί Σπουδαί 12(1994)225.
Ο Θεοφίλης Γιατρός τον Αύγουστο του 1698 ως εκπρόσωπος της κοινότητας του Μυστρά υπέγραψε έγγραφο με τις υποχρεώσεις που είχε κάθε χωριό της περιοχής για τη συντήρηση του ιππικού των δραγώνων. Γ.Νικολάου, Ειδήσεις περί αγγαρείας εις την Λακωνία, Λακωνικαί Σπουδαί 13(1966)425. (Βλέπε: Βλάσιος και Θεόφιλος Γιατρός)

ΓΙΑΤΡΟΣ γέρων. (Vecchio Medico). Το 1571 ήταν πρόκριτος Οιτύλου και υποδέχτηκε το Φαβιανό Barbo, που επισκέφθηκε τη Μάνη ως εκπρόσωπος της Βενετίας. Αναφέρεται ότι στους απεσταλμένους της Βενετίας έγιναν πολλές περιποιήσεις από τον γέροντα Γιατρό. Κ.Ντόκου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)224 και 259.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ Παπάς. Το 1585 υπέγραψε (ως papas Medico) μαζί με άλλους Μανιάτες επιστολή προς το βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Β’. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)129.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (τε μετητζας) Παπάς. Πήγε στη Φλωρεντία της Τοσκάνης μαζί με άλλους Μανιάτες και στις 6 Οκτωβρίου 1663 υπέγραψε συμφωνία με το Φερδινάνδο Β’ Μέδικο, δούκα της Τοσκάνης για τη μετανάστευση 300 οικογενειών από τη Μάνη. Σπ. Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)405. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 122.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (μετιτζη) ΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Πήγε στη Φλωρεντία της Τοσκάνης μαζί με άλλους Μανιάτες και στις 6 Οκτωβρίου 1663 υπέγραψε συμφωνία με το Φερδινάνδο Β’ Μέδικο, δούκα της Τοσκάνης για τη μετανάστευση 300 οικογενειών από τη Μάνη. Σπ. Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)405. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 122.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (μετητζης) ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ. Το 1670 έλαβε μέρος σε αντιπροσωπεία Μανιατών, η οποία επισκέφθηκε στη Φλωρεντία τον Κοσμά Γ’ Μέδικο, δούκα της Τοσκάνης και υπέγραψε αίτηση για τη μετανάστευση Μανιατών στις κτήσεις του. Ματαιώθηκε όμως η συμφωνία αυτή, γιατί μεσολάβησε η συνθηκολόγηση των Μανιατών, οι οποίοι δέχτηκαν να κτισθούν τα κάστρα της Κελεφάς και της Ζαρνάτας στον τόπο τους και να πληρώνουν το χαράτσι. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)429-431. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 123. Να σημειωθεί ότι στις σελίδες 429 και 430 αναγράφεται ως Αναστάσιος, αλλά η υπογραφή είναι Αθανάσιος.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ. Στα τέλη του 1675 έφυγαν από τη Μάνη οι Στεφανόπουλοι με τους συγγενείς και φίλους τους και τον Ιανουάριο του 1676 έφθασαν στη Γένοβα, από την οποία οδηγήθηκαν στη Κορσική. Μαζί τους ήταν ο Θανάσης Μέδικος. Π.Καλονάρου, Μεγ. Ελλάς, σσ. 130 και 132. Από τα βιβλία γεννήσεων, βαπτίσεων, γάμων και θανάτων των Μανιατών της Κορσικής, που έχει δημοσιεύσει ο Δικαίος Βαγιακάκος, μπορούμε να παρακολουθήσουμε τους Μεδίκους της Κορσικής, αν και πήγαν εκεί Μέδικοι από αυτούς που είχαν αιχμαλωτισθει από τους Αλγερίνους πειρατές (Αντώνιος και Ιωάννης).

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ. Αναφέρεται ως ανιψιός του Δημητράκη Γιατρού-Μέδικου, μαζί με τον οποίο το 1670 πήγε στη Φλωρεντία και το 1671 στην Ισπανία για να τακτοποιηθεί το θέμα της μετανάστευσης Μανιατών στο δουκάτο της Τοσκάνης. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)429-430, ενώ αναφέρεται ως Αναστάσιος υπογράφει ως Αθανάσιος και M.Stephanopoli-Comnen, Histoire de Grecs-Maniotes en Corse, σ. 3.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ του Μαρίνου. Το 1680, μαζί με τον αδελφό του Παναγιώτη, υπηρετούσαν στα στρατεύματα του Καρόλου Β’ στη Νεάπολη της Ιταλίας. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)129.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ. Δάσκαλος. Αναφέρεται το 1693 στην Κορσική, όπου πήγε όταν ελευθερώθηκε από την αιχμαλωσία Αλγερίνων πειρατών. M.Stephanopoli-Comnene, Histoire de Grecs-Maniotes en Corse, σ. 204.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ του ποτέ Μιχαήλ. Ήταν γεννημένος το 1656 και είχε μεταναστεύσει στην Ιταλία. Το 1690 ζούσε στη Σοάνα με τη γυναίκα του Αντωνία (γεννημένη το 1660) και τους δύο γιούς του, το Νικόλα (1682) και το Γιάννη-Μαρία (1687). Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)124 και Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)243, 245.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (Τε μετητζας) ΒΑΣΙΛΗΣ. Πήγε μαζί με άλλους Μανιάτες στη Φλωρεντία της Τοσκάνης και στις 6 Οκτωβρίου 1663 υπέγραψε τη συμφωνία με το Φερδινάνδο Β’ Μέδικο, δούκα της Τοσκάνης, για τη μετανάστευση στην περιοχή του δουκάτου 300 οικογενειών από τη Μάνη. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)405. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 122.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΒΛΑΣΙΟΣ. Αναγράφεται το όνομά του και η καταγωγή του από το Μυστρά σε ιερό μανδύλιο του 1701, που δωρήθηκε στη μονή της Τίμιοβας. Γιάννη Ταβουλαρέα, Ιερόν Εκκλησιαστικόν Μανδύλιον του έτους 1701, Μ.Φερέτου, Μεσσηνιακά, 1(1968)112-3. Η υπ’ αριθ. 46 καταχώρηση στον ανέκδοτο κώδικα της μονής της Τίμιοβας από 12 Ιουνίου 1717 αναφέρεται η ανωτέρω αφιέρωση. Γ.Αναπλιώτη, Κώδικας ιεράς μονής Ντιμιόβης (δακτυλογραφημένος), ΓΑΚ/αρχεία ν. Μεσσηνίας, σ. 46.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΙΑΚΟΥΜΗΣ ή ΔΙΑΚΟΥΜΗΣ. Αρραβώνιασε τη θυγατέρα του με το Λιμπεράκη Γερακάρη, αλλά την έκλεψε ο Μιχάλης Λεμηθάκης. Έγιναν μερικά φονικά και από τα δύο τα μέρη, γιατί ήταν γείτονες και δεν μπορούσαν να φυλαχθούν οι μεν από τους δε. Γ.Γ.Παπαδοπούλου, Χρονογραφία περί της καταγωγής των εν Μάνη Σταφανοπούλων, σ. 18.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Το 1704 κατοικούσε στα Βαρούσια και είχε ετήσια παραγωγή λαδιού 3 1/2 βαρέλες (168 οκέδες). Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 133.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ του θεοδωράκη. Είχε μεταναστεύσει στη Σοάνα της Ιταλίας και το 1694 υπέβαλε αναφορά στην Προπαγάνδα για να τον προστατεύσει από τις επικίνδυνες επιθέσεις του μισσιοναρίου Ιωακείμ Dragoni. Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)123.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ (Ζuanne) του ποτέ Μιχαήλ. Γεννήθηκε το 1660 και ζούσε το 1690 στη Σοάνα της Ιταλίας με τη μητέρα του Μαρία (γεννημένη το 1630), τη γυναίκα του Μέναγα (γενημένη το 1672) και τα παιδιά τους Μαρία και Μιχάλη. Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)124 και Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)243-5.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ – ΜΑΝΕΤΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ (Ζuanne). Το Πάσχα του 1690 ήταν στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας, όπου εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)125. Από το παρωνύμιο του Γιάννη Μέδικου-Μανέτα μπορεί να υποτεθεί ότι ο πειρατής Μανέτας, που ήταν στο Οίτυλο, ανήκε στην οικογένεια των Γιατρών-Μεδίκων.

ΓΙΑΤΡΟΣ Παπα-ΓΙΩΡΓΗΣ. Αναφέρεται από το Οίτυλο τον Ιούλιο του 1612. Κρατήθηκε ως όμηρος από το Βενετό στόλαρχο Αντώνιο Τσιβράν, που είχε πλεύσει στο λιμάνι του Οιτύλου για να ανεφοδιαστεί. Οι Βενετοί προκειμένου να πάρουν νερό, μετέφεραν βαρέλια στη βρύση της Φαβατούς και μερικά από αυτά τα έκλεψαν κάτοικοι της περιοχής. Ακολούθησαν συμπλοκές μεταξύ των Μανιατών και των Βενετών με νεκρούς και από τα δύο μέρη. Επιτροπή Μανιατών επισκέφθηκε το στόλο και ορισμένοι κρατήθηκαν όμηροι μέχρι να επιστραφούν τα βαρέλια. Μεταξύ των ομήρων ήταν και ο Παπα-Γιώργης Γιατρός. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)97.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Το 1697 ήταν συνοδός του Λιμπεράκη Γερακάρη. Σ.Κουγέα, Πελοπονησιακά, τ. 6, σ. 36.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ. Είχε αδελφό Νικόλαο, γιό το Στέφανο και ανιψιό τον Αναστάσιο. Μ.Stephanopoli-Comnene, Histoire de Grecs-Maniotes en Corse, σ. 3, Πρόκειται για σημαντική προσωπικότητα των Μεδίκων-Γιατρών του Οιτύλου. Το 1663 μαζί με τον αδελφό του Νικόλαο επισκέφθηκε το δούκα της Τοσκάνης Φερδινάνδο Β’ Μέδικο και συζήτησαν τη μετανάστευση Μανιατών στην Τοσκάνη. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)401 κ.ε. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 122. Τελικά στις 6 Οκτωβρίου 1663 οι εκπρόσωποι των Μανιατών που είχαν μεταβεί στη Φλωρεντία υπέγραψαν συμφωνία με το δούκα. Το 1670 επανήλθε πάλι στο θέμα της μετανάστευσης των Μανιατών, αλλά αυτή τη φορά ματαιώθηκε, γιατί μεσολάβησε συμφωνία των Μανιατών με τους Τούρκους να πληρώσουν το χαράτσι και να δεχθούν να κτισθούν τα κάστρα της Κελεφάς και της Ζαρνάτας από τους Τούρκους. Σπ.Λάμπρου, ό.π., σ. 429-431. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 123.
Ο Δημήτριος Μέδικος υπέβαλε υπόμνημα στο βασιλιά της Ισπανίας για τη μετανάστευση Μανιατών, που μελετήθηκε από το συμβούλιο του κράτους στις 9 Φεβρουαρίου 1672 και τον χαρακτήριζε “Diputato de la provincia de Esparta, Brazo de Manya” (Aντιπρόσωπο της επαρχίας Σπάρτης, του Βραχίονα της Μάνης). Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)137 και 156.
Το όνομα του Δημητρίου Μέδικου αναφέρεται σε έγγραφα της Ελληνικής αδελφότητας της Νεάπολης της Ιταλίας, αλλά δεν είναι γνωστό αν πρόκειται πάντοτε για το ίδιο πρόσωπο. Σε πράξη της 5 Ιουνίου 1678 υπάρχουν οι υπογραγές του Δημητρίου και του Παναγιώτη Μέδικου και σε άλλη της 19 Φεβρουαρίου 1688 υπογράφουν ο Δημήτριος Μέδικος και ο Παναγιώτης Μαρίνου Μέδικος. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)129 κ.ε.
Τελευταία αναφορά στο όνομα του Δημητρίου Μέδικου γίνεται το 1689, οπού μαζί με το γιό του Στέφανο συγκέντρωσαν χρήματα για την απελευθέρωση του αιχμαλωτισθέντος επισκόπου Ιωσαφάτ Μέδικου, που ήταν συγγενής τους. Ι.Χασιώτης, Ελληνικά 22(1969)138-9.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ του ποτέ Νικόλα. Ήταν από τον Πύργο (προφανώς του Λεύκτρου της Μάνης) και στις 26 Μαϊου 1674 έφθασε στο Κερί της Ζακύνθου μαζί με άλλους Μανιάτες από την παραλία της Τραχήλας με το πλοιάριο του Θεόφιλου Γιατρού. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)171.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΡΑΖΕΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ. Αναφέρεται το 1665 να κατοικεί στο Οίτυλο. Α.Πετρίδη, Πανδώρα 20(1870)433.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. Ο Ser Dimitri Giatro και ο Piero Giatro da Vitulo το 1534 εγκαταστάθηκαν στη Βενετία. Επομένως η παρουσία των Γιατρών Μεδίκων στο Οίτυλο χρονολογείται από το 1534, δηλαδή πριν από την πτώση του Ναυπλίου το 1540. Φανής Μαυροειδή, Συμβολή στην Ιστορία της Ελληνικής αδελφότητος Βενετίας στον ΙΣΤ’ αιώνα, Έκδοση του Β’ μητρώου εγγράφων 1533-1562, Αθήναι 1976, σ. 226.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ του Θωμά. Αιχμαλωτίστηκε από πειρατές μαζί με τον πατέρα του και την αδελφή του Μαρούλα. Το 1677 ο αδελφός του Νικόλαος, που είχε μεταναστεύσει στην Ιταλία, προσπαθούσε να βρει τρόπο για να πετύχει την απελευθέρωσή τους. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)453.

ΓΙΑΤΡΟΣ Παπα-ΗΛΙΑΣ. Στις 13 Σεπτεμβρίου 1647 ο Προβλεπτής της Ζακύνθου υπέβαλε στο Δόγη περίληψη μαρτυρικής κατάθεσης του Παπά-Ηλία Γιατρού από τη Μάνη, που εκείνες τις ημέρες είχε φθάσει στη Ζάκυνθο. Μεταξύ των άλλων ανέφερε: «…έρχομαι από την Βενετικήν αρμάταν, διαφυγών προ εννέα ημερών από τας γαλέρας των Μπαρμπαρέσων, που ευρίσκονται εις το Ναύπλιον…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)144.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΗΛΙΑΣ (Λυας Μέδυτζυς). Το 1618 υπογράφει έγγραφο προς τον Κάρολο δούκα του Νεβέρ και συνιστά τον Πέτρο Γιατρό-Μέδικο ως εκρόσωπο των Μανιατών. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 69. Ο Κ.Σάθας, Τουρκοκαρτουμένη Ελλάς, σ. 207 τον γράφει «Λουής Μέδιτζης» και αναφέρεται και με αυτό το όνομα. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 69.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (μεττιτζης) ΘΕΟΔΩΡΟΣ. Πήγε στη Φλωρεντία της Τοσκάνης μαζί με άλλους Μανιάτες και στις 6 Οκτωβρίου 1663 υπέγραψε τη συμφωνία με το Φερδινάνδο Β’ Μέδικο δούκα της Τοσκάνης για τη μετανάστευση 300 οικογενειών από τη Μάνη. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)405. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 122.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ του ποτέ Ηλία. Είχε γεννηθεί το 1628, μετανάστευσε στην Ιταλία και το 1690 ζούσε στη Σοάνα με τη γυναίκα του Βιολέττα (γεννημένη το 1644). Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979) 124, 127, 148 και Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)243, 246.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΕΟΦΙΛΗΣ ή ΘΕΟΦΙΛΟΣ. Ήταν κάτοικος του Μυστρά. Στις 15 Φεβρουαρίου 1698 ο Γενικός Προβλεπτής της Πελοποννήσου Fr. Grimano έδωσε εντολή να συνταχθεί κατάλογος των υποχρέων σε αγγαρείες, ο οποίος τον Αύγουστο υπογράφεται από το Σύντιχο Σαράντο Λεόπουλο και τρεις άλλους, μεταξύ των οποίων και ο «Θεωφήλης Γηατρός». Γ.Νικολάου, Λακωνικαί Σπουδαί, τ. 13, σ. 425.
Ο Θεόφιλος Γιατρός κατοικούσε στο Μυστρά και αναφέρεται το 1694 ότι είχε σημαντική θέση στην κοινωνία του τόπου του. Κ.Μέρτζιου και Θ.Παπαδοπούλου, Ο Μυστράς εις τα Αρχεία της Βενετίας, Λακωνικαί Σπουδαί 12(1994)169. Στις 24 Φεβρουαρίου 1699 έλαβε μέρος στον πληστηριασμό του δασμού Αλιείας στο Μυστρά, ό.π., σ. 231 και 256. Το επόμενο έτος συνυπέγραψε αναφορά που δήλωνε ότι είχε παθητικό, ό.π., σ. 299. Το 1699 θα έδιδε στο δημόσιο 130 ρεάλια ως επινοικιαστής, ό.π., σ. 312. Ο Θεόφιλος Γιατρός με το Σαράντο Λεόπουλο και τον Καλφάκη είχαν βεβαιώσει τον Προβλεπτή, ότι οι κάτοικοι των Πισινών Χωριών θα πλήρωναν τις υποχρεώσεις τους, αλλά αυτοί ήταν πάντα δύστροποι για να είναι συνεπείς και να υπακούουν, ό.π., σ. 320.
Σε κατάσταση κατοίκων της Αθήνας, που εγκαταστάθηκαν στο Μυστρά και το 1684 τους παραχωρήθηκαν κτήματα, αναφέρονται τα «παιδιά του Γιώργο Γιατρού» που ανήκαν στην τρίτη κοινωνική τάξη και έλαβαν αμπέλια 15 zappade και 200 δέντρα ελιές, ό.π., σ. 180. Μήπως ο καραβοκύρης Θεόφιλος Γιατρός του Γεωργίου του 1674 ταυτίζεται με το Θεόφιλο Γιατρό του Μυστρά, αφού εκεί εγκαταστάθηκαν τα παιδιά του Γεωργίου Γιατρού από την Αθήνα; Στους επινοικιαστές κτημάτων της περιοχής του Μυστρά των ετών 1693-1700 αναφέρεται και ο Μανούσος Γιατρός, ό.π., σ. 308, που ίσως να ήταν και αυτός γιός του Γεωργίου.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ του ποτέ Γεωργίου. Αναφέρεται ότι στις 26 Μαϊου 1674 ζούσε στην Αγία Μαύρα (Λευκάδα) και ήταν καραβοκύρης ενός πλοιαρίου το οποίο χαρακτηρίζεται ως «Μανιάτικο», μετέφερε δε πρόσφυγες από την Έξω Μάνη, τους οποίους παρέλαβε από την Τραχήλα. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)171.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (μεττητζης) ΘΩΜΑΣ. Το 1670 πήγε στη Φλωρεντία μαζί με άλλους Μανιάτες και υπέβαλαν αίτηση στον Κοσμά Γ’ Μέδικο δούκα της Τοσκάνης για να μεταναστεύσουν Μανιάτες στις κτήσεις του. Μεσολάβησε όμως η συνθηκολόγηση των Μανιατών με τους Τούρκους κατά την οποία θα πλήρωναν το χαράτσι και οι Τούρκοι θα έχτιζαν κάστρα στην Κελεφά και τη Ζαρνάτα. Με τη συμφωνία αυτή ναυάγησε προσωρινά το σχέδιο για μετανάστευση. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)429-431. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 123

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΜΕΔΙΚΟΣ ΘΩΜΑΣ. Αιχμαλωτίστηκε από πειρατές μαζί με το γιό του Εμμανουήλ και την κόρη του Μαρούλα. Το 1677 ο γιός του Νικόλαος, που είχε μεταναστεύσει στην Ιταλία, προσπαθούσε δια μέσου των θρησκευτικών αρχών της Σοάνα της Τοσκάνης να συγκεντρώσει χρήματα για να τους απελευθερώσει. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)354.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΙΑΚΩΒΟΣ. Καταγόταν από τη Μάνη, υπήρξε μαθητής «των εν Ρώμη παιδευτικών καθιδρυμάτων» και ασκούσε στη Ρώμη το επάγγελμα του Ιατρού. Ήταν ακόμη γνώστης της φιλοσοφίας και της θεολογίας και το 1620 ο μοναχός από την Κρήτη Αγάπιος Λάνδος του αφιέρωσε το έργο του «Γεωπονικόν». Θεωρείται πιθανό ότι αυτός συνέστησε στους συμπατριώτες του το 1664 να απευθυνθούν στον Πάπα της Ρώμης και να ζητήσουν βοήθεια για τη μετανάστευσή τους. Κ.Σάθα, Νεοελληνική Φιλολογία, σ. 313. Α. Μουστοξύδη, Ελληνομνήμων, σ. 267, Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 126 και Γ.Γιαννακάκου-Ραζέλου, Οι αγώνες της Μάνης, σ. 68.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΙΩΣΑΦΑΤ Επίσκοπος. Το 1672, όταν γινόντουσαν οι συνεννοήσεις του Δημητράκη Μέδικου με τον αντιβασιλέα της Νεάπολης για τη μετανάστευση Μανιατών, ξεκίνησε από τη Μάνη για τη Νεάπολη της Ιταλίας μια τριακονταμελής αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον επίσκοπο Ιωσαφάτ Μέδικο. Μεταξύ Κορώνης και Μεθώνης το πλοιάριό τους δέχθηκε επίθεση τουρκικών πλοίων με αποτέλεσμα να αιχμαλωτιστεί ο επίσκοπος Ιωσαφάτ με τρεις ακόμη προκρίτους της Μάνης και να οδηγηθεί στη Θεσσαλονίκη. Το 1689 ο Δημητρίος και ο Στέφανος Μέδικος συγκέντρωναν χρήματα για να εξαγοράσουν και να ελευθερώσουν το συγγενή τους επίσκοπο Ιωσαφάτ. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)137-9.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Δάσκαλος. Αναφέρεται το 1680 και το 1693 στην Κορσική, που πήγε μετά την απελευθέρωσή του από την αιχμαλωσία των Αλγερίνων πειρατών. Όταν πήγε στην Κορσική ανέφερε ότι 100 οικογένειες της Μάνης αιχμαλωτίστηκαν κοντά στην Κορσική από Αλγερίνους πειρατές. Αυτός απελευθερώθηκε αφού κατεβλήθησαν 500 πιάστρα. Οι αρχές του έδωσαν στην Κορσική σπίτι και κτήματα, αλλά επειδή δεν ήταν αγρότης στα κτήματά του εργαζόντουσαν άλλοι και αυτός διόρθωνε όπλα, κλειδαριές κ.α. Μ.Stephanopoli-Comnene, Histoire des Grecs-Maniotes en Corse, σσ. 66 και 204.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ ή ΚΑΝΕΡΙΝΗΣ του ποτέ Μιχαήλ. Φαίνεται ότι το 1776 είχε μεταναστεύσει στη Bibbona και το 1690 ζούσε στη Σοάνα ο Camerino ή Canerino Medici (γεννημένος το 1663) με τη γυναίκα του Καλιδονία (γεννημένη το 1666) και την κόρη τους Κατερίνα (γεννημένη το 1687). Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρεται ως Catterino ή η σύζυγός του ως Calidonia de Catterin Medici. Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)124, 125 και Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)245-6.

ΓΙΑΤΡΟΣ Καπετάνιος της Μηλιάς. Capitan Jatro da Milea (75). Αναφέρεται το 1690 από την περιοχή (καστελανία) της Ζαρνάτας. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 429.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ. Carajianni Jatro (46). Αναφέρεται το 1690 από την περιοχή (καστελανία) της Κελεφάς. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 428.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ (μετητζη) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ. Το 1670 έλαβε μέρος στην αντιπροσωπεία των Μανιατών που επισκέφθηκαν τη Φλωρεντία και ζήτησαν από τον Κοσμά Γ’ Μέδικο δούκα της Τοσκάνης να μεταναστεύσουν στις κτήσεις του. Η προσπάθεια αυτή ματαιώθηκε γιατί μεσολάβησε η συνθηκολόγηση των Μανιατών, οι οποίοι δέχτηκαν να πληρώσουν το χαράτσι και να κτισθούν τα κάστρα της Κελεφάς και της Ζαρνάτας. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)429-431. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 123.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΛΟΥΗΣ. Το 1618 υπέγραψε επιστολή προς τον Κάρολο δούκα του Νεβέρ, με την οποία ορίζετο ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος ως εκπρόσωπος των Μανιατών. Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 206. Άλλοι διαβάζουν το όνομα ως Λύος και υποθέτουν ότι πρόκειται περί Ηλία.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΛΟΥΚΑΣ. Το 1618 υπέγραψε επιστολή προς τον Κάρολο δούκα του Νεβέρ, με την οποία ορίζετο ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος ως εκπρόσωπος των Μανιατών. Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 206. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 69.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΛΟΥΚΑΣ. Εξέχουσα προσωπικότητα της Μάνης που διακρίθηκε και στα πεδία των μαχών στην περίοδο του Τουρκο-Βενετικού πολέμου (1645-1669). Σε αναφορά της 1 Σεπτεμβρίου 1645 του Προβλεπτή Ζακύνθου προς το Δόγη αναφέρεται: «…θέλει ο Λουκάς (Μέδικος) να παρουσιαστεί εις τον εξοχώτατον Στρατηγόν και να του προτείνει ότι αυτός και οι οπαδοί του, άμα λάβουν από τον Στρατηγόν 5-6 γαλέρας υπό την κατοχήν και διοίκησίν των, είναι εις θέσιν να πάρουν όλον τον Μορέαν…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)141. Σε αναφορά από Κιτριές της 15 Μαρτίου 1659 του πολεμικού συμβουλίου του Βενετικού στόλου, που ήταν υπό την ηγεσία του Φραγκίσκου Μοροζίνη, αναφέρονται τα κατωτέρω σχετικά με την κατάληψη της Καλαμάτας: «…του κ. (Λουκά) Μέδικου η προσφορά προκαλεί την δημοσίαν ευγνωμοσύνην και για τις άλλες υπηρεσίες του ο ίδιος είναι άξιος αμοιβής…». Αθ.Καραθανάση, Πελοποννησιακά, τ. 8, σ. 259. Σε άλλο έγγραφο του Μοροζίνη από 17 Μαρτίου 1659 αναφέρεται: «…και χάρις εις την αποτελεσματικήν δράσιν του κ. Λουκά Medici, όστις υπήρξεν ένας από τους κυριότερους πρωτουργούς της παρούσης εξέγερσης (των Μανιατών)… αξίζει όμως να γίνη εύφημος μνεία και δια τον Medici, ο οποίος πρόσφερεν μεγάλην υπηρεσίαν, όχι μόνον κατά την διάρκειαν των διαπραγματεύσεων, αλλά και κατά τας γενομένας μάχας. Έγινε τοιουτοτρόπως άξιος μιάς αμοιβής και τω εχορήγησα, συμφωνούντως και του ναυτικού συμβουλίου, μίαν μηνιαίαν αποζημίωσιν εκ 50 δουκάτων, τα οποία θα λαμβάνη από τα χαράτσια, που εισφέρει κατ’ έτος η νήσος Μήλος…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)151.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΜΙΧΕΛΗΣ. Στις 6 Μαρτίου 1640 αναφέρεται ως ιταλομαθής, ευκατάστατος και άτομο κύρους και επιβολής μεταξύ των Μανιατών. Ηγείτο της κινήσεως για τη μετανάστευση συμπατριωτών του στο Οτράντο της Νοτίου Ιταλίας, που ήταν τότε Ισπανική κτήση. Για το σκοπό αυτό είχε επαφές με το Γεώργιο Εφέσιο. Ακόμη, από μεταγενέστερη αναφορά πληροφορούμεθα είχε αδελφό ονομαζόμενο Νικόλαο και μαζί με άλλους 20 προκρίτους της Μάνης πήγε στο Οτράντο. Αργότερα επισκέφθηκε τη Ζάκυνθο και στις 8 Ιουλίου 1646 διαβιβάστηκε αναφορά του σχετική με ναυμαχία μεταξύ δύο πλοίων της Μάλτας και επτά Μπερμπαρέζικων πειρατικών. Τέλος ανέφερε ότι Μανιάτικα πλεούμενα συνέλαβαν ένα τουρκικό πλοιάριο που ερχόταν από τα Χανιά. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)126-7, 129, 142-3, ακόμη Κ.Μέρτζιου, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 434. Το 1655 υπέγραψε συμφωνία ως γενικός πληρεξούσιος (Procurador General) των Μανιατών για τη μετανάστευση των συμπατριωτών του σε Ισπανικές κτήσεις της Κάτω Ιταλίας. Το 1658 κάνει νέα έκκληση από το Οίτυλο στον Ισπανό πρόξενο της Ζακύνθου Καίσαρα Λατίνο για τη μετανάστευση Μανιατών. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)119, 128 και 132.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΜΙΧΕΛΗΣ. Το 1765 αναφέρεται στην κτητορική επιγραφή του μοναστηριού του Δεκούλου στο Οίτυλο. R.Traquair, Ann. Brit. Sch. of Athens, τ. 15, σ. 200.

ΓΙΑΤΡΟΣ (Υατρός ή Διατρός) – ΜΕΔΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΣ. Το όνομά του αναφέρεται για πρώτη φορά στις 8 Μαρτίου 1571, όταν οι Μανιάτες όρισαν το «Νικόλα Υατρό» ως «αμπασαδόρο και επίτροπο», δηλαδή αντιπρόσωπό τους και τότε μαζί με άλλους συμπατριώτες του μετέβησαν στη Βενετία για συνομιλίες. Επίσης στις 14 Μαϊου 1571 η γερουσία της Βενετίας ενέκρινε αίτημα, το οποίο είχε υπογράψει και ο Νικόλαος Μέδικος-Γιατρός, ότι σε περίπτωση απελευθέρωσης του τόπου, όλοι οι Μανιάτες θα είναι απαλλαγμένοι από φόρους. Κ.Ντόκου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)262 και 265. Μετά δέκα περίπου χρόνια, στις 3 Αυγούστου 1582, υπέγραψε επιστολή προς τον Πάπα της Ρώμης Γρηγόριο ΙΓ’ ως «νηκολας ιατρος». Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)397-8-9. Στις 15 Φεβρουαρίου 1585 υπέγραψε ως Νicola Medico επιστολή προς το βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Β’. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)129.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Στις 6 Μαρτίου 1640 αναφέρεται ως αδελφός του Μιχελή Μέδικου και μαζί του πήγε στο Οτράντο της Νοτίου Ιταλίας, που ήταν Ισπανική κτήση, για να συμφωνηθούν οι όροι της μετανάστευσης Μανιατών. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)129.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Το 1663 μαζί με τον αδελφό του Δημητράκη συνάντησαν το δούκα της Τοσκάνης Φερδινάνδο Β’ Μέδικο και συζήτησαν για τη μετανάστευση των Μανιατών. Στις 6 Οκτωβρίου του ιδίου έτους υπέγραψαν σύμβαση με το δούκα. Στις 9 Οκτωβρίου υπέγραψαν και άλλη σύμβαση. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)401, 405, 415.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ του Θωμά. Είχε μεταναστεύσει στη Σοάνα της Ιταλίας και το 1677 προσπαθούσε με τη συνδρομή της καθολικής εκκλησίας να απελευθερώσει τον πατέρα του Θωμά, τον αδελφό του Εμμανουήλ και την αδελφή του Μαρούλα, που είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Αλγερίνους πειρατές. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)452-3. Το 1690 στη Σοάνα ζούσε ο Νικόλαος Μέδικος του ποτέ Θωμά, που θα πρέπει να είναι ο ίδιος με τον προηγούμενο. Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)124.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ του Θωμά. Πιθανώς ταυτίζεται με το προηγούμενο πρόσωπο. Το 1690 ζούσε στη Σοάνα της Ιταλίας, ήταν γεννημένος το 1640, τη γυναίκα του την έλεγαν Λάουρα και το γιό του Θωμά. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1979)244. Το 1693 ένας Νικόλαος Γιατρός μαζί με άλλους Μανιάτες μετανάστες υπέβαλε αναφορά στην Προπαγάνδα και μπορεί να είναι το ίδο πρόσωπο που το 1677 βεβαίωσε την ταυτότητα του Μάρκου Μπέλεση. Ζ.Τσιρπανλή, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)127.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Nicola Jatro (63). Το 1690 αναφέρεται ως κάτοικος της περιοχής (καστελανίας) Κελεφάς. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 428.

ΓΙΑΤΡΟΣ ή ΞΑΝΘΑΚΗΣ ΞΑΝΘΟΣ. Ήταν από τη Μηλιά είχε τον τίτλο του Καπετάνιου και στις 28 Απριλίου 1723 ήταν στο μοναστήρι της Τίμιοβας, και μαζί με τον Αντωνάκη Καβαλιεράκη από την Καρυούπολη, υπέγραψε την υπ’ αριθ. 73 καταχώρηση στον κώδικα της μονής την αφιέρωση του μοναχού Διονύσιου Φραγγίνα. Γ.Αναπλιώτη, Σχολια Κώδικα Ντίμιοβας, σ. 16. Στον ανέκδοτο κώδικα που δακτυλογράφησε ο Γιάννης Αναπλιώτης και φυλάσσεται στα ΓΑΚ/αρχεία ν. Μεσσηνίας είναι στη σ. 38. Βλέπε Γιατρός από Μηλέα.
Ο Ξανθός Γιατρός, που είναι συγγενής των Γιατρών-Μεδίκων του Οιτύλου (Ν.Κατσικάρου, Η βεντέτα στην Μάνη, σ. 81), το 1715 συνέβαλε στη συνθηκόλόγηση των Μανιατών με τους Τούρκους. Οι Μανιάτες ανέλαβαν να διώξουν τους Βενετούς από τον τόπο τους υπό την προϋπόθεση να μη εισχωρήσει τουρκικός στρατός στη Μάνη. Οι Τούρκοι τον αναγνώρισαν ως καπετάνιο της περιοχής του Ζυγού και της Ανδρούβιστας. Ο Π. Κουτήφαρης αναφέρει ότι ο Ξανθός Ξανθάκης (ή Γιατρός) σκότωσε στο μοναστήρι της Τίμιοβας τον καπετάν Γιαννάκη Κουτήφαρη του Σταυροπηγίου τρία χρόνια μετά από την ανάληψη των καπετανιών από τους Τούρκους. Γ.Αναπλιώτη, Μεσσηνιακά Γράμματα 2(1967)54. Ο Σ.Κουγέας, Πελοποννησιακά 2(1957)460 αναφέρει ότι τον δηλητηρίασε με ένα τσαμπί σταφύλι, το οποίο ήταν από τη μια μεριά φαρμακωμένο και από την άλλη καθαρό. Ο καπετάν-Ξανθός έτρωγε από το καθαρό και πρόσφερε στον καπετάν-Γιαννάκης από το δηλητηριασμένο.
Να σημειωθεί ότι στο δακτυλογραφημένο κώδικα, σ. 16, από 24 Αυγούστου 1714, στην ενθύμηση αριθ. 37 ο καπετάν Ξανθός Γιατράκος μαζί με τη γυναίκα του πώλησαν στη μονή της Τίμιοβας κτήμα που είχαν στα Περιβολάκια της Γιάννιτσας. Για να έχει κτήμα μαζί με τη γυναίκα του θα πρόκειται μάλλον για προικώο, οπότε θα είχε παντρευτεί κόρη από τη Γιάννιτσα. Μπορεί να υποτεθεί ότι ο καπετάν Ξανθός Γιατρός από τη Μηλιά του 1723 ταυτίζεται με τον Καπετάν Ξανθό Γιατράκο του 1714.
Στις 29 Ιουνίου 1724 σε αντίγραφο του παλαιού κώδικα της μονής της Σιδηρόπορτας (Καρβέλι-Αλαγονίας) συναντούμε πάλι το όνομα του καπετάν Ξανθού σε εξοφλητικό έγγραφο. Αντ.Μασουρίδου, Αλαγονιακά, σ. 168. Εδώ είναι καθένας επιφυλακτικός να δεχθεί ότι πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο, έστω και αν δεν συναντάται το όνομα του καπετάν Ξανθού στα άλλα έγγαρφα της Αλαγονίας. Είναι πιθανό ο καπετάν Ξανθός Γιατρός της Μηλιάς, αφού σκότωσε τον καπετάν Γιαννάκη Κουτήφαρη του Σταυροπηγίου (Ζαρνάτας), να επεξέτεινε τα όρια της επιρροής του μέχρι το Καρβέλι της Αλαγονίας. Η προσφορά προστασίας στη μονή της Σιδερόπορτας θα συνοδευόταν κατά υπάρχουσα συνήθεια και από αντιπαροχή χρημάτων ή ομολογιών. Σ.Κουγέα, Μεσσηνικά Γράμματα 1(1957)20.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ του Μαρίνου. Το 1680 μαζί με τον αδελφό του Αναστάσιο υπηρετούσαν στα στρατεύματα του Καρόλου Β’ στη Νεάπολη της Ιταλίας. Σε πράξη της 19 Φεβρουαρίου 1688, που φυλάσσεται στο αρχείο της Ελληνικής κοινότητας της Νεάπολης, υπογράφει ο Παναγιώτης Μαρίνου Μέδικος και σε άλλη της 8 Σεπτεμβρίου 1886 υπάρχει η υπογραφή του Παναγιώτη Μέδικου χωρίς να σημειώνεται πατρώνυμο. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)129.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. Αποτελεί μια από τις πλέον διακεκριμμένες μορφές της Μάνης της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Η οικογένεια των Γιατρών-Μεδίκων κατοικούσε στο Οίτυλο, αλλά για τον Πέτρο έχουμε την πληροφορία ότι το 1618 έμενε στο Πραστίο Κ.Κόμη, Πληθυσμός και Οικισμοί της Μάνης, σ. 584. Γνωρίζουμε ακόμη ότι είχε γιό, ο οποίος το 1612 βρισκόταν στη Βενετία, προφανώς για λόγους σπουδών. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)91. Γαμπρός του Πέτρου Γιατρού-Μέδικου ήταν ο Θεοδωρής Μαλεύρης εξέχουσα προσωπικότητα της Μάνης. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)97 και Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 207.
Ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος έζησε σε χρόνια που η Μάνη είχε μεγάλη στρατηγική αξία και αποτελούσε το μοναδικό Χριστιανικό προγεφύρωμα στην Ανατολή, γι’ αυτό επεδίωκαν καλές σχέσεις μαζί της όλες οι ισχυρές δυνάμεις του δυτικού κόσμου που διέθεταν στόλους, όπως η Βενετία, ο Πάπας της Ρώμης, η Ισπανία με τους αντιβασιλείς της Νεάπολης και της Σικελίας, η Γαλλία με το δούκα του Νεβέρ κλπ. Όταν οι σχέσεις των χωρών αυτών με την Τουρκία ήταν εχθρικές, τότε ήταν πολύτιμα στους Χριστιανικούς στόλους τα λιμάνια της Μάνης, για να βρίσκουν καταφύγιο σε θαλασσοταραχή, να επιδιορθώνουν ζημίες και να ανεφοδιάζονται σε νερό και τρόφιμα.
Όπως ήταν επόμενο, υπήρχε συναγωνισμός μεταξύ των ξένων για να αποκτήσουν φίλους στη Μάνη, αλλά παράλληλα υπήρχε και ανταγωνισμός μεταξύ των Μανιατών για την εύνοια των ξένων. Η Μάνη είχε εκείνα τα χρόνια δύο παρατάξεις στη μία ηγείτο η οικογένεια των Στεφανοπούλων και στην άλλη των Γιατρών-Μεδίκων. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)91 και 97.
Το ενδιαφέρον για τη Μάνη φαίνεται από τα ακόλουθα γεγονότα. Το 1571 η Βενετία έστειλε εκπροσώπους στη Μάνη για συνεννοήσεις. Κ.Ντόκου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)212 κ.ε. Το 1582 οι Μανιάτες απευθύνθηκαν στον πάπα Γρηγόριο ΙΓ’, από τον οποίο ζητούσαν να μεσολαβήσει στο Βασιλιά της Ισπανίας. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων, 2(1905)397. Το 1685 οι Μανιάτες απευθύνθηκαν στο Βασιλιά της Ισπανίας. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 15(1969)129. Το 1603 αντιπροσωπεία Μανιατών πήγε στη Ρώμη για να επικοινήσουν με τον Πάπα. Μ.Λάσκαρι, Αφιέρωμα εις την Ήπειρον εις Μνήμην Χ. Σούλη, σ. 251. Ο Πάπας της Ρώμης δημιούργησε τη Sacra Liga για να απελευθερώσει τα εδάφη που κατείχε η Τουρκία. Παράλληλα ο Κάρολος δούκας του Νεβέρ από το 1603-1625 έδινε ελπίδες στους Έλληνες ότι θα απαλλαγούν από τον τουρκικό ζυγό. Στ.Παπαδοπούλου, Η κίνηση του Καρόλου Δούκα του Νεβέρ.
Όπως θα φανεί κατωτέρω ο Πέτρος Μέδικος προσπαθούσε να έχει καλές σχέσεις με όλους, δηλαδή με τους Ισπανούς, με το δούκα του Νεβέρ Κάρολο και με τους Βενετούς, έστω κι αν αυτοί ανταγωνίζονταν μεταξύ τους.
Πρώτη αναφορά στο όνομα του Πέτρου Γιατρού έχουμε σε μια επιστολή του Θεόδωρου Στεφανόπουλου, από 12 Ιανουαρίου 1612, που απευθύνεται στο Ζακυνθινό κουμπάρο του Αναστάσιο Καραβουσιάνο. Έχει σκοπό να ενημερώσει τον ίδιο για την κατάσταση στη Μάνη, αλλά συγχρόνως για να τη μεταβιβάσει και στους Βενετούς. Τον πληροφορεί ότι ήρθε στη Μάνη και φιλοξενείται στο σπίτι του Πέτρου Γιατρού ο Τζούλιο νταλ Μόντε, ο οποίος θέλει να τον ονομάζουν Θεόδωρο Μπάλμπι. Χαρακτηρίζει τον Πέτρο Γιατρό-Μέδικο «Ιταλό» και αναφέρει ότι έγραψε στους «συγγενείς του», εννοώντας τον Φερδινάνδο Α’ Μέδικο δούκα της Τοσκάνης και τον Ερρίκο Δ’ βασιλιά της Γαλλίας (Στ.Παπαδοπούλου, Η κίνηση του δούκα του Νεβέρ, σ. 32) που συνεδέοντο δια συγγενείας μεταξύ τους: «…Ο Πέτρος Γιατρός έγραψε στους συγγενείς του να έλθουν εδώ να λάβουν την συγκατάθεση όλων των Μανιατών και να πάρουν ένα φρούριον εις το Πόρτο Κάγιο. Ούτοι επήραν σημείωσιν του πληθυσμού που ευρίσκεται εις την Μάνην και εις τον Ζυγόν και επήγαν εις τα χωριά της Μάνης και του Ζυγού μαζί με τον Γιατρόν, ίνα λάβουν και εκείνων την συγκατάθεσιν. Πλην μερικοί από τους κατοίκους ηρνήθησαν να υπογράψουν, ούτε και προφορικώς εξεδήλωσαν την έγκρισίν των. Και ημείς ακόμη δεν θέλομεν τον Γιατρόν ως αφθέντη μας, διότι επρόδωσε τον Άγιον Μάρκον…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)91.
Σε επόμενη επιστολή από 22 Ιουλίου 1612 προς τον ίδιο παραλήπτη ο Θεόδωρος Στεφανόπουλος έγραψε: «…Επί πλέον σαν ειδοποιώ ότι ο στρατηγός από την Κρήτην έστειλε γράμματα τον περασμένον μήνα Μάϊον και έφθασαν εις την Κολοκυθιά εις τα χέρια του κυρ Πέτρου Γιατρού, δια να τα στέλνη δια ξηράς εις τον Προβλεπτήν Ζακύνθου. Σεις μας είχατε γράψει ότι θα έστελνε στα χέρια μας τα γράμματα ο στρατηγός της Κρήτης και ημείς θα τα εστέλναμε με ταχυδρόμον. Τώρα τα έστειλε εις τον Γιατρόν και ας κάμη όπως του αρέσει ο στρατηγός. Και ημείς ήμεθα υπηρέται του πρίγκιπος καλύτερα από αυτόν. Τα γνωρίζει καλά και ο κύριος στρατηγός…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)97.
Στις 24 Απριλίου 1612 ο Αντώνιος Τσιβράν, Βενετός διοικητής στόλου πέντε γαλερών, που έπλευσαν στο Πόρτο Κάγιο και στο Οίτυλο, έγραψε στο Δόγη τα ακόλουθα: «…Ευρήκα και τον Πέτρον Mέδιτσι, άνθρωπον πολύ γνωστόν και καλόν και έχοντα μέγα κύρος…Όλοι οι κάτοικοι της Μάνης από την Παγανέα έως την Καλαμάτα…όλοι είναι καλοί άνδρες, αλλά δεν έχουν κανένα αρχηγόν στρατιωτικόν, ίνα τους κρατεί εις πειθαρχίαν. Τοις έδωκαν υποσχέσεις εκείνος ο Μπαλδοβίνος dal Monte και οι άλλοι που ήλθαν κατά τους περασμένους μήνας, ότι κατά τα μέσα του προσεχούς Μαΐου, θα ήρχετο ισχυρός στόλος από γαλέρας και «μπερτόνια» εις το Πόρτο Κάγιο, όπου θα ανεγερθή φρούριον και ότι πρέπει όλοι οι κάτοικοι να εξεγερθούν και να περιμένουν έτοιμοι την πραγματοποίησιν των δοθεισών υποσχέσεων». Στη συνέχεια αναφέρει στο Δόγη όσα είπε στους Μανιάτες, να τους πείσει ότι δεν πρέπει να ακούουν τις υποσχέσεις των άλλων, αναφερόμενος συνεχώς στο όνομα του Πέτρου Γιατρού-Μέδικου. Πρόσθεσε δε τα ακόλουθα: «…Ο Medici εδήλωσεν ομοίως εις τους εμπίστους μου ότι εγνώριζε ποίος κίνδυνος έγκειται από τους Τούρκους εις κάθε στιγμήν και ότι ο ίδιος είχε σκοπόν να συγκεντρώση τα πράγματά του, να τα εξασφαλίση, και αν το καλέση η ανάγκη θα καταφύγη εις τα Κύθηρα. Έτσι εξεφράσθη ο Medici, ότι, δήθεν, δεν είχεν ο ίδιος καμίαν ανάμιξιν εις την υπόθεσιν των διαπραγματεύσεων και ότι δεν ελπίζει εις επιτυχίαν, αλλά εγώ δεν δύναμαι να βεβαιώσω την Υμετέραν Γαληνότητα ότι είναι αληθείς αι απόψεις του και άδολα τα αισθήματά του, διότι έχω την υπόνοιαν μήπως θέλει, υπό τας εγχρώμους αυτάς εκφράσεις, να κρύψη τα ενδότερα της ψυχής του. Μάλιστα πιστεύω ότι ούτος κοιτάζει να επωφεληθη των περιστάσεων «χρηματιζόμενος και από τα δύο τα μέρη». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)92-95.
Την φθινόπωρο 1612 ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος βρισκόταν κοντά στον Κάρολο δούκα του Νεβέρ για συνομιλίες. Την 1 Οκτωβρίου ο επίσκοπος Μάνης Νεόφυτος του έστειλε επιστολή στην οποία τον αποκαλούσε «τω εντιμοτάτω αυθέντι» και του έγραφε ότι τον περιμένουν στη Μάνη όπως οι Εβραίοι το Μεσσία. Κ.Σάθα, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 199 και Στ. Παπαδοπούλου, Η κίνηση του δούκα του Νεβέρ, σ. 59 κ.ε. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 51.
Το καλοκαίρι του 1614 ο Αρσλάν Πασάς εισέβαλε στη Μάνη από την περιοχή του Πασαβά και κατέστρεψε τη Μάνη νοτίως του Οιτύλου. Οι κάτοικοι του Οιτύλου παρουσιάστηκαν στον Πασά, αφοπλίστηκαν και πλήρωσαν το χαράτσι. Ακολούθησε η εισβολή και η καταστροφή του εκστρατευτικού σώματος του Μουσολίν Ραϊζ, του οποίου τη σημαία και το σπαθί πήραν ως λάφυρα οι Μανιάτες. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)107 κ.ε. Δεν είναι γνωστή η στάση του Πέτρου Μέδικου. Μπορεί να έμεινε εκεί ή να είχε φύγει στα Κύθηρα.
Επειδή οι Μανιάτες προέβλεπαν ότι το καλοκαίρι του 1615 θα δεχθούν και νέα επίθεση των Τούρκων, απεφάσισαν να στείλουν στον αντιβασιλιά της Νεαπόλεως πρεσβεία για να ζητήσουν τη βοήθεια των Ισπανών. Στην εξαμελή πρεσβεία την πρώτη θέση είχε ο Πέτρος Μέδικος. Στις 22 Απριλίου 1615 ο Προβλεπτής Κερκύρας έγραψε στο δόγη: «…με μίαν φρεγάταν, αφιχθείσαν χθες εκ Ζακύνθου, ήλθεν εδώ ένας Μανιάτης ονομαζόμενος Πέτρος Γιατρός από το Βοίτυλο, ο οποίος, προσελθών προς συνάντησίν μου, μου είπεν ότι θα περάση εις το Ότραντο και εκείθεν εις Βενετίαν, ίνα ναυλώση έν πλοίον. Καίτοι έμαθα ότι ούτος κατευθύνεται εις Νεάπολιν δια να διαπραγματευθή δημόσια ζητήματα, εν τούτοις όμως, επειδή επέμενεν εις όσα μου είπεν εξ αρχής, δεν ημπόρεσα να μάθω περισσότερα από τον ίδιον και τον απεχαιρέτισα με ευγενείς τρόπους…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνιακί Σπουδαί 1(1972)109.
Ο κόμης de Lemos αντιβασιλιάς της Νεαπόλεως σε έκθεσή του, από 15 Ιουλίου 1615, πληροφόρησε τον Ισπανό βασιλιά ότι πήγαν στη Νεάπολη εκπρόσωποι των Μανιατών (ήταν εκεί από 19 Μαϊου), για τους οποίους αναφέρει τα ακόλουθα: «…έφθασεν ενταύθα ο Pedro de Medicis και άλλοι Μανιάται, αποσταλέντες υπό των κατοίκων της επαρχίας των, δια να επιβεβαιώσουν αυτή την είδησιν και δια να μου εγχειρίσουν την σημαίαν και την σπάθην του βέη, τον οποίον είχον φονεύσει…». Μ.Λάσκαρη, Ελληνικά 15(1957)302.
Στις 28 Αυγούστου 1615 κατέπλευσε ο Ισπανικός στόλος στο Πόρτο Κάγιο και απεβίβασε ενδεκαμελή επιτροπή που είχε επισκεφθεί τον αντιβασιλιά της Νεαπόλεως κόμη de Lemos. Αναφέρεται ότι αρχηγός της αντιπροσωπείας ήταν ο επίσκοπος Καρυουπόλεως. Ίσως μαζί τους ήταν και ο Πατριάρχης Αχρίδας Αθανάσιος, που θα ερχόταν να εγκατασταθεί στη Μάνη. Φυσικά στην αντιπροσωπεία θα συμμετείχε και ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)112.
Κατά την επιστροφή του ο Πέτρος Μέδικος έφερε τις οδηγίες του Δούκα του Νεβέρ, για την ενημέρωση των Μανιατών. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 62.
Το 1617 ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος μαζί με τον Άγγελο, του οποίου δεν γνωρίζουμε το επίθετο, πήγαν στο Παρίσι για συνομιλίες με τον Κάρολο δούκα του Νεβέρ. Ο Κάρολος τότε πήρε και έδωσε στους Μανιάτες έγγραφες υποσχέσεις. Απ. Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 55 κ.ε. Τον Ιανουάριο του 1618 ο Πέτρος ως εκπρόσωπος των Μανιατών πήγε στη Ρώμη και συναντήθηκε με τον Philippe de Lange Châteaurenault με τον οποίο το καλοκαίρι του ιδίου έτους περιόδευσαν τη Μάνη και συνέταξαν το γνωστό υπόμνημα με τα χωριά και τους κατοίκους τους. Στ.Παπαδοπούλου, Η κίνηση του δούκα του Νεβέρ, σ. 118 κ.ε. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 68. Κ.Κόμη, Πληθυσμός και οικισμοί της Μάνης, σ. 584.
Σε έγγραφο από τον Οκτώβριο του 1619 γίνεται λόγος για προμήθεια της αυλής του βασιλιά της Γαλλίας σε εξημερωμένα γεράκια από τον Πέτρο Γιατρό-Μέδικο. Στις υποχρεώσεις των Μανιατών προς το δούκα του Νεβέρ υπήρχε δέσμευση να τον προμηθεύουν με γεράκια, χωρίς αυτό να αποτελεί ένα είδος φορολογίας, όπως αναφέρει ο Κ.Σάθας, Τουρκοκρατουμένη Ελλάς, σ. 200 και Στ. Παπαδοπούλου, Η κίνηση του δούκα του Νεβέρ, σ. 62.
Τον Ιούνιο του 1619 ιδρύθηκε η Milice Chretienne (Χριστιανική Στρατειά) που υποστηριζόταν από τον Πάπα της Ρώμης, τον Κάρολο δούκα του Νεβέρ κ.α. με σκοπό να γίνει σταυροφορία για την απελευθέρωση των Βαλκανικών λαών. Στις 20 Οκτωβρίου του ιδίου έτους ο Πέτρος Γιατρός-Μέδικος μαζί με το Chateaurenault παρασημοφορηθέντες ορκίστηκαν Commandeurs (Διοικητές) του τάγματος του Αγίου Γεωργίου της Χριστιανικής Στρατειάς και ίσως αμοιβόντουσαν για την προσφορά τους. Μεγάλος Μάγιστρος του Τάγματος ορκίστηκε στη Ρώμη με επισημότητα ο δούκας του Νεβέρ Κάρολος. Π.Χιώτη, Ιστορικά Απομνημονεύματα, τ. 3, σ. 161 και Στ.Παπαδοπούλου, Η κίνηση του Δούκα του Νεβέρ, σσ. 172 και 182.
Τα επόμενα χρόνια φαίνεται ότι η εκστρατεία της Milice Chretienne για την απελευθέρωση των λαών των Βαλκανίων είναι πολύ κοντά, αλλά ορισμένα εμπόδια οδηγούν σε συνεχείς αναβολές. Στ.Παπαδοπούλου, Η κίνηση του δούκα του Νεβέρ, σ. 179 κ.ε. Η μακρόχρονη προετοιμασία του σχεδίου του Καρόλου είχε κουράσει τους Μανιάτες. Δημιουργήθηκαν πικρίες και παράπονα που ίσως θα δυσκόλευαν την αρμονική συνεργασία. Ο διοικητής ενός στολίσκου που είχε αποπλεύσει από τη Νεάπολη και είχε κάνει ορμητήριό του τη Μεσσήνη της Ιταλίας έγραψε προς τον Κάρολο ότι: «είχε πολύ άσχημη ιδέα για τους Έλληνες που έφερνε μαζί του, και ονομαστικά ανέφερε τον Πέτρο Μέδικο, για τον οποίο έλεγε ότι, όταν ακόμη βρισκόταν στη Νεάπολη, παρίστανε τον άρρωστο και όταν έφθασε στη Μεσσήνη, δήλωσε ότι ούτε αυτός ούτε κανένας από τον τόπο τους δεν θα τους ακολουθούσε αν δεν συμπεριφερόταν όπως τους ταίριαζε». Ό.π., σ. 183.
Ο στόλος της Milice Chretienne δεν είχε καλό τέλος. Aιχμαλωτίστηκε το 1625 από τους Ουγενότους και έσβησαν τα όνειρα των υποδούλων λαών που περίμεναν την απελευθέρωσή τους. Αργότερα εξαγοράστηκε από το βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΓ’ και ο Κάρολος δούκας του Νεβέρ εισέπραξε 150.000 λίρες. Στ.Παπαδοπούλου, Η κίνηση του Δουκα του Νεβέρ, σ. 188-9.
Τελευταία αναφορά στο όνομα του Πέτρου Γιατρού-Μέδικου έχουμε σε έγγραφο του Προβλεπτή Ζακύνθου προς το Δόγη από 26 Απριλίου 1629. Αυτός έγραφε ότι ο πρόξενος της Ισπανίας είχε επαφές με ανθρώπους από το Μοριά και τη Μάνη και ότι ελέγετο εις το περιβάλλον του ότι αναμένονται πολλές ειδήσεις για θαλάσσιες επιχειρήσεις. Στο τέλος ο Προβλεπτής πρόσθετε: «…Παρακολουθώ ιδιαιτέρως κάποιον που ονομάζεται Don Pietro de Medici, γεννηθέντα εν Μάνη, ο οποίος απολαύει μεγάλης εκτιμήσεως εις εκείνα τα μέρη. Ούτος διαμένει από μηνών ενταύθα, προφασιζόμενος ότι έχει εμπορικάς διαφοράς και θέλη να εναγάγη εις τα δικαστήρια οφειλέτας του, αλλά μέχρι στιγμής δεν προέβη εις καμμίαν σχετικήν ενέργειαν και είμαι της γνώμης ότι αυτός είναι ο αυτουργός και δημιουργός όλης ταύτης της κινήσεως…». Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)120. Γ.Μαραβελέα, Πραστείο, σ. 67-71.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΠΙΕΡΟΣ. Αναφέρεται ότι το 1534 εγκαταστάθηκαν στη Βενετία ο Ser Dimitri Giatro και o Piero Giatro da Vitulo. Φανής Μαυροειδή, Συμβολή στην Ιστορία της Ελληνικής αδελφότητος της Βενετίας στο ΙΣΤ΄ αιώνα, Έκδοση Β’ μητρώου εγγράφων 1533-1562, Αθήναι 1976, σ. 226. Ίσως ο Πιέρος Γιατρός του 1534 να ταυτίζεται με τον Πιέρο Γιατρό του 1576. Η παρουσία Γιατρών στο Οίτυλο από το 1534 ανατρέπει την άποψη ότι μετά την πτώση του Ναυπλίου (1540) οι Γιατροί έφυγαν από την αλωθείσα πόλη και πήγαν στο Πραστό της Κυνουρίας και μετά εγκατατσάθηκαν στο Οίτυλο. Η παρουσία τους στο Οίτυλο μαρτηρείται πριν από την πτώση του Ναυλπίου.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΠΙΕΡΟΣ. Piero Giastro da Vitulo. Τον Ιανουάριο του 1576 υπέγραψε αναφορά-έκκληση προς τους Βενετούς για την απελευθέρωση του μανιάτη θανατοποινίτη Νικολού Βαρυκέφαλου. Κ.Τσικνάκη, Λακ. Σπ., τ. 10, σ. 228.

ΓΙΑΤΡΟΣ ΡΟΥΣΕΑΣ. Giastro Russeas da Vitulo. Τον Ιανουάριο του 1576 υπέγραψε αναφορά-έκκληση προς τους Βενετούς για την απελευθέρωση του μανιάτη θανατοποινίτη Νικολού Βαρυκέφαλου. Κ.Τσικνάκη, Λακ. Σπ., τ. 10, σ. 228.

ΓΙΑΤΡΟΣ – ΜΕΔΙΚΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ του Δημητράκη. Το 1670 ακολούθησε τον πατέρα του, ως ένας των αντιπρόσωπων των Μανιατών, που πήγαν στη Φλωρεντία, για να πετύχουν την πολυπόθητη μετανάστευση στην περιοχή του δουκάτου της Τοσκάνης. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)429-31. Απ.Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 123.
Το 1685 όταν οι Βενετοί επενέβησαν στο Μοριά, ο Στέφανος Μέδικος πήγε στη Μαδρίτη και πίεζε την Ισπανική κυβέρνηση να στείλει όπλα και άλλα εφόδια στη Μάνη. Οι Ισπανοί περιορίστηκαν να βοηθήσουν οικονομικά το Στέφανο, γιατί με το ταξίδι του στην Ισπανία και την εκεί παραμονή του ξόδεψε όλα του τα χρήματα. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)136.
Τα ονόματα του Στεφάνου και του Δημητρίου Μέδικου αναφέρονται το 1689 σε διάταγμα του Ισπανού βασιλιά προς τον αντιβασιλιά της Νεάπολης της Κάτω Ιταλίας, αλλά και τους πολιτικούς και θρησκευτικούς αξιωματούχους των βασιλείων της Σικελίας και της Νεάπολης, καθώς και του κράτους του Μιλάνου, να υποστηρίξουν τις προσπάθειές τους στη συγκέντρωση χρημάτων, για την εξαγορά του αιχμαλωτισθέντος από τους Τούρκους συγγενούς τους επισκόπου Ιωσαφάτ Μέδικου, που τον κρατούσαν στη Θεσσαλονίκη. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)138-3.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ – ΜΑΝΕΤΑ ΙΩΑΝΝΑ. Κατοικούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)245.
Το όνομα Μανέτας ήταν γνωστό στη Μήλο από όπου καταγόταν ο πειρατής Μανέτας, τον οποίο οι Βενετοί έκαναν συνταγματάρχη και αναφέρεται το 1698 «Colonelo Maneta corsaro». Α.Λεντάκη, Μνημοσύνη, τ. 7, σ. 195.
Ο Άγγλος περιηγητής B. Randolf, σ. 10, αναφέρει ότι στο Οίτυλο ήταν δύο πειρατές ο Μανέτας και ο Γερακάρης. Ίσως κάποιος πειρατής της οικογενείας Μανέτα να παντρεύτηκε στη Μάνη, ή να χρησιμοποιήθηκε το όνομά του ως παρωνύμιο κάποιου Μανιάτη.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΛΑΟΥΡΑ σύζυγος Νικολάου. Κατοικούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)243.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΛΟΡΕΝΤΖΑ του Νικολάου. Κατοικούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)246.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΜΑΡΙΑ του Μιχαήλ. Κατοικούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)245.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΜΕΝΑΓΑ του Μιχαήλ. Κατοικούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)245.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΠΑΠΑΔΑΚΗ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΜΑΡΟΥΛΑ του Θωμά. Αιχμαλωτίστηκε από πειρατές μαζί με τον πατέρα της και τον αδελφό της Εμμανουήλ. Ένας άλλος αδελφός της, ο Νικόλαος, το 1677 ήταν μετανάστης στην Ιταλία και προσπαθούσε να πετύχει τη βοήθεια της καθολικής εκκλησίας για την απελευθέρωσή της. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)453.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΡΟΥΜΠΙΝΑ του Νικολάου. Κατοικούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)245.

ΓΙΑΤΡΟΥ – ΜΕΔΙΚΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ του Πέτρου. Ζούσε στη Σοάνα (Sovana) της Ιταλίας και αναφέρεται ότι το Πάσχα του 1690 εξομολογήθηκε και κοινώνησε. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)245.

ΓΙΑΤΡΩΝ – ΜΕΔΙΚΩΝ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΕΣ. Το 1672 γινόντουσαν συνομιλίες μεταξύ του αντιβασιλέα της Νεάπολης και των Μανιατών, αρχηγός των οποίων ήταν ο Δημητράκης Μέδικος. Εκείνη την εποχή ξεκίνησε ένα πλοίο από τη Μάνη για να μεταφέρει στη Νεάπολη μια τριακονταμελή αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον επίσκοπο Ιωσαφάτ Μέδικο. Το πλοίο όταν βρισκόταν μεταξύ Κορώνης και Μεθώνης δέχτηκε επίθεση Τούρκων και αιχμαλωτίστηκαν ο επίσκοπος Ιωσαφάτ μαζί με τρεις ακόμη Μανιάτες προκρίτους. Πολύ αργότερα, το 1689, ο Δημήτριος και ο Στέφανος Μέδικος συγκέντρωναν χρήματα για να εξαγοράσουν και να ελευθερώσουν το συγγενή τους επίσκοπο Ιωσαφάτ. Ι.Χασιώτη, Ελληνικά 22(1969)137-9.
Περίπου το 1675 αναφέρεται ότι 100 οικογένειες της Μάνης, στην προσπάθειά τους να μεταναστεύσουν, αιχμαλωτίστηκαν από Αλγερίνους πειρατές, όταν βρισκόντουσαν κοντά στην Κορσική. Δύο από τους αιχμαλωτισθέντες, δάσκαλοι το επάγγελμα, ο Ιωάννης και ο Αντώνης Μέδικος μετά την εξαγορά τους πήγαν και εγκαταστάθηκαν στην Κορσική. Μ.Stephanopoli-Comnene, Histoire de Grecs –Maniotes en Corse, σσ. 66, 129 και 204.
Από την κατάθεση, που έγινε στη Γένοβα το 1675, του επισκόπου Μαΐνης Παρθενίου πληροφορούμεθα ότι: “…Πέρυσι 400 άνθρωποι και πλέον, ενώ ήρχοντο στη Γένοβα, επιάστηκαν σκλάβοι από Τούρκους πειρατάς απέναντι από τη Ζάκυνθο…”. Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 135-6. Μια άλλη πληροφορία μαθαίνουμε ότι μετά από δύο χρόνια από τους 400 Μανιάτες που είχαν πιαστεί αιχμάλωτοι, είχαν απομείνει μόνο 170. Οι άλλοι ή πέθαναν ή αλλαξοπίστησαν. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)452-3.
Ο Θωμάς Γιατρός-Παπαδάκης-Μέδικος μαζί με το γιό του Εμμανουήλ και την κόρη του Μαρούλα αιχμαλωτίστηκαν από Αλγερίνους πειρατές. Ένας άλλος γιός του Θωμά, ο Νικόλαος, που έφθασε ως μετανάστης στην Ιταλία, προσπαθούσε, το 1677, να βρεί τρόπο να εξαγοράσει και ελευθερώσει τους συγγενείς του. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)453-4.
Το 1676 έφθασε στη Σοάνα της Ιταλίας ένας τυφλός Μανιάτης, που ήταν σκλάβος στη Μπαρμπαριά. Αργότερα, το 1683, έφθασαν στη Σοάνα ορισμένοι Μανιάτες που ήταν σκλάβοι στο Αλγέρι και το 1886-7 έφθασε νέα ομάδα Μανιατών από τη σκλαβιά. Θ.Παπαδοπούλου, Λακωνικαί Σπουδαί 4(1979)453-4.

ΓΙΑΤΡΩΝ – ΜΕΔΙΚΩΝ ΕΟΡΤΗ.

ΓΙΑΤΡΩΝ – ΜΕΔΙΚΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΕΙΣ.
Οι Μανιάτες είχαν την τάση να φεύγουν από την πατρίδα τους. Ένας μεγάλος αριθμός Μανιατών έφευγε για να ακολουθήσει το επάγγελμα του στρατιώτη και σε όλους τους μισθοφορικούς στρατούς της Δύσης υπηρέτησαν Μανιάτες. Μερικοί έβρισκαν καταφύγιο ή εργασία στη Ζάκυνθο γι’ αυτό οι Μανιάτες που εγκαταστάθηκαν στα νησιά του Ιονίου ήταν πολλοί. Η φτώχεια, οι εχθροπραξίες μεταξύ των οικογενειών και προ πάντων η καταπίεση από τους Τούρκους τους ανάγκαζε να μεταναστεύουν.
Πρώτη φορά αναφέρεται ομαδική μετανάστευση το 1644 με το πλοίο του Μαχαιρίδη. Στην Κέρκυρα τους κράτησαν υπό άθλιες συνθήκες και πέθαναν για να μην ενθαρρυνθεί το μεταναστευτικό ρεύμα, αφού συνέφερε τη Βενετία να μείνουν για να βρίσκουν τα καράβια τους καταφύγιο και να ανεφοδιάζονται. Κ.Μέρτζιου, Λακωνικαί Σπουδαί 2(1975)434.
Εκτός από τα νησιά του Ιονίου η περιοχή των βασιλείων της Σικελίας και ιδίως της Νεαπόλεως, που ήταν Ισπανικές κτήσεις αποτέλεσαν πόλο έλξης Μανιατών μεταναστών.
Ένας άλλος τόπος που προσήλκυσε πολλούς Μανιάτες ήταν το δουκάτο της Τοσκάνης, το οποίο όμως λόγω του κλίματος και των ελωδών πυρετών, εξηφάνισε τους Μεδίκους που εγκαταστάθηκαν εκεί.
Λίγοι από τους Μανιάτες πήγαν το 1675-6 στην Κορσική και εκεί μπορεί κανείς να τους βρει και τους επόμενους αιώνες.
Πολλοί από αυτούς που προσπάθησαν να μεταναστεύσουν έπεσαν θύματα αιχμαλωσίας πειρατών.

ΓΙΩΡΓΙΑΝΟΙ ή ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΙΑΝΟΙ Οικογένεια. Μια από τις τέσσαρες μεγάλες γενιές της Τσίμοβας (οι άλλοι, Τωρναριάνοι, Τσαλαπιάνοι και Πονεντιάνοι). Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 8.

ΓΙΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένειες. Ο Παναγιώτης Γιωργόπουλος το 1704 κατοικούσε στους Άνω Δολούς και η ετήσια παραγωγή του ήταν 33 κροντήρια λάδι. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα σ. 130.
Ο Αλεξανδρής Γιωργόπουλος αναφέρεται από το χωριό Ριγανόχωρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 20, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 207.
Ο Στρατής Γιωργόπουλος αναφέρεται από το χωριό Ριγανόχωρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 20, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 207.
Ο Λέκκας Γιωργόπουλος αναφέρεται το 1760 από το χωριό Δρυαλί στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 42. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 214.

ΓΙΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ή ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ. Στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του εκατόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427. Οικογένεια Γεωργόπουλου απαντά, εκτός από τη Λάγια και τα Σκυφιάνικα, στις Πιόντες και στην Κουτουμού.
Ο Βασίλης Γιωργόπουλος κατοικούσε στη Λάγια. Στις 13 Μαρτίου 1827 υπέγραψε την εκλογή του Τζανετάκη Γρηγοράκη και του καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη ως πληρεξουσίων της Ανατολικής Σπάρτης (Μάνης). Την ίδια ημέρα υπέγραψε και την εκλογή του ανωτέρω καπετάν Γιωργάκη ως παραστάτου της Ανατολικής Μάνης. Απ. Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σσ. 267-270. (Βλέπε και Γεωργόπουλος Βασίλειος).
Ο πρώην Έκτακτος Διοικητής Λακωνίας και Κάτω Μεσσηνίας Ιωάννης Γενοβέλης στις 20 Ιουλίου 1830 έγραψε στον Έκτακτο Επίτροπο Πελοποννήσου Α. Μεταξά ποίοι από τους εξέχοντες κατοίκους της Μάνης ήταν αφοσιωμένοι στον Κυβερνήτη και μεταξύ αυτών συμπεριέλαβε το Βασίλειο Γεργορόπουλο (σωστή ανάγνωση;) από τη Λάγια. ΓΑΚ, Έκτ. Επίτρ., φάκ. 91.

ΓΙΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Βλέπε Γεωργόπουλος Γιάννης.

ΓΡΗΓΟΡΑΚΑΚΗ ή ΓΡΗΓΟΡΑΚΟΓΓΟΝΑ ή ΛΗΓΟΡΑΚΟΓΓΟΝΑ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Καουριάνων (Κάουρας) της Κοίτας και ήρθαν σαν σώγαμπροι των Κάσσηδων στον Πάλυρο. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης Α’, σ. 70. Μετά από ομηρικές μάχες με τους Μιχαλακιάνους της Λάγιας κατέλαβαν την περιοχή του Ψωμαθά. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 180. Έχτισαν πύργους στο Πόρτο Κάγιο, στον Πάλυρο και στο Ταίναρο (Χάρακες). Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78.
Ο Βασίλειος Θεοδώρου Γρηγορακόγγονας κατ’ αίτηση του Γεωργίου Μαυρομιχάλη στις 25 Φεβρουαρίου 1825 έγινε υποχιλίαρχος. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 138.
Ο Δρακούλης Γληγορακόγγονας από την Κοίτα, γεννημένος το 1797 και ο Νικολός Ληγοραγκόκωνας από την Κοίτα, γεννημένος το 1803, στρατολογήθηκαν το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθούν στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Ιωάννης Γρηγορακόγγονας κατ΄ αίτηση του Γεωργίου Μαυρομιχάλη στις 25 Φεβρουαρίου 1825 έγινε υποχιλίαρχος. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 138.
Στη Λάγια και στο Πόρτοκάγιο ήταν δύο «συντροφίες» των Μιχαλακιάνων (Νικλιάνοι) και των Γρηγορακιάνων, οι οποίες αντιμάχοντο από παλαιά. Για το λόγο αυτό υπήρχε στον Κότρωνα φρουρά που εχρηματοδοτείτο από το Τζανετάκη Γρηγοράκη. Η φρουρά υποστήριζε του Μιχαλακιάνους και έδωσε αφορμές να εκραγούν ταραχές περί τα μέσα Ιουνίου 1829 στη Λάγια και στο Πόρτοκάγιο. Ως πρωταίτιοι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο δικαστήριο οι εξής: Γερακάρης Μπουγιουκλάκης, Κώστας Ορφάνης, Μήτζος Γερακάρης, Ιωάννης Γρηγορακόγγονας, Ηλίας Δεκουλάκος, Μ. Ιατρός και Βρετός Κασίμης. Περί τα τέλη Ιουλίου 1829 άρχισε και άλλος πόλεμος μεταξύ των οίκων του Γερακάρη Μπουγιουκλάκη και του Ιωάννη Γρηγορακόγγονα, για ένα συκόφυτο και μερικά μάρμαρα. Από μεν την πλευρά του Μπουγιουκλάκη σκοτώθηκε ο αδελφός του και ο Καλαμποκάκος, από δε την πλευρά των Μιχαλακιάνων (Μιχαλακιάνοι ήταν οι Μπουγιουκλάκηδες, θα έπρεπε να γράφει Μιχελιάνοι που ήταν αντίπαλοί τους και προφανώς συμμάχησαν με τους Γρηγορακιάνους ή Γρηγορακόγγονες) ο Ηλίας Δεκουλάκος και έξη τραυματίστηκαν. Τελικά συμβιβάστηκαν. Πληροφορίες από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.
Ο Ιωάννης Γληγορακόγγονας αναφέρεται στις 8 Δεκεμβρίου 1829, όταν συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης και εκεί υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Η οικογένεια Γρηγορακάκη λίγο πριν από το 1829 θέλησε να χτίσει πύργο στη θέση Χάρακες, δυτικά του Ψωμαθιά. Με την υποστήριξη της γενιάς τους, των Κουρικιάνων της Κοίτας, άρχισαν να χτίζουν πύργο. Τότε οι Μιχαλακιάνοι της Λάγιας και της Βάθειας, που κρατούσαν τις Μιανές, προσπάθησαν να τους εμποδίσουν. Νίκησαν οι Γρηγορακάκηδες και έχτισαν τον πύργο ξερολιθιά. Στη συνέχεια έκαναν αγάπη με τους Μιχαλακιάνους και τους άφηναν να περνούν ελεύθερα. Κάποτε, όμως στον πύργο των Γρηγορακάκηδων μπήκαν Μιχαλακιάνοι και τον κατέλαβαν. Αλλά ακολούθησε πόλεμος, που ανέδειξε νικητές τους Γρηγορακάκηδες. Στις 29 Ιουνίου 1829 είδαν τη μάχη ανάμεσα στις δύο οικογένειες τα μέλη της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής, που χαρτογραφούσε τη Μάνη. Αρχηγός των Γρηγορακάκηδων ήταν ο Γιαννάκης που έγινε λοχαγός της Λακωνικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 96.
Ο Πετρόπουλος Π. Πετροπουλάκης μαζί με τον Γεώργιο Κ. Μαυρομιχάλη έγραψαν στις 6 Απριλίου 1831 στο Νικόλαο Πιεράκο για την πορεία των γεγονότων της εποχής και ανέφεραν ότι «…ο Λιγορακάκης και λοιποί πατριώτες ζητούν τα σπίτια τούτα να μπουν στο χέρι τους…». Χ.Κωνσταντινόπουλου, ό.π., σ. 184.

ΓΡΗΓΟΡΑΚΑΚΗΣ. Αναφέρεται το 1727 από το χωριό Κάβαλος στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 24. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 208.

ΓΡΗΓΟΡΑΚΗ Οικογένεια. Ήταν εγκατεστημένη στα Άλικα και πιθανώς να ήταν συγγενείς των Γρηγοράκηδων της Ανατολικής Μάνης, για τους οποίους αναφέρεται ότι ήταν συγγενείς με τους Γρηγοριάνους (Γιαννακομιχελιάνους) των Τσικαλιών. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 127.

ΔΑΒΑΚΗ ή ΝΤΑΒΑΚΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Κεχριάνικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76-7. Αναφέρεται ότι κατάγεται από τον Πολυάραβο, πήγε στο Λιοντάκι και από εκεί εγκατατσάθηκε στα Κεχριάνικα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 109.
Μετά την απελευθέρωση o Δικαίος Δαβάκης πήρε το βαθμό του ανθυπολοχαγού. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 221.

ΔΕΚΟΥΛΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στη Λάγια και ανήκε στην πατριά των Μιχελιάνων.
Στη Λάγια και στο Πόρτοκάγιο ήταν δύο «συντροφίες» των Μιχαλακιάνων (Νικλιάνοι) και των Γρηγορακιάνων, οι οποίες αντιμάχοντο από παλαιά. Για το λόγο αυτό υπήρχε στον Κότρωνα φρουρά που εχρηματοδοτείτο από το Τζανετάκη Γρηγοράκη. Η φρουρά υποστήριζε τους Μιχαλακιάνους και έδωσε αφορμές να εκραγούν ταραχές περί τα μέσα Ιουνίου 1829 στη Λάγια και στο Πόρτοκάγιο. Ως πρωταίτιοι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο δικαστήριο οι εξής: Γερακάρης Μπουγιουκλάκης, Κώστας Ορφάνης, Μήτζος Γερακάρης, Ιωάννης Γρηγορακόγγονας, Ηλίας Δεκουλάκος, Μ. Ιατρός και Βρετός Κασίμης. Περί τα τέλη Ιουλίου 1829 άρχισε και άλλος πόλεμος μεταξύ των οίκων του Γερακάρη Μπουγιουκλάκη και του Ιωάννη Γρηγορακόγγονα, για ένα συκόφυτο και μερικά μάρμαρα. Από μεν την πλευρά του Μπουγιουκλάκη σκοτώθηκε ο αδελφός του και ο Καλαμποκάκος, από δε την πλευρά των Μιχαλακιάνων (Μιχαλακιάνοι ήταν οι Μπουγιουκλάκηδες, θα έπρεπε να γράφει Μιχελιάνοι που ήταν αντίπαλοί τους και προφανώς συμμάχησαν με τους Γρηγορακιάνους ή Γρηγορακόγγονες) ο Ηλίας Δεκουλάκος και έξη τραυματίστηκαν. Τελικά συμβιβάστηκαν. Πληροφορίες από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.
Στις 8 Δεκεμβρίου 1829 συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης και εκεί ο Νικολός Δεκουλάκος υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Ο Ν. Δεκουλάκος το 1836 διορίστηκε δήμαρχος στη Λάγια.

ΔΕΚΟΥΛΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στο Οίτυλο και είχε στην ιδιοκτησία της τη μονή της Ζωοδόχου Πηγής Οιτύλου. Δ.Βαγιακάκου, Συμβολή εις την εκκλησιαστικήν ιστορίαν της Μάνης – Ανέκδοτα σημειώματα περί μοναστηρίων, Θεολογία 27(1965)551.
Ο Γεώργιος Δεκούλος μνημονεύεται το 1765 – δεν ζούσε τότε – στην κτητορική επιγραφή της μονής Δεκούλου, ως πατέρας του Δανιήλ και του Νικηφόρου. Επειδή στη συνέχεια της επιγραφής αναφέρεται το όνομα του Μιχελή Ιατρού, θεωρούμε ότι ο τελευταίος ήταν ο πατέρας του Γεωργίου Δεκούλου. R.Traquair, Ann. Brit. Sch. of Athens, τ. 15, σ. 201.
Ο Δανιήλ Δεκούλος του ποτέ Γεωργίου. Αναφέρεται ως επίσκοπος Μαΐνης και Νίκλου στην ανωτέρω επιγραφή, R.Traquair, ό.π., σ. 201.
Ο Νικηφόρος Δεκούλος του ποτέ Γεωργίου. Ήταν πρωτοσύγκελλος και μαζί με τον αδελφό του Δανιήλ επίσκοπο Μαϊνης το 1764 ή 5 ήταν από τους ιδρυτές της μονής Δεκούλου στο Οίτυλο. R.Traquair, ό.π., σ. 201.
Ο R. Traquair, ό.π., σ. 201, θεωρεί ότι το έτυμο του ονόματος προέρχεται από το de culo (από πρωκτό). Πιθανώς να είχαν επανέλθει από την Ιταλία στην οποία μετανάστευσαν, αλλά για τις κακές συνθήκες που επικρατούσαν εκεί μπορεί να γύρισαν πάλι στη Μάνη.
Από παράδοση μαθαίνουμε ότι ο πρώτος Πέτρος Μέδικος-Γιατρός, που πήγε στη Μάνη και παντρεύτηκε την Ανθή Κοντόσταβλου, απέκτησε πολλά παιδιά, ένα από τα οποία ήταν ο Μιχελής. Παιδιά του Μιχελή ήταν ο Δεκούλος, ο Πολυχρόνης και ο Παπαδόπουλος. Η ανωτέρω επιγραφή που αναφέρει ότι ο Γεώργιος Δεκούλος ήταν γιός του Μιχελή Γιατρού, φαίνεται να επιβεβαιώνει τις εκ παραδοσέως πληροφορίες. Γ.Γιαννακάκου-Ραζέλου, Οι Αγώνες της Μάνης δια την Ελευθερίαν, 1948, σσ. 64, 67.
Στα μετεπαναστατικά χρόνια οικογένεια Δεκούλου κατοικούσε στην Καρδαμύλη . Δ.Βαγιακάκου, Λακωνικές Σπουδές 13(1996)143-6.

ΔΗΜΑΚΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ. Αναφέρεται το 1719 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 9. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

ΔΗΜΑΚΙΑΝΟΙ. Οικογένεια που κατοικούσε στο Δρυάλο και στις 15 Αυγούστου 1806 υπέγραψε το υποσχετικό έγγραφο προς τον Αντώνμπεη Γρηγοράκη. Ανωνύμου, Ιστορικαί Αλήθειαι, σ. 44.
Οικογένεια Δημακάκου (Δημακιάνοι), που ήταν κλάδος των Καντηριάνων από την πατριά των Νικλιάνων, υπήρχε στους Καλονιούς. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 115.

ΔΗΜΑΚΟΓΙΑΝΝΗ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο της πατριάς των Λεκιάνων της Ανατολικής Μάνης. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 173. Είχε πύργο στη Ζούδα. Ν.Κατσικάρου, Η Βεντέττα στην Μάνη, σ. 79.

ΔΗΜΑΚΟΥ Οικογένεια. Υπήρχαν σε διάφορα μέρη της Μάνης συνώνυμες οικογένειες. Οικογένεια Δημάκου, οι Δημιάνοι, κατοικούσαν στην Καινούργια Χώρα και στη σύγκρουση Πηλοκωκιάνων και Γιαννακομιχελιάνων ήταν με το μέρος των Πηλοκωκιάνων. Κλάδος της οικογενείας ο Λειβάδης και πιθανώς ο Τσιλιβάκος. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 73-4.
Ο Π. Δημάκος κατοικούσε στην Κοίτα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Δημήτριος Δημάκος από την Καφιόνα, γεννημένος το 1786, ο Παναγιώτης Δημάκος από την Καφιόνα, γεννημένος το 1780 και ο Νικόλας Δημάκος από την Καφιόνα γεννημένος το 1806 στρατολογήθηκαν το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθούν στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Δ., ο Κ. και ο Π. Δημάκος κατοικούσαν στην Καφιόνα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Δημήτριος Δημάκος κατ’ αίτηση του Υπουργείου Πολέμου στις 18 Φεβρουαρίου 1825 έγινε ταξίαρχος. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 131.
Ο Δημήτριος Δημάκος ήταν από την Καφιόνα, έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821 και μετά την απελευθέρωση πήρε το βαθμό του ανθυπολοχαγού της Λακωνικής Φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 221.
Ο Κωνσταντής Δημάκος στις 9 Ιουλίου 1832 ψήφισε στο Μαραθονήσι τον καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκο-Γρηγοράκη ως πληρεξούσιο Ανατολικής Μάνης για την Εθνοσυνέλευση της Προνοίας. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 334.
Ο Αναγνώστης Δημάκος, που αναφέρεται ότι κατάγεται από τη Σπάρτη, κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 πήρε το βαθμό του ταξιάρχου και μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του ανθυπολοχαγού (αξιωματικός Ζ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 2375. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 83.
Ο Νικόλαος Δημάκος, που αναφέρεται ότι κατάγεται από τη Λακεδαίμονα, μετά την επανάσταση του 1821 αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικός 2ας τάξεως με αριθ. μητρ. 2139. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 103.
Ο Αντώνιος Δημάκος και ο Παναγής Δημάκος, από τη Λακεδαίμονα, μετά το 1821 αναγνωρίστηκαν ως στρατιώτες με αριθ. μητρ. 8460 και 9822. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 125.
Ο Δημήτριος Δημάκος στις 10 Ιουλίου 1834, ως ένας από τους γενάρχες των χωριών της Μάνης, υπέγραψε αναφορά που δικαιολογούσε τους Μανιάτες για τα στασιαστικά τους κινήματα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέτα στην Μάνη, σ. 73.

ΔΗΜΑΡΟΓΓΟΝΑ Οικογένεια. Είχε πύργο στον Κούνο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76. Πιθανώς ήταν συγγενείς των Τσουλιάνων. Κλάδος της οικογενείας ο Αυγουλέας του Τροχάλακα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 124.
Ο Παναγιώτης Δημαρόγγονας από τον Κούνο συγκαταλέγεται μεταξύ των αγωνισθέντων στη Βέργα και στο Διρό. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 82.

ΔΗΜΑΡΟΓΓΟΝΗ. Αναφέρεται το 1715 από το χωριό Κούνος στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 14. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 205.

ΔΗΜΑΡΟΓΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Αναφέρεται ότι κατάγεται από το Λιμένι και ότι μετά την επανάσταση του 1821 του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του υπαξιωματικού 2ας τάξεως, με αριθ. μητρ. 1370. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 102.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΣ ΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Γαλάνη Κουμουνδουράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Στις 9 Ιουλίου 1832 ψήφισε στο Μαραθονήσι τον καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκο-Γρηγοράκη ως πληρεξούσιο Ανατολικής Μάνης για την Εθνοσυνέλευση της Προνοίας. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 334.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Δημ. Νικολόπουλου-Γρηγοράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ. Το όνομά του βρίσκεται σε κατάλογο προτεινομένων (πιθανώς από Γιατράκο) προαγωγών της 21 Μαΐου 1823 για το βαθμό της υποχιλιαρχίας. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 11, σ. 36.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΣ ή ΕΞΑΡΧΑΚΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ. Ήταν από το Σελεγούδι και μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του υπαξιωματικού 2ας τάξεως με αριθ. μητρ. 1338. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 102.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Συνώνυμες οικογένειες υπήρχαν σε πολλά μέρη της Μάνης.
Ο Γ. Δημητράκος κατοικούσε στον Πύργο του Διρού και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Η. και ο Β. Δημητράκος κατοικούσαν στην Καρέα και μαζί με άλλους κατοίκους της Μάνης υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Δ. και ο Ν. Δημητράκος κατοικούσαν στη Χαριά και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Νικόλας Δημητράκος από την Κοίτα, γεννημένος το 1810, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Π. Δημητράκος από την Καρύνια και ο Σ. Δημητράκος από το Βάμβακα υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831.

ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ ή ΓΟΥΡΝΑ Οικογένεια. Είχε πύργο στον Κότρωνα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79.

ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένειες. Περιλαμβάνονται οικογένειες χωρίς καμία μεταξύ τους συγγενική σχέση.
Ο Βρετός Δημητρόπουλος αναφέρεται το 1719 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.
Ο Γιάννης Δημητρόπουλος αναφέρεται το 1727 από το χωριό Κάβαλος στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 24, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 208.
Άλλος Γιάννης Δημητρόπουλος αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.
Ο Ζερβός Δημητρόπουλος αναφέρεται το 1715 από το το χωριό Χειμάρρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 12. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 204.
Ο Κυριάκης Δημητρόπουλος αναφέρεται το 1760 από το χωριό Μπουλαριοί στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 44. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 214.
Ο Αναγνώστης Δημητρόπουλος γεννηθηκε το 1780 στις Γαϊτσές. Στις 20 Νοεμβρίου 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία στις Κιτριές και αναφέρεται ως γραμματικός του Πετρόμπεη. Βαλ.Μέξα, Οι Φιλικοί, σ. 25, αριθ. μητρ. 155. Σ.Κουγέα, Ο Περραιβός εις την Μάνην, Ν. Εστία 25(1951)437.
Ο Παναγιώτης Δημητρόπουλος γεννήθηκε το 1792 στα Σκυφιάνικα. Υπηρέτησε στο Ρωσικό στρατό των Ιονίων νήσων ως υποπενήνταρχος και πήγε στην Οδυσσό, όπου μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία στις 14 Νοεμβρίου 1817. Βαλ.Μέξα, Οι Φιλικοί, σ. 5, αριθ. μητρ. 25. Η Φιλική Εταιρεία του ανέθεσε τη δολοφονία του Γαλάτη, την οποία εξετέλεσε.
Ο Παναγιώτης Δημητρόπουλος, από τη Μάνη, εφόνευσε στην Ερμιόνη το Φιλικό Γαλάτη, διότι υπήρχε ο φόβος μήπως προδώσει την Εταιρεία. Ν.Σπηλιάδη, Απομνημονεύματα, Αθήναι 1851, τόμ. Α’, σ. 4.
Στις 13 Δεκεμβρίου 1824 έγινε δεκτός στο Βουλευτήριο ως παρατσάτης Δυτικής Σπάρτης. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 69. Στις 26 Ιανουαρίου και στις 10 Απριλίου 1825 υπέγραψε τα πρακτικά του Βουλευτικού, ό.π., σσ. 103 και 209. Στις 24 Μαρτίου 1825 εισέφερε 500 γρόσια για την προμήθεια του Νεοκάστρου με τροφές, ό.π., τόμ. 7, σ. 188. Στις 14 Μαΐου 1825 εισέφερε 500 γρόσια για την προμήθεια του Μεσολογγίου με τροφές, ό.π., τόμ. 7, σ. 246. Την 1 Ιουνίου 1825 διορίστηκε μαζί με τον Κ. Ζωγράφο, για να απαντήσουν στον Πετρόμπεη ότι η Διοίκηση θέλει φροντίσει για την ελευθέρωση των αιχμαλωτισθέντων στο Νεόκαστρο και τη Σφακτηρία, ό.π., τόμ. 7, σ. 259. Στις 15 Ιουνίου 1825 διορίστηκε σε επιτροπή που θα επαγρυπνεί στο Ναύπλιο από την πόρτα του Αιγιαλού μέχρι την ντάπια, ό.π., τόμ. 7, σ. 269. Στις 18 Ιουνίου 1825 αποφασίστηκε εισφορά των μελών του Βουλευτικού και έδωσε 300 γρόσια, ό.π., τόμ. 7, σ. 271. Στις 2 Νοεμβρίου 1825 διορίστηκε στην επιτροπή αναφορών, ό.π., τόμ. 7, σ. 371. Στις 23 Δεκεμβρίου 1825 υπέγραψε αναφορά ότι δεν συμφωνεί με την εκποίηση της εθνικής γης, ό.π., τόμ. 7, σ. 402. Στις 26 Ιανουαρίου 1826 ορίστηκε μέλος επιτροπής για να εξετάσει τα παράπονα του Διονυσίου Δημητριάδη κατά του βουλευτού Αυανασούλα Αναγνώστου, ό.π., τόμ. 7, σ. 429 και τόμ. 8, σ. 406. Στις 9 Φεβρουαρίου 1826 ορίστηκε μέλος επιτροπής για να εξετάσει αναφορά του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, ό.π., τόμ. 7, σ. 504.
Στα μετεπαναστατικά χρόνια οικογένεια Δημητροπούλου κατοικούσε στην Καρδαμύλη. Δ.Βαγιακάκου, Λακωνικές Σπουδές 13(1996)143-6.

ΔΙΚΑΙΟΥΛΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΔΙΚΑΙΟΥΛΑΚΗΣ ή ΚΑΝΑΚΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Συγκαταλέγεται μεταξύ των αγωνισθέντων στη Βέργα και στο Διρό. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 82.

ΔΙΚΑΙΟΥΛΙΑ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Μουντανίστικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77.

ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Αναφέρεται το 1760 από το χωριό Καινούρια Χώρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 48, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 215.

ΔΡΑΚΟΥΛΑΚΟΣ ή ΒΟΥΤΙΚΛΑΡΗΣ ΛΕΟΥΤΣΟΣ. Αναφέρεται καταγωγή από την επαρχία Οιτύλου. Μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του υπαξιωματικού 1ης τάξεως με αριθ. μητρ. 2519. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 103.
Ο Λεούσης Δρακουλάκος ή Βουτικλάρης ήταν από την Κοίτα και συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των αγωνιστών της Βέργας και του Διρού. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 82.

ΔΡΑΚΟΥΛΑΚΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στου Καλού. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στη Μάνη, σ. 82.
Στη διάρκεια της επανάστασης του 1821 αναφέρονται οι συνεπώνυμοι: α) Βρετός, γενήθηκε το 1794, κατοικούσε στη Μάλτα και το 1824 υπό τη διοίκηση του Αθανασούλη Κουμουνδουράκη υπηρέτησε στη Μεσσηνία. ΓΑΚ, Υπουργ. Πολέμ., φάκ. 23, συνημ. 26 Αυγούστου 1824. β) Κυριάκος, υπηρέτησε στο σώμα του Σταυριανού Καπετανάκη, υπό ομαδάρχη το Δημήτριο Κουράκλη. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Εκτ., φάκ. 11, αριθ. εγγράφου 31, της 25 Φεβρουαρίου 1825.
Ο Ν. Δρακουλάκος κατοικούσε στην Κηπούλα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Ι. Δρακουλάκος κατοικούσε στην Κοίτα και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Πέτρος Δρακουλάκος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Γαλάνη Κουμουνδουράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΔΡΑΚΟΥΛΑΡΑΚΟΣ ή ΒΡΑΚΟΥΛΑΡΑΚΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. Στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη προβιβάστηκε στο βαθμό του εκατόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και ό.π., τόμ. 10, σ. 427.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 1831 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης από το Μαραθονήσι πρότεινε στον Έκτακτο Επίτροπο Σπάρτης να ζητήσει από την Κυβέρνηση να σταλούν στρατιωτικά διπλώματα Α’ και Β’ τάξεως σε κατοίκους της Ανατολικής Μάνης, που τους είχαν μέχρι τότε παραβλέψει. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Δρακουλαράκος Πέτρος για δίπλωμα Β’ τάξεως. ΓΑΚ, Ιστ. Αρχ. Βλαχογ., φάκ. 221, αριθ. εγγρ. 174.

ΔΡΑΚΟΥΛΑΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Αρχικά πήγε στη Λάγια και μετά εγκατατσάθηκε στη Βάθεια, ανήκε δε στους Μιχαλακιάνους της πατριάς των Νικλιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 78 και 113.

ΔΡΑΚΟΥΛΑΡΟΥ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο της οικογενείας Μιχαλάκη και είχε πύργο στη Βάθεια. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77.

ΔΡΑΚΟΥΛΟΓΓΟΝΑ Οικογένεια. Κατοικούσε στη Μίνα και ήταν κλάδος των Ξενιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 104.

ΕΞΑΡΧΑΚΟΥ Οικογένεια. Από την περιοχή της Λακεδαίμονος (ίσως το νομό) αναφέρονται ως αναγνωρισθέντες υπαξιωμετικοί 2ας τάξεως ο Μάρκος Εξαρχάκος με αριθ. μητρ. 1810, ο Νικόλας Εξαρχάκος ή Καλαματάκος με αριθ. μητρ. 1828 και ο Γεωργάκης Εξαρχάκης με αριθ. μητρ. 2517. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 103.
Οικογένεια Εξαρχάκου κατοικούσε στην Κληματσίνα του Βαχού και θεωρείται ότι προέρχεται από ένα γιό του Μπέλητα (βλέπε όνομα) από το Κουλούμι. Στ.Πατρικουνάκου, Βαχός Μάνης, Αθήνα 1999, σ. 50.
Αναγνώστης Εξαρχάκος. Ήταν δημογέροντας Αγίου Νικολάου Μελιτίνης και την 1 Ιουλίου 1823 υπέγραψε έγγραφο προς τους πληρεξουσίους Λακεδαίμονος. Αθ,Φωτοπούλου, Οι Γιατράκοι του 1821, τόμ. Β’, σ. 98.

ΕΞΑΡΧΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στη Βάθεια και ήταν κλάδος των Μιχαλακιάνων της πατριάς των Νικλιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 113.

ΕΞΑΡΧΑΚΟΥ – ΓΡΗΓΟΡΑΚΗ Οικογένεια. Είναι οι απόγονοι του Έξαρχου Γρηγοράκη, τον οποίο οι Τούρκοι ανασκολόπησαν στην Τρίπολη, γύρω στα 1780 και αυτό έδωσε αφορμή στους Γρηγοράκηδες με τους συγγενείς και φίλους να καταλάβουν την περιοχή μέχρι το Κακοσκάλι. Απόγονος του Έξαρχου Γρηγοράκη ήταν ο Νικόλαος Εξαρχάκος-Γρηγοράκης, οικονομικός έφορος που ζούσε το 1876. Α.Γούδα, Βίοι παράλληλοι, τόμ. 8, σ. 6.

ΖΕΡΒΑΚΟΣ ή ΖΕΡΒΟΜΠΕΑΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ του Κωνσταντήμπεη. Πήρε μέρος στην επανάσταση, όπως και ο αδελφός του Βασίλειος. Δ.Αλεξανδράκου, Ιστορία της Μάνης, σ. 73. Το Μάιο του 1834 Βαβαροί εξεστράτευσαν εναντίον της Μάνης και όταν χτύπησαν το Πετροβούνι του Γυθείου, το οποίο υπεράσπιζαν οι Αντώνιος και Βασίλειος Ζερβάκος, όχι μόνο αναχαιτίστηκαν αλλά κατατροπώθηκαν, ό.π., σ. 94.
Από το Πετροβούνι της επαρχίας Γυθείου. Μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του λοχαγού (αξιωματικός Ε΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 898. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 84. Είναι αδελφός του Βασιλάκη Κ. Ζερβάκου.

ΖΕΡΒΑΚΟΣ ή ΖΕΡΒΟΜΠΕΑΚΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ του Κωνσταντίμπεη. Γιός του Κωνσταντίνου Ζερβάκου μπέη της Μάνης και αδελφός του Αντώνιου Ζερβομπεάκου.
Στις 25 Ιουνίου 1830 υπέγραψε στο Μαραθονήσι αναφορά προς τον Έκτ. Επίτρ. Πελοποννήσου για την ίδρυση στη Μάνη αλληλοδιδακτικών σχολείων. ΓΑΚ, Έκτ. Επίτρ., φάκ. 91.
To Σεπτέμβριο του 1831 πήγε στην ΄Υδρα ως πληερεξούσιος Σπάρτης (Μάνης). Εφημερίδα Ύδρας «Ο Απόλλων», αρ. φ. 58 της 26 Σεπτεμβρίου 1831, σ. 242.
Αναφέρεται ότι πήρε μέρος στην επανάσταση του 1821. Δ.Αλεξανδράκου, Ιστορία της Μάνης, σ. 73. Το Μάιο του 1834 πήγαν Βαβαροί στη Μάνη για να καταστείλουν στασιαστικά κινήματα. Πολιόρκησαν το Πετροβούνι των Ζερβομπεάκων (Βασίλη και Αντώνη) αλλά κατατροπώθηκαν από τους Μανιάτες, ό.π., σ. 94.
Στις 11 Μαΐου 1832 έστειλε γράμμα στον καπ. Γιωργάκη Αντωνάκο-Γρηγοράκη. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 330.

ΖΕΡΒΑΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ ή ΖΕΡΒΟΜΠΕΗΣ ή ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΜΠΕΗΣ, Μπέης της Μάνης 1808-1812. Αναφέρεται ότι ήταν καλοφτιαγμένος άνδρας από το Πετροβούνι της Ανατολικής Μάνης. Είχε ασχοληθεί στο Λιβόρνο της Ιταλίας με το εμπόριο και είχε αποκτήσει αρκετά χρήματα. Έχτισε το κάστρο στο Πετροβούνι της Ανατολικής Μάνης και παντρεύτηκε κόρη του Αντωνόμπεη Γρηγοράκη. Την άνοιξη του 1805 πέρασε από τη Μάνη ο Άγγλος περιηγητής W.Leake, Travels in Morea, σ. 236, έγραψε δε ότι συνάντησε «τον Κωνσταντίνο Ζερβό, έναν νέο άνδρα από το Πετροβούνι».
Από πληροφορίες οι οποίες προέρχονται από τον Πέτρο Κουτήφαρη και δημοσίευσε ο Σ.Κουγέας, Πελοποννησιακά, Ε’, σ. 129, μαθαίνουμε τα ακόλουθα: «…ο επί θυγατρί γαμβρός του Αντώνμπεη Γρηγοράκη, Ζερβάκος, ήτο εντυπωσιακός δια την ανδρικήν του καλονήν, δια τα ωραία φορέματα και τους κομψούς τρόπους, τους οποίους είχε αποκτήσει από την διαμονήν του εις το Λιβόρνον, όπου ήτο προτύτερα έμπορος…».
Ο γάμος του Ζερβάκου με την κόρη του Αντωνόμπεη έγινε το 1793 ή 1798, γιατί σε επιστολή του προς τη γυναίκα του από 22 Ιανουαρίου 1815 αναφέρει ότι τον είχε άνδρα για δεκαεπτά χρόνια (εννοεί μέχρι το 1810 που έφυγε ή μέχρι τότε που έγραφε;). Υπογράφει δε ως Ζερβάκης. Π.Καλονάρου, Ηθογραφία της Μάνης, 1934, σ. 49.
Ο Σ.Κουγέας, ό.π., σ. 65, αναφέρει ότι ο Κ. Ζερβάκος καταγόταν από ταπεινή οικογένεια. Ως γαμπρός του Αντωνόμπεη είχε την ευκαιρία να γνωριστεί με το Βελή Πασά της Τριπολιτσάς (ήταν γιός του Αλή Πασά των Ιωαννίνων), ο οποίος τον προώθησε στο Μπεϊλίκι της Μάνης το 1808 (1810). Ο Δ.Δημητράκος, Νυκλιάνοι, σ. 250, γράφει ότι ο Κωνσταντήμπεης ήρθε σε διάσταση με τον πεθερό του και τον διέβαλε στο Βελή Πασά. Αλλά από ένα φερμάνι του Σουλτάνου προς τον Πασά της Τριπολιτσάς αναφέρεται ότι ο Αντωνόμπεης ήταν γέρος (ήταν τότε περίπου 50 ετών) και γι’ αυτό αντικαταστάθηκε από το γαμπρό του. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 80.
Στις 15 Ιανουαρίου 1812 ο Καπουδάν πασάς έγραψε στους επισκόπους και καπετάνιους της Μάνης: «…εάν εξ αιτίας του Κωνσταντήμπεγη Ζερβάκου εγεννήθη το τοιούτον νιζαμιλίκι εκτός και εντός της Μάνης», να επιλέξετε τον καλύτερο για μπέη. Σ.Κουγέα, Ιστορικαί πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)64, στ. 39-41.
Ο Πατριάρχης Ιερεμίας το 1812 έγραψε στον κλήρο και τους καπετάνιους της Μάνης: «Επειδή λοιπόν και ήδη η βασιλική πρόνοια ηυδόκησε να εξαλείψη τόσον τας ακαταστασίας οπού διέτρεχον προλαβόντως εις όλην την Μάνην, όσον και τας καταχρήσεις και επηρείας οπού ηκολούθουν εις το κατά θάλατταν εξ αιτίας της ανεπιτηδειότητος και αναξιότητος του προχρηματίσαντος Μπάσμπογου της Μάνης Κωνσταντίνου Ζερβάκου, αυτόν μεν έξωσε δικαίως και εποίησεν άζλι από το μπασμπογλούκι …». Σ.Κουγέα, Ιστορικαί πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)66, στ. 16-21.
Όταν στις αρχές του 1812 κατέβηκε στη Μάνη ο Εμίν αγάς για να τακτοποιήσει τα θέματα της Μάνης βρήκε ότι ο Κωσταντήμπεης Ζερβάκος είχε φύγει από τη Μάνη πριν ένα-δύο μήνες. Σ.Κουγέα, Ιστορικαί πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)74, στ. 85 και σ. 81, στ. 127-9.
Το Φεβρουάριο του 1810 ο Ζερβάκος πήγε στην Τρίπολη και κατάγγειλε τον πεθερό του, πήρε δε επιστολή από το Βελή για να επηρεάσει ισχυρούς της Πόλης, με την επέμβαση των οποίων θα αντικαθιστούσε αυτός τον Αντωνόμπεη στο Μπεηλίκι της Μάνης. Τ.Κανδηλώρου, Ο Αρματωλισμός της Πελοποννήσου, σ. 417. (Βλέπε επιστολή Αντωνόμπεη).
Ο Κ. Ζερβάκος αναφέρεται ότι έγινε μπέης με υπόδειξη του πεθερού του Αντωνόμπεη Γρηγοράκη. Δ.Αλεξανδράκου, Ιστορία της Μάνης, σ. 42. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ
Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για την πολιτεία του, γνωρίζουμε όμως πως τον κατηγόρησαν καραβοκύρηδες ότι συνεργαζόταν με πειρατές. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 74.
Από τον Κ.Σιμόπουλο, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα, τόμ. Γ 2, σσ. 124-128, έχουμε τις ακόλουθες πληροφορίες: Ο Κωνσταντής είχε πάει στο Λιβόρνο και είχε αποκτήσει περιουσία από το εμπόριο, περίπου 300 πουγγιά. Τα ξόδεψε για να πληρώσει τα χρέη του πεθερού του και να καλύψει τις έκτακτες δαπένες του αξιώματος… Ανάμεσα στον Κωνσταντή και το Καβαλιέρη είχαν αναπτυχθεί αντιζηλίες και αντιπάθειες. Ο Καβαλιέρης φοβώταν μήπως τον παραμερίσει ο άκληρος θείος του για χατήρι του Κωνσταντή…. Ο Κωνσταντής αιχμαλώτισε μια μεγάλη πειρατική γαλιότα, την ξαρμάτωσε και την πούλησε στο Βελή, ο οποίος την έστειλε στον πατέρα του. Με αυτή την ευκαιρία ο Βελής θέλησε να ονομάσει τον Κωνσταντή πρώτο καπετάνιο…Έγινε σύγκρουση μεταξύ του Κωνσταντή και του Καβαλιέρη και νίκησε ο Κωνσταντής. Επειδή όμως γνώριζε το βίαιο και ορμητικό χαρακτήρα του Καβαλιέρη και την επιρροή που ασκούσε στο Θείο του, αποφάσισε να προχωρήσει για να πάρει το Μπεηλίκι. Ο Βελής του πρότεινε να τον διορίσει μπέη και του έδωσε συστατικά γράμματα για την Πόλη. ό.π., σ. 124. Μετά από προσπάθεια 10 μηνών η Πύλη έδωσε το φιρμάνι στον Κωνσταντή… Ο Βελής πρόβαλε αξιώσεις: α) Να τον εγκαταστήσει ο Τουρκοβαρδουνιώτης Μουσάγας με 500 στρατιώτες. β) Να δηλώσει επίσημα εχθρός του Αντωνόμπεη και του Καβαλιέρη, για να ενσπείρει διχόνοιες και γ) Να στείλει το γιό του όμηρο στην Τρίπολη. Ο Κωνσταντής αρνήθηκε και ορκίστηκε να θυσιαστεί για την ανεξαρτησία της πατρίδας του και ο Βελής μετάνοιωσε για την επιλογή του, ό.π., σ. 125. Οι πληροφορίες αυτές εκφράζουν τις απόψεις του Κωνσταντή και των φίλων του. Ο Κωνσταντής ενημέρωσε το Σωτηράκη Λόντο, το Δεληγιάννη και το Δραγουμάνο του Μωριά και οι τρεις επιδοκίμασαν την απάντησή του. Ειδοποίησε τους επισκόπους της Μάνης και τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του και τους βεβαίωσε ότι θα προτιμήσει να θυσιαστεί παρά να συνεργαστεί για την υποδούλωση της πατρίδας του… Ο Βελής θέλησε να τον αναγκάσει σε παραίττηση για να αναλάβει ο Καβαλιέρης. Του απαίτησε το ποσόν των 50 πουγγιών που πλήρωσε στον Καπουδάν πασά για το διορισμό του. Ο Κωνσταντής με δυσκολία εξοικονόμησε τα χρήματα και έμεινε 15 ημέρες κρατούμενος του Βελή, ό.π., σ. 126…. Ο Κωνσταντίμπεης κατέφυγε στον J. Trullet, που ήταν στο Ναύπλιο πρόξενος της Γαλλίας και ζήτησε τη μεσολάβησή των Γάλλων στην Πόλη, για την έκδοση νέου φιρμανιού, το οποίο θα στερέωνε τη θέση του. Άλλως να στείλουν οι Τούρκοι πολεμικά ως προειδοποίηση σε εκείνους που ήθελαν να διαταράξουν την ησυχία της Μάνης ή να δοθεί εντολή στον πασά της Τριπολιτσάς να θέσει στη διάθεσή του 300 στρατιώτες για να αντιμετωπίσει τους εχθρούς του. Ο Trullet ρώτησε τον αντιπρόσωπο του Μπέη, πως γίνεται να δέχεται 300 Τούρκους του Βελή, που όταν ο ίδιος του πρόσφερε τη στρατιωτική δύναμη δεν τη δέχτηκε με τον ισχυρισμό ότι κινδυνεύει η ελευθερία της Μάνης, ό.π., σ. 127.
Στις 6 Νοεμβρίου 1811 ο Πετρούνης Μαυρομιχάλης βρισκόταν στην Πόλη και ο αδελφός του χτύπησε τις Κιτριές. Στη Μάνη επικρατούσε αναταραχή. Στο Μαραθονήσι ήταν δύο τουρκικές κορβέτες για να υποστηρίξουν τον Κωνσταντήμπεη. Ο Μούρτζινος ήταν ουδέτερος. Κ.Σιμόπουλου, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα, τόμ. Γ 2, σ. 128.
Το 1811 έχασε το κύρος του, υπονομευόμενος από τους οικείους του. Τελικά η τύχη του Βελή παρέσυρε και τον Κωνσταντήμπεη. Τ.Κανδηλώρου, Ο Αρματωλισμός της Πελοποννήσου, σσ. 420 και 422.
Ο Αντωνόμπεης στις 27 Φεβρουαρίου 1810 έγραψε επιστολή στο Σουλτάνο που θα έστελνε δια του Καπουδάν πασά, η οποία δεν θα έφθασε ποτέ στον παραλήπτη, γιατί σώζεται σε πολυτελή μεμβράνη. Πιθανώς δεν την έστειλε. Από αυτή όμως προκύπτει ότι ο γαμπρός του εποφθαλμιούσε το μπεηλίκι του. Στην επιστολή αναφέρεται: «από τον καιρόν όμως όπου ήλθεν αυτόθι κάποιος γαμβρός μου Κωνσταντής Ζερβάκος με γράμματα από μέρους του Μώρα Βαλεσή και προεστώτων του Μωρέως, δια να λάβη το μπεϊλίκι της Μάνης δεν λείπει ακαταπαύστως να γράφη εις τους εδώ συντρόφους του ότι κατορθόνει τον σκοπόν του». Παρακάτω προσθέτει: «Ζητώ λοιπόν να κρημνίση ο Σουλτάνος εκ Κωνσταντινοπόλεως τον Ζερβάκο ή να τον πιάση ως και κάποιον Αλέξ. Κουμουνδουράκην, όπου και αυτός αυτάς τας ημέρας μέσω του Μώρα βαλεσή ήλθεν εις Κωνσταντινούπολιν δια να γείνη συμβοηθός του Ζερβάκου, και να στείλη αμφοτέρους σιδηροδεσμίους εις τον Βέην προς παραδειγματικήν τιμωρίαν».
Ο Άγγλος περιηγητής J. C. Hobhouse, που έφθασε στην Αθήνα τα Χριστούγεννα του 1809 γράφει για τους Μανιάτες: «Οι αμοιβαίες διαφωνίες τους έχουν ευνοήσει τις βλέψεις των Τούρκων και η φιλοδοξία κάποιου νέου επονομαζομένου Κωνσταντίνου, λίγο πριν από την άφιξή μας στην Αθήνα, εισήγαγε κάποιους στρατιώτες του Βελή πασά μέσα στα φρούρια ενός τμήματος της Μάνης, με αποτέλεσμα να βλαφθούν όχι μόνο τα συμφέροντα του προηγούμενου κυβερνήτη της χώρας, αλλά και αυτών των ελευθεριών όλου του λαού. Ο άλλος αρχηγός υπερασπιζόταν ακόμη τον εαυτόν του στα κάστρα του Βαθιού και συνέχιζε έναν πόλεμο ληστρικό με τον αντίπαλό του…». Ευαγγ.Σταρτηγέα-Κεφαλληναίου, Η Μάνη στο οδοιπορικό του Hobhouse (1809-1810), Λακωνικαί Σπουδαί 11(1992)422. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Κωνσταντίνος Κ. Ζερβάκος ήταν ο Μπέης και ο προηγούμενος μπέης ήταν ο Αντωνόμπεης από το Βαθύ.
Όταν το 1812 διορίστηκε Μπέης ο Θεόδωρος Γρηγοράκης, από έγγραφο του Πατριάρχη Ιερεμία, πληροφορούμεθα τα ακόλουθα σχετικά με την πολιτεία του Κωνσταντήμπεη: «..η βασιλική πρόνοια ηυδόκησε να εξαλείψη τόσον τας ακαταστασίας οπού διέτρεχον προλαβόντως εις όλην την Μάνην, όσον και τας καταχρήσεις και επηρείας οπού ηκολούθουν εις το κατά θάλατταν εξ αιτίας της ανεπιτηδειότητος και αναξιότητος του προχρηματίσαντος Μπάσμπογου (Μπέη) της Μάνης Κωνσταντίνου Ζερβάκου, αυτόν μεν έξωσε και εποίησεν άζλι (καθαίρεσε) από το Μπασμπογλούκι…». Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 66.
Σε Σουλτανικό φερμάνι του Αυγούστου του 1812 προς τον Καπουδάν Πασά αναφέρεται: «…Κατά την αίτησίν σου εγένετο άζλι (καθαιρέθηκε) από το Μπασμπογουλούκι της Μάνης ο Κωνσταντίνος Ζερβάκος ως ανάξιος και μη φυλάξας διόλου τας δοθείσας παρ’ αυτού υποσχέσεις…». Χαρακτηρίζει δε τον Κωνσταντήμπεη ως «φιρερήν», που σημαίνει φυγάδα. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 74-5.
Ακόμη σε έγγραφο του Καπουδάν Πασά προς τους Μανιάτες της 15 Ιανουαρίου 1812, αναφέρεται ότι όλη η Μάνη βρίσκεται σε ακαταστασία, δεν υπάρχει υπακοή σε ανώτερο και βγαίνουν από τα παράλιά της πειρατές. Γι’ αυτό τους στέλνει τον Εμίν αγά για να τους συγκεντρώσει να εκλέξουν τον αξιότερο των Μανιατών ως μπέη. Αυτό δηλώνει από τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου 1812 είχε καθαιρεθεί ο Κωνσταντήμπεης ή Ζερβόμπεης. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 63-4.
Ο Α.Γούδας, Βίοι Παράλληλοι, τ. 8, σ. 21, αναφέρει ότι ο Ζερβόμπεης καίτοι ενάρετος καθαιρέθηκε από τους Γρηγοράκηδες «ένεκα αδίκου υπονοίας ότι ήθελεν υπηρετήσει τυφλώς τους Τούρκους».
Από τον Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 65, πληροφορούμεθα ότι, ενώθηκαν όλοι οι Γρηγοράκηδες εναντίον του Κωνσταντήμπεη και κυρίευσαν το κάστρο Πετροβούνι και τον πολιόρκησαν στο Γύθειο. Αυτός κατώρθωσε να δραπετεύσει και να πάει στην Τριπολιτσά, απ’ όπου κατέφυγε στην Κωνστανινούπολη. Μέχρι του θανάτου του έζησε εκεί σε αφάνεια. Κατά την εκδοχή του Π. Κουτήφαρη ο Κωνσταντήμπεης από το Γύθειο πήγε στις Κιτριές, μετά στην Καλαμάτα και Τρίπολη. Σ.Κουγέα, ό.π., σ. 129. Ο Α.Γούδας, ό.π., τ. 8, σ. 21, αναφέρει ότι στην Κωνσταντινούπολη ο Κωνσταντίνος Ζερβάκος απαγχονίστηκε από τους Τούρκους 15 χρόνια πριν από την έκρηξη της επανάστασης, δηλαδή το 1806!!.
Ο Κωνσταντίνος Ζερβάκος άφησε γιούς ονομαζόμενους Βασίλειο και Αντώνιο, γνωστούς και με το παρωνύμιο «Ζερβομπεάκος». Ο Βασίλειος υπηρέτησε τον αγώνα και το 1834 πολιορκήθηκε στο Πετροβούνι από τους Βαβαρούς οι οποίοι κατατροπώθηκαν από τους Μανιάτες. Δ.Δημητράκου, ό.π., σ. 170.
Ο Ζερβόμπεης είχε πύργο στο Μαυροβούνι. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στη Μάνη, σ. 80.

ΖΗΛΑΚΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Τσουκαλιά που γκρεμίστηκε. Ν.Κατσικάρου, Η Βεντέττα στην Μάνη, σ. 77. Ανήκε στους Σοϊλήδες. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 128 και 135.

ΘΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΙΑΤΡΑΚΗΣ ή ΙΑΤΡΑΚΟΣ και ΙΑΤΡΟΣ. Βλέπε και Γιατράκη – Γιατράκος – Γιατρός.

ΙΑΤΡΟΣ Μ. Κατοικούσε στη Λάγια και πιθανώς ανήκει στην οικογένεια Γιατράκου του τόπου. Αν αυτό ευσταθεί, πιθανώς αποτελεί μια ένδειξη ότι οι Γιατράκοι της Λάγιας είναι κλάδος των Γιατρών-Μεδίκων του Οιτύλου.
Τον Ιούνιο του 1829 πήρε μέρος σε τοπική σύρραξη και γι’ αυτό οδηγήθηκε στο δικαστήριο. Ακολουθούσε τον Ιωάννη Γρηγορακόγονα και τον Ηλία Δεκουλάκο, ήταν δε αντίθετος των Μιχαλακιάνων. Πληροφορία από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.

ΙΑΤΡΟY – IATΡΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένεια. Ο Γεώργιος κατοικούσε στην Καλαμάτα, ήταν έμπορος και πρόξενος της Μεγ. Βρετανίας. Αναφέρεται σε πολλά έγγραφα της επαναστατικής περιόδου, όπως: ΓΑΚ, Βλαχογ. Έκτ. Επίτρ., φακ. 8 της 20 Φεβρουαρίου 1825 κλπ. Ακόμη αναφέρεται το 1827. Ιεζεκιήλ Βελανιδιώτου, Ανέκδοτα Έγγραφα Καλαμάτας, σ. 27.
Ο Νικόλαος Α. Ιατρού έζησε στην Καλαμάτα κατά την εποχή της επανάστασης του 21. Ήταν μορφωμένος και υπηρέτησε σε διάφορες διοικητικές θέσεις, όπως γραμματέας Εμπλακίων. ΓΑΚ, Υπ. Εσωτ., φ. 35, έγγραφο της 7 Ιουλίου 1824 κλπ.

ΙΑΤΡΟΥ – ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΟΣ. Κατοικούσε στην Καλαμάτα και ήταν αντιπρόξενος της Μεγάλης Βρετανίας. Αρχείο Φερέτου, στα Γ.Α.Κ. του νομού Μεσσηνίας.

ΚΑΛΑΠΟΘΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατάγεται από τους Μιχαλακιάνους της Νόμιας της πατριάς των Νικλιάνων, οι οποίοι πήγαν στη Λάγια και από εκεί εγκαταστάθηκαν στη Βάθεια. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 78.
Στις 10 Ιουλίου 1834, ο Νικόλαος Καλαποθάκος, ως ένας από τους γενάρχες των χωριών της Μάνης, υπέγραψε αναφορά που δικαιολογούσε τους Μανιάτες για τα στασιαστικά τους κινήματα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέτα στην Μάνη, σ. 73.

ΚΑΛΟΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Ρικιάνων (Ρίτσων) της Λάγιας που εγκαταστάθηκε στο Σολοτέρι. Κλάδοι της είναι ο Γούλος και ο Γαϊτάνης. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 181.
Ο Γιάννης Καλογερόγιαννης στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό του ταξιάρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366 και τόμ. 10, σ. 427.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 1831 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης από το Μαραθονήσι πρότεινε στον Έκτακτο Επίτροπο Σπάρτης να ζητήσει από την Κυβέρνηση να σταλούν στρατιωτικά διπλώματα Α’ και Β’ τάξεως σε κατοίκους της Ανατολικής Μάνης, που τους είχαν μέχρι τότε παραβλέψει. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Ιωάννης Καλογερόγιαννης για δίπλωμα Β’ τάξεως. ΓΑΚ, Ιστ. Αρχ. Βλαχογ., φάκ. 221, αριθ. εγγρ. 174.
Ο Μιχάλης Καλογερόγιαννης-Γιατρός από τη Λάγια, στις 28 Οκτωβρίου 1825 υπέγραψε την εκλογή ως παραστάτη του καπ. Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη, ως πληρεξουσίων δε του καπ. Δημήτρη Δραγωνάκου-Γρηγοράκη και του Παύλου Στεφανάκου. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 216.
Ένας Καλογερόγιαννης από τη Λάγια στις 13 Μαρτίου 1827 υπέγραψε την εκλογή του Τζανετάκη Γρηγοράκη και του καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη ως πληρεξουσίων της Ανατολικής Σπάρτης (Μάνης). Την ίδια ημέρα υπέγραψε και την εκλογή του ανωτέρω καπετάν Γιωργάκη ως παραστάτου της Ανατολικής Μάνης. Απ. Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σσ. 267-270.
Ο Ιωάννης Καλογερόγιαννης μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του υπολοχαγού (αξιωματικού ΣΤ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 1352. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 86.
Ο Σπύρος Καλογερόγιαννης αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ. μητρ. 8030, ό.π., σ. 132.
Ο Παναγής Καλογερόγιαννης τοποθετήθηκε ως λοχίας της Λακωνικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 222.

ΚΑΛΟΠΟΘΑΚΟΣ Ν. Κατοικούσε στη Βάθεια και μαζί με άλλους κατοίκους της Κακαβουλίας υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν, Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.

ΚΑΠΕΡΟΥΝΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Ρικιάνων (Ρίτσων) της Λάγιας. Αναφέρεται η Γιαννακού Καπερούναινα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 7, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201. Έκτοτε το όνομα δεν επανεμφανίζεται. Η οικογένεια Κάρκαλη θεωρείται ότι είναι κλάδος της οικογενείας Καπερούνη, της οποίας το όνομα χάθηκε. Σε ορισμένες οικογένειες υπάρχει το παρωνύμιο Καπερουνιάνοι.Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σσ. 166, 169.

ΚΑΡΚΑΤΣΙΛΗ Οιοκογένεια. (Βλέπε και Καλκατζάκου) Αποτελεί κλάδο της οικογενείας Μεσίσκλη της Νόμιας και είχε πύργο στα Τσικαλιά. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77. Ο Καρκατσίλης ή Καλκατζάκης εγκαταστάθηκε στα Τσικαλιά το 1880. Δεν υπάρχει συγγένεια με την οικογένεια Καρκατσίλη του Κούνου και Παλύρου. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 128..
Του Γεωργίου Καρκατζίλη, από την επαρχία Οιτύλου, μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του ανθυπολοχαγού με αριθ. μητρ. 3100. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 87.

ΚΑΡΛΗ ή ΚΑΡΛΕΣ Οικογένεια (Καρλιάνοι). Είχε πύργο στα Μέσα Δημαρίστηκα και από εκεί μετακινήθηκε στον Κυπριανό. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 181. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 94.

ΚΑΣΙΔΙΑΡΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στον Προφήτη Ηλία που είναι κοντά στη Λάγια. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78. Μερικοί εγκαταστάθηκαν στον Άγιο Κυπριανό. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 94.

ΚΑΣΙΜΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Ξιφομαχαιριδιάνων της Λάγιας, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στο Μαρμάρι, όπου και έχτισαν πύργο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σσ. 167 και 180. (Βλέπε: Κασσιματόπουλος)
Το 1790 αναφέρονται ο Νικολός και ο Πασχάλης Κασίμης που ήταν μαζί με το Λάμπρο Κατσώνη. Όταν στα τέλη του 1790 ο Λ. Κατσώνης έλαβε διαταγή να πάει στη Βιέννη να συναντήσει τον Ποτέμκιν άφησε το στόλο του στο Νικόλαο Κασίμη. Δ.Βαγιακάκου, Ο Λ. Κατσώνης και η Μάνη, Λακωνικαί Σπουδαί 12(1994)22. Δεν είναι γνωστό αν υπάρχει κάποια σχέση με τους Κασίμηδες της Μάνης.
Ο Βρετός Κασίμης αναφέρεται ότι στα μέσα Ιουνίου 1829 πήρε μέρος σε εμφύλια σύγκρουση μεταξύ των οίκων του Γερακάρη Μπουγιουκλάκη (Μιχαλακιάνου) από τη Λάγια και του Ιωάννη Γρηγορακόγγονα από το Πορτοκάγιο. Ο Βρετός Κασίμης ήταν με την πλευρά του τελευταίου, τον οποίο βοηθούσαν οι Μιχελιάνοι της Λάγιας, που ήταν εχθροί των Μιχαλακιάνων. Πληροφορία από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.

ΚΑΣΣΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Γεραντωνιάνων της πατριάς των Κοσμάδων της Βάθειας, που εγκαταστάθηκε στο Ακροταίναρο. Πιθανώς το όνομα προέρχεται από ομώνυμη πόλη της νότιας Γαλλίας, από όπου θα ήρθε στη Μάνη κάποιος πειρατής.
Στις παραμονές της επανάστασης του 1821 στο Μέζαπο ζούσε ο πειρατής Κάσσος (Cazzos), στον οποίο αναφέρεται ο Pouqueville. Συνόδευε τον πειρατή Κατραμάδο ή Γιάννουζα από τις Σπέτσες. Ι.Φιλήμονος, Δοκίμιον Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμ. 1, σ. 212. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 158. Ε.Μπελιά, Υπόμνημα περί Μάνης εκ των Ολλανδικών αρχείων, Λακωνικαί Σπουδαί 2(1975)278 και 296.

ΚΑΤΕΛΑΝΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στο Νομιτσή της περιοχής του Ζυγού. Οικογένεια Κατελάνου κατοικούσε κια στην Κοίτα και ήταν κλάδος των Τσιγγροσαουλιάνων. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 112.
Ο Μαυροειδής Κατελάνος (Μαυροειδέας Καταλανέας;;) στις 6 Αυγούστου 1824 προβιβάστηκε στο βαθμό του εκατόνταρχου. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Εκτ., φάκ. 20 και Υπουργ. Πολέμ., φάκ. 25 και Μ.Φερέτου, Μεσσηνιακά 1(1968)438.
Του Μαυροειδή Κατελάνου, από την επαρχία Οιτύλου, μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του υπολοχαγού (αξιωματικός ΣΤ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 1486. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 86. Αναφέρεται ότι κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός της Λακωνικής Φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220.
Ο Μαυροειδής Κατελάνος στις 29 Νοεμβρίου 1830 υπέγραψε στο Κουτήφαρη, μαζί με άλλους κατοίκους του Ζυγού, αναφορά υπέρ του Ιάκωβου Κορνήλιου, που ήταν τότε διοικητής της Μάνης. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 256.
Ο Μ., ο Ι. και ο Ι. Κατελάνος υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν. Εφημ. Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831, σ. 277.
Ο Ιωάννης Κατελάνος ή Κακαβούλιας από την επαρχία Οιτύλου μετά την απελευθέρωση πήρε το βαθμό του στρατιώτη με αριθ. μητρ. 3079. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες σ, 128.

ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΥ Οικογένεια. Αποτελούν κλάδο των Ρικιάνων (Ρίτσων) της Λάγιας, απ’ όπου εγκατατσάθηκαν στο Κοτράφι, το οποίο είναι ξεμόνι των Τσουκαλιών. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 166-169.
Υποστηρίζεται η άποψη ότι είναι κλάδος των Λιάνων της πατριάς των Νικλιάνων. Κατσαφάδος υπάρχει και στο Λάκκο, που θεωρείται ότι είναι βαφτισιμιός του Κατσαφάδου του Κοτραφιού. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 105, 114, 128.
Ο Δημητράκης Κατσφάδος αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΚΑΨΟΚΩΛΗ Οικογένεια (Καψοκωλιάνοι). Αποτελεί κλάδο της οικογενείας Δημάρη και είχε πύργο στα Μέσα Δημαρίστηκα. Από εκεί μετακινήθηκε στον Κυπριανό. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σσ. 170 και 181. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 94.
Η Οικογένεια Καψοκώλη έχει πύργο στην Παγανέα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 80.
Ο Δικαίος Καψοκούλης από την επαρχία Γυθείου μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ, μητρ. 8063. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 132.

ΚΟΡΟΓΟΝΑ Οικογένεια. Ισχυρή οικογένεια που κατοικούσε τα Κορογονιάνικα και είχε περιουσία μέχρι τους Μουλαριούς, όπου είχε συγγενικούς δεσμούς με τις οικογένειες Γελάση, Αγγελάκου και Καρέλια. Επίσης συγγενείς ήταν οι οικογένειες Κουλουβαράκη, Καφούρη και Κωστάκου των Μπουλαριών. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 74 και 118.
Ο Παπάς-Κορογόνας, Papa Corogona, τον Ιανουάριο του 1576 υπέγραψε αναφορά-έκκληση προς τους Βενετούς για την απελευθέρωση του Μανιάτη θανατοποινίτη Νικολού Βαρυκέφαλου. Κ.Τσικνάκη, Λακ. Σπ., τ. 10, σ. 228.

Στις 18 Φεβρουαρίου 1689 στη Ζάκυνθο ζούσε ο Μιχάλης Κοροβόνας (Κορογόνας 😉 και ασκούσε το επάγγελμα του ναύτη. Δ.Βαγιακάκου, Ε.Α.Ι.Ε. Δικαίου 5(1954)75.
Το 1789 αναφέρεται ο Νικόλαος Κορογόνης από το Νομιτσή, ο οποίος ήταν αγιογράφος και εργάστηκε στο ναό της Παναγίας στο Κουσκούνι. Ν.Δρανδάκη, Λακ. Σπ., τ. 7, σ. 133. Ν.Δρανδάκη, Χριστιανικαί επιγραφαί Λακωνίας, Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρείας 1967, σ. 170.
Αναφέρονται οι Κορογονιάνοι στην κτητορική επιγραφή της Παναγίας της Τσεροβάς. Ν.Δρανδάκη, Χριστιανικαί επιγραφαί Λακωνίας, Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρείας 1967, σ. 152.

ΚΟΡΟΓΟΝΑΣ Δ. (ΚΟΝΤΟΓΟΝΑΣ). (Μήπως κλάδος της οικ. Κοντάκου της Κοίτας;; Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 112). Κατοικούσε στην Κοίτα και υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831.

ΚΟΥΒΑΡΙΑΝΟΙ – ΚΟΥΒΑΡΗ Οικογένεια. α) Ζούσαν στους Μπουλαριούς και δεν είχαν συγγένεια με τους επόμενους. β) Ήταν εγκατεστημένοι στα Μέσα Δημαρίστικα και από εκεί πήγαν στην Κοκκάλα. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 181. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 96 και 117.

ΚΟΥΒΑΤΣΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στις Ελυμπιές. Ν.Κατσκάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79.

ΚΟΥΒΕΛΟΓΙΑΝΝΗ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Πηλοκωκιάνων της Λάγιας που εγκαταστάθηκε στο Πόρτο Κάγιο. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 70.

ΚΟΥΖΗΛΙΑΝΟΙ – ΚΟΥΖΗΛΟΥ Οικογένεια. Από τα Μέσα Δημαρίστικα, όπου κατοικούσαν, εγκαταστάθηκαν στον Κυπριανό. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 181.

ΚΟΥΖΟΥΝΗ Οικογένεια (Κουζουνιάνοι). Είχε πύργο στα Σκαλτσιωτιάνικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79.

ΚΟΥΚΟΥΡΙΑΝΟΙ – ΚΟΥΚΟΥΡΑ Οικογένεια. Παλαιά οικογένεια από του Κάτω Μπουλαριούς, όπου είχε πύργο. Κλάδος της οι Κατσιριάνοι. Αποτελούσε κλάδο των κουτρουλιάνων της πατριάς των Νικλιάνων. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 119 και 133.

ΚΟΥΚΟΥΡΙΑΟΥΝΕ – ΚΟΥΚΟΥΡΑ Οικογένεια. Είχε πύργο στον Κούνο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76.

ΚΟΥΛΙΖΑΚΟΣ ΠΕΤΡΟΣ του Παναγιώτη. Κατοικούσε στα Παχιάνικα και μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, σ. 396.

ΚΥΡΙΑΚΑΚΗ Οικογένεια. Ο Στρατής Κυριακάκης αναφέρεται το 1715 από το χωριό Χειμάρρα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 13. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 204.
Ο Γιώργης Κυριακάκης αναφέρεται το 1719 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένεια. Το 1719 αναφέρονται από το χωριό Πιόντες ο Μαυροειδής και ο Λεούτζης στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8 και 9. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σσ. 201-2.

ΛΑΓΑΚΗ Οικογένεια. Το 1719 από το χωριό Πιόντες αναφέρεται ο Αντώνης Λαγάκης στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.
Το 1760 αναφέρεται από τη Χώρα της Γαϊτσάς ο μοναχός Μηνάς Νικολάκη Λαγάκης, ο οποίος μόνασε στο Μοναστήρι της Σαϊδόνας Σαμοήλι, Γ.Ταβουλαρέα, Σαμοήλι-Βαϊδενίτσα, Καλαμάτα 1970, σ. 7.

ΛΕΟΥΤΖΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένεια. Το 1719 αναφέρεται από το χωριό Πιόντες ο Πόθος Λεουτζόπουλος και αργότερα ένας άλλος Λεουτζόπουλος από την Κοίτα, χωρίς βαφτιστικό στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8 και 32. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σσ. 201 και 210.

ΛΟΥΚΑΚΟΥ Οικογένεια. Αναφέρεται στα Τσικαλιά και στη Νόμια. Η οικογένεια Λουκάκου της Νόμιας αποτελεί κλάδο της οικογενείας Μεσίσκλη. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 114 και 128.
Στις 25 Ιουλίου 1824 ο Δημήτριος Λουκάκος με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και τόμ. 10, σ. 427.
Στις 19 Ιουλίου 1826, μετά τις νίκες στο Αρμυρό και στο Διρό οι πληρεξούσιοι της Μάνης, στους οποίους συμπεριλαμβανόταν και ο Πανάγος Λουκάκος έστειλαν από την Τσίμοβα (Αρεόπολη) προκήρυξη με την οποία ζητούσαν να σταλούν στη Μάνη τρόφιμα και πυρομαχικά. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 150-1.
Ο Ιωάννης Π. Λουκάκος εμφανίστηκε στο Θαλάσσιο Δικαστήριο ως ιδιοκτήτης της άγκυρας της γολέτας «Ήρας» που βγήκε σε πλειστηριασμό για να αποζημιωθούν θύματα πειρατείας από σκάφη του Κατσή Μαυρομιχάλη. (ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 172, απόφαση 50?18 Δεκεμβρίου 1828.) Δ.Θέμελη-Κατηφόρη, Η δίωξη της πειρατείας και το Θαλάσσιο Δικαστήριο (1828-9), μέρος Β’, σ. 92.

ΛΥΡΑΚΗ Οικογένεια. Το 1729 από το χωριό Πιόντες αναφέρονται ο Ανδρέας και ο Λεούτζης Λυράκης στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 9. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

ΛΥΡΑΚΟΥ Οικογένεια (Λυριάνοι). Κατοικούσε στους Άνω Μπουλαριούς σε πύργο, είχε συγγένεια και ήταν ακουμπισμένη στους Μαντουβαλαίους. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77. Αργότερα εγκαταστάθηκε στον Γερολιμένα. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 179.

ΛΥΡΗΣ. Αναφέρεται σε διαθήκη του 1829 ως «Λύρης από Βαχό». Στ.Σκοπετέα, Ε.Α.Ι.Ε. Δικαίου 6(1955)120

ΜΑΓΓΙΩΡΟΥ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο της γενιάς των Πηλοκωκιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 135.

ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΥ Οικογένεια. Μεγάλη γενιά που ανήκε στους Νικλιάνους. Στην Κοίτα ήταν εγκατεστημένος ο κλάδος του Μαντούβαλου-Μεσότριβου, όπου είχαν πύργο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76. Στους Πάνω Μπουλαριούς είχε πύργο η γενιά του Μαντούβαλου-Κουτήβελου. Κλάδοι της γενιάς αυτής ήταν ο Κουτήβελος, ο Ηλιόπουλος και ο Βασιλαράκης. Ν.Κατσικάρου, ό.π., σ. 77. Από τους Πάνω Μπουλαριούς μέρος της οικογένειας Μαντούβαλου εγκαταστάθηκε στο Γερολιμένα. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 179. Οι Μαντουβαλιάνοι αποτελούν κλάδο των Λιάνων της πατριάς των Νικλιάνων. Οι Μαντουβαλιάνοι των Μπουλαριών πολέμησαν και έδιωξαν τους Αραβουχιούς, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στα Ποράχια. Οι Κλάδοι της Κοίτας είναι: Μεσότριβος, Μποάκος, Ντενεζάκος (Φουνινιάνοι) και των Μπουλαριών είναι: Λιόπουλος Κουτήβελος, Βασιλαράκος και Λιράκος. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 113, 114 και 118.
Ο Ηλίας Μαντούβαλος αναφέρεται από το 1786 σε έγγραφο του υπουργείου Εξωτερικών της Γαλλίας: «Το 1786, το Γαλλικό εμπορικό πλοίο «Η καρδιά του Ιησού» με κυβερνήτη τον πλοίαρχο P. Madaille, έχοντας ναυαγήσει στο Γερολιμένα κοντά στο Κάβο Γκρόσσο, οδηγήθηκε μαζί με το πλήρωμά του στους μπουλαριούς, ένα χωριό σε απόσταση τριών μιλίων, ιδιοκτησίας του Ηλία Μαντούβαλου. Το καράβι, τα παλαμάρια, η εξάρτηση του πλοίου, καθώς και τα τόπια με τα υφάσματα τεμαχίστηκαν, χωρίσματα σε ίσα μερίδια και φορτώθηκαν στην πλάτη των γυναικών, που μετέφαραν ως και τα βαρέλια στα λιμέρια τους». Φ.Κ.Ο.Λ.Πουκεβίλ, Ταξίδι στην Ελλάδα – Πελοπόννησος, Έκδ. Αφων Τολίδη, Αθήνα 1997, σ. 411.
Ο Γεωργούλιας Μαντούβαλος στις 28 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Νικολάου Βοϊδή-Μαυρομιχάλη προβιβάστηκε σε εκατόνταρχο. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 373 και τόμ. 10, σ. 441.
Μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκαν ως υπαξιωματικοί 2ας τάξεως δύο από την οικογένεια Μαντούβαλου. Ο Γεώργιος Μαντούβαλος από τους Μπουλαριούς μς αριθ. μητρ. 1442, Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 108 και ο Νικόλαος Εμμ. Μαντούβαλος από την επαρχία Οιτύλου με αριθ μητρ. 2054, ό.π., σ. 109.
Ο Νικόλαος Μαντούβαλος κατατάχθηκε στους ανθυπολοχαγούς της Λακωνικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 222.

ΜΑΡΙΟΛΗ Οικογένεια. Ο Δρακούλης Μαριόλης αναφέρεται το 1760 από το χωριό Δρυ ως Δρακούλης Μαριολόγγονος στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 50. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 216.
Η οικογένεια Μαριόλη είχε ιδιοκτησία της τη μονή του Προδρόμου στο Δρύ. Δ.Βαγιακάκου, Συμβολή εις την εκκλησιαστικήν ιστορίαν της Μάνης – Ανέκδοτα σημειώματα περί μοναστηρίων, Θεολογία 27(1965)551.
Η οικογένεια Μαριόλη είχε πύργο στο Δρύ και κλάδοι της είναι η οικογένεια Σαψάκου και Πατσαντωνάκου. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στη Μάνη, σ. 77.
Οικογένεια Μαριόλη είχε πύργο στον Κάβαλο. Ν.Κατσικάρου, ό.π., σ. 80.
Οικογένεια Μαριόλη είχε πύργο στα Κέρια που τον γκρέμισε ο Φέδερ. Ν.Κατσικάρου, ό.π., σ. 76.
Ο Γιάννης Μαριόλης από τα Κέρια, γεννημέος το 1805, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.
Ο Πέτρος Μαριόλης κατοικούσε στο Δρυ και κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός στη Λακωνική φάλαγγα. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220. Ο Ηλίας Θεοδ. Μαριόλης από το δρυ μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, σ. 395.
Ο Κ.Κάσσης, Μοιρολογια της Μέσα Μάνης, σ. 125, αναφέρει ότι οικογένεια Μαριόλη απαντά στο Δρυ, στον Κάβαλο και στα Κέρια.

ΜΑΡΚΑΚΗ Οικογένεια. Παρουσιάζεται σε διάφορα μέρη της Μάνης.
α) Το 1690 αναφέρεται ο Ταβουλάρης Μαρκάκης (52. Tavlari Marcachi) από την περιοχή (καστελανία) της Ζαρνάτας. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 429.
β) Το 1719 στο χωριό Πιόντες αναφέρονται ο Μιχάλης και ο Λεούτζης Μαρκάκης στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8 και 9. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.
γ) Το 1670 αναφέρεται από το χωριό Μπουλαριοί ο Ηλίας Μαρκάκης στο ίδιο ημερολόγιο, φ. 44, ό.π., σ. 215.
δ) Μετά την απελευθέρωση ο Ιωάννης Μαρκάκης, από την επαρχία Οιτύλου, αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικός 2ας τάξεως με αριθ. μητρ. 2376. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 109.

ΜΑΥΡΟΕΙΔΑΚΟΥ ή ΡΩΣΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στις Πιόντες στη θέση Κουμάρια. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78.

ΜΑΥΡΟΚΩΤΣΟΥ Οικογένεια (Μαυροκωκιάνοι). Πατριά από τη Λάγια με κλάδους τις οικογένειες Πετρικάκου και Φινοβασίλη. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 166.
Στις 11 Αυγούστου 1815 με το πρακτικό της Λάγιας έγινε συμβιβασμός σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα: α) των Μπουγιουκλιάνων και Μαυροκωκιάνων και β) των Ξαρχιάνων και Πιλοκωκιάνων. Αναφέρονται και οι Δημητράκοι, που δεν είναι γνωστοί από άλλη πηγή και υποθέτουμε ότι μπορεί να εννοεί οι Δημαροί (κάτοικοι των Δημαρίστικων). Ως εγγυητές της συμφωνίας υπέγραψαν ο Μπεηζαντές Γιωργάκης Τζαν. Γρηγοράκης, ο Γρηγόριος Τσιγκούριος-Γρηγοράκης και ο Μπας Καπετάνιος Πέτρος Μαυρομιχάλης. Κάθε μια παράταξη έδωσε από ένα παιδί ως όμηρο και δέχτηκαν ότι αν παραβίαζαν τη συμφωνία να ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν 3.000 γρόσια στους ζαπιτάδες (καπετάνιους). Εναντίον της πλευράς που θα παραβίαζε το πρακτικό θα ήταν και η γενιά των Γιαννακιάνων (Γιαννακο-Μιχελιάνων) και οι λοιποί Λαγιάτες. Σ.Κουγέα, Ιστορικαί Πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)89. Αναργ.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 207.

ΜΑΥΡΟΥΤΖΟΣ ΔΗΜΟΣ. Το 1716 αναφέρεται από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαπδάκη, φ. 10. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

MEΔIKOY ή ΜΕΔΙΤΣΙ ή ΓΙΑΤΡΟΥ Οικογένεια. Μεγάλη γενιά που κατάγεται από τη Φλωρεντία της Ιταλίας. Τον 14ο αιώνα ο Πέτρος Μέδικος ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Κόρινθο κοντά στο Νέριο Ατζαγιόλη. Στη συνέχεια πήγε στην Αθήνα, όπου το όνομά του εξελληνίστηκε σε Γιατρός. Ο γιός του Νικόλαος παντρεύτηκε τη θυγατέρα του προύχοντα του τόπου Δαμιανού Φιομάχου και όλοι το 1388 βοήθησαν τον Ατζαγιόλη να κατακτήσει το δουκάτο της Αθήνας. Τιμήθηκαν γι’ αυτό με τον τίτλο de Athenes ή δε Ατέναις, τον οποίο με υπερηφάνεια πρόσθεταν αργότερα στο όνομά τους. Κατόπιν οι Μέδικοι-Γιατροί της Αθήνας εγκαταστάθηκαν στο Ναύπλιο φέροντες τον τίτλο δε Ατέναις, ο δε γιός του Νικολάου το 1440 υπέγραφε ως Πέτρος Μέδικος-Ιατρός δε Ατέναις. Από εκεί θεωρείται ότι πήγαν στο Προστό της Κυνουρίας ή στην Κοτίτσα και ακολούθως πήγαν στο Πραστείο της Μάνη. (Ίσως η οικογένεια Αθηνάκη του Πραστείου να είναι κλάδος των Μεδίκων-Ιατρών). Θεωρείται ακόμη ότι από το Ναύπλιο έφυγαν την εποχή της πτώσης του (1540), αλλά η παρουσία των Μεδίκων στη Μάνη μαρτυρείται πριν από την πτώση του Ναυπλίου. Ο Δήμος Στεφανόπολι, Ταξίδι, σ. 168, θέλει τους Μεδίκους της Τοσκάνης καταγομένους από τη Μάνη. Το ίδιο επαναλαμβάνει και ο Α.Πετρίδης, Πανδώρα 20(1870)434, γράφοντας ότι λέγεται τούτο στη Μάνη. Ο Cl.Rulhiere, Histoire de l’ anarchie de Pologne, τόμ. 3, σ. 339 κ.ε. γράφει
Γ. Γιαννακάκος-Ραζέλος, Οι αγώνες της Μάνης δια την ελευθερίαν.
Βλέπε: Γιατρός.
Tο 1690 στη Sovana της Τοσκάνης αναφέρονται οικογένειες Δέδικου που εγκαταστάθηκαν εκεί: α) Κατερίνος Μέδικος, ετών 27, η σύζυγός του Καλιδονία, ετών 24 και η κόρη τους Κατερίνη. β) Θεόδωρος Μέδικος του Ηλία, ετών 26. γ) Μαρία χήρα Μιχαήλ Μέδικου, ετών 60, ο γιός της Ιωάννης, ετών 30, με τη γυναίκα του Μέναγα ετών 18 και τα παιδιά τους Μιχάλη και Μαρία 4 ετών.δ) Απόστολος Μιχ. Μέδικος, ετών 34, με τη σύζυγό του Αντωνία, ετών 30 και τα παιδιά τους Νικολό, ετών 8 και Γιάννη και Μαρία ετών 3. ε) Νικόλας Θωμ. Μέδικος, ετών 50, με τη σύζυγό του Λάουρα, ετών 40 και το γιό τους Θωμά, ετών 4. στ) Μάναγα χήρα Μιχαήλ Μέδικου, ετών 48. ζ) Χριστιάνα Πιέρου Μέδικου. η) Ρουμπίνα Νικόλα Μέδικου. θ) Λορέντζα Νικόλα Μέδικου. ι) Zuanna Maneta Medica. Θ.Ι.Παπαδοπούλου, Μανιάτες έποικοι στην Ιταλία τον 17ο αιώνα, Λακωνικαί Σπουδαί 6(1982)243 κ.ε.

ΜΕΛΑ Οικογένεια. Aπαντά σε διάφορα μέρη της Μάνης.
Αναφέρεται το 1681 από την περιοχή της Ανδρούβιστας (τ. δήμος Καρδαμύλης) σε πωλητήριο έγγραφο ο Γεώργιος Μελάς, που είχε ένα χωράφι στην περιοχή της Γιάννιτσας -τοπωνύμιο της περιοχής Κάλυβες- και το οποίο περιήλθε στην κυριότητα των μοναχών της Παγωνίτζας του Σωτήρος και το πούλησαν. Στ.Σκοπετέα, Ε.Α.Ι.Ε. Δικαίου 3(1950)78.
Άλλη οικογένεια Μελά ήταν στη Λάγια, όπου αναφέρεται ένας «Μελάς» χωρίς βαφτιστικό στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6, Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201. Η οικογένεια αυτή αποτελεί κλάδο των Ρικιάνων-Ρίτσων της Λάγιας. Οι Μελιάνοι μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα ζούσαν στα Μέσα Δημηρίστικα, όπου υπάρχει και ο πύργος της οικογενείας. Από τα Μέσα Δημαρίστικα οι Μελιάνοι και Μελόγγονες εγκαταστάθηκαν στη Σπείρα και τη Λούτσα. Η οικογένεια Μουγιάνου αποτελεί κλάδο της οικογενείας Μελά. Οι Μελιάνοι της Λούτσας είχαν συγγένεια με την οικογένεια Ρίτσου-Καλογερόγιαννη που ήταν στο Σολοτέρι. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σσ. 166, 169, 170, 181.
Ο Βασίλειος Μελάς στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και τόμ. 10, σ. 427.
Ο Γιάννης Μελάς στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και τόμ. 10, σ. 427.
Ο Γιάννης Μελάκος από τη Λάγια στις 13 Μαρτίου 1827 υπέγραψε την εκλογή του Τζανετάκη Γρηγοράκη και του καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη ως πληρεξουσίων της Ανατολικής Σπάρτης (Μάνης). Την ίδια ημέρα υπέγραψε και την εκλογή του ανωτέρω καπετάν Γιωργάκη ως παραστάτου της Ανατολικής Μάνης. Απ. Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σσ. 267-270.
Ο Γιάννης Μελάς στις 8 Δεκεμβρίου 1829, που συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης, υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Την 1 Σεπτεμβρίου 1828 ο Μούγιος Σολωμού Μελάς από τα Δημαρίστηκα σκότωσε την πεθερά του Δημήτραινα Κουτζάταινα, γιατί δεν θέλησε να του δώσει μια βελέντζα της. Το φονιά περέδωσε στις αρχές ο πατέρας του και φυλακίστηκε. Πληροφορία από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.

ΜΕΝΕΝΑΚΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στον Παρασυρό. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 80.

ΜΗΤΣΑΚΟΥ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο των Μιχαλακιάνων της πατριάς των Νικλιάνων, οι οποίοι από τη Νόμια πήγαν στη Λάγια και τελικά εγκαταστάθηκαν στη Βάθεια. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 78 και 113.

ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΥ – ΜΙΧΑΛΑΚΙΑΝΟΙ Οκογένεια. Κατοικούσαν στην Κοίτα και τη Νόμια και ήταν οι ισχυρότεροι της πατριάς των Νικλιάνων, που επεκτάθηκαν και εγκαταστάθηκαν σε διάφορα άλλα μέρη της Μάνης, περισσότερο από όλους τους άλλους. Στην Κοίτα και τη Νόμια κατοίκησαν οι κλάδοι: α) Ζωάκος, β) Σαλπέας, γ) Βασιλάκος, δ) Δρακουλαράκος και ε) Ανδρουτσάκος. Στο Μέζαπο α) Αρναούτης και β) Δικαιάκος. Στο Ψείο ο Κυραγιάννης. Στον Κότσυφα και τη Μίνα ο Μιχαλέας. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 105, 113, 114 και 122.
Οι Μιχαλακιάνοι της Νόμιας αλλά και οι Μιχαλακιάνοι της Βάθειας στις 15 Αυγούστου 1806 υπέγραψαν το υποσχετικό του Αντωνόμπεη. Ανωνύμου, Ιστορικαί αλήθειαι συμβάντων τινων της Μάνης, 1858, σ. 45.
Αναφέρεται Μιχαλακάκος, χωρίς βαφτιστικό, από το δήμο Μέσης ο οποίος υπολογιζόταν ότι πριν από την επανάσταση μπορούσε να κινητοποιήσει 800 άνδρες. Δ.Αλεξανδράκου, Ιστορία της Μάνης, σ. 62.

ΜΙΧΑΛΟΛΙΑ Οικογένεια. Είναι συγγενής του Ζαγοριανάκου από την Τσεροβά και εγκαταστάθηκε στα Κορογονιάνικα. Πήγε και στους Μπουλαριούς. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 74 και 133.

ΜΙΧΕΛΑΚΗ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο της πατριάς των Μιχελιάνων (Μιχελή) της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 166.
Ο Γιάννος Μιχελάκης αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.
ΜΙΧΕΛΕΤΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΟΥΛΗΣ. Τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Γαλάνη Κουμουνδουράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΜΙΧΕΛΗ Οικογένεια (Μιχελιάνοι). Μεγάλη πατριά της Λάγιας με κλάδους τις οικογένειες Βοϊδονικόλα, Καβληδόνη, Μιχελάκη και Ποντικάκη. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 166.
Παπά-Μιχελής από το Ζυγό της Μάνης. Papa Michiel da Sigo. Τον Ιανουάριο του του 1576 υπέγραψε αναφορά-έκκληση προς τους Βενετούς για την απελευθέρωση του Μανιάτη θανατοποινίτη Νικολού Βαρυκέφαλου. Κ.Τσικνάκη, Λακ. Σπ., τ. 10, σ. 228.
Ένας Μιχελής χωρίς βαφτιστικό αναφέρεται το 1704 από τη Μεγάλη Μαντίνεια με ετήσια παραγωγή 80 κροντήρια λάδι. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 129.

ΜΟΥΓΑΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΜΟΥΓΙΑΚΟΥ Οικογένεια. Κλάδος των Ρίτσων-Ρικιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 166. Κλάδος της οικογενείας εγκαταστάθηκε στον Πολεμίτα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 105.

ΜΟΥΓΙΑΝΟΙ Οικογένεια. Αποτελούν κλάδο των Λεκιάνων της Ανατολικής Μάνης. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 175.

ΜΟΥΡΚΑΚΗ ή ΜΟΥΡΚΑΚΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Παχιάνικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79. Η οικ. Μουρκάκου αποτελεί κλάδο των Καντηριάνων της πατριάς των Νικλιάνων των Καλονιών. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 96 και 115. Οικογένεια Μουρκάκου ήταν και στον Κούνο, ό.π., σ. 135.
Ο Θωμας Μουρκάκος στις 8 Δεκεμβρίου 1829, που συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης, υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.

ΜΟΥΣΑΚΗ Οικογένεια. Αναφέρονται το 1760 από το χωριό Κορογονιάνικα ο Γιάννης, ο Δήμος και ο Θοδωρής στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 48. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 215.
ΜΟΦΟΡΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Κορακιάνικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 82. Αναφέρεται η οικ. Μόφορη στα Κορακιάνικα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 96.

ΜΠΑΛΙΤΣΑΡΗ Οικογένεια. Αναφέρεται στο Ξούμερο και στο Νύφι. Θεωρείται ότι προέρχεται από τους Κοντόσταβλους. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 103. Είχε πύργο στην Καφιόνα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 82.
Ο Νικόλαος Μπαλιτσάρης από την επαρχία Οιτύλου μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ. μητρ. 8801. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 138.

ΜΠΑΡΜΠΑΓΙΑΝΝΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στο Καυκί. Ν.Κατσικάρου, Η Βεντέττα στην Μάνη, σ. 79. Το 1805 έχτισαν τον πύργο τους στη θέση Κοτρωνάκι. Πρώτα έμεναν στα Πάνω Παχιάνικα. Τους έδιωξαν οι Καντηριάνοι και πήγαν στα Κάτω Παχιάνικα. Οι Καντηριάνοι θέλαν να τους διώξουν και από εκεί. Οι Μπαρμπαγιανναίοι συμμάχησαν με τους Μιχαλακιάνους και Μουσταφιάνους, που ήταν και αυτοί Νικλιάνοι, όπως οι Καντηριάνοι. Για να μη γίνει πόλεμος μεταξύ των Νικλιάνων έγινε συμβιβασμός. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 172-3.
Στα μετεπαναστατικά χρόνια οικογένεια Μπαρμπαγιαννάκου κατοικούσε στη Χώρα και το Ξωχώρι. Δ.Βαγιακάκου, Λακωνικαί Σπουδαί 13(1996)143-6.

ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΛΗ ή ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ Οικογένεια (Μπουγιουκλιάνοι). Είναι Νικλιάνοι από τη γενιά των Μιχαλακιάνων. Συμμάχησαν με τους Ρικιάνους της Λάγιας, οι οποίοι είχαν πόλεμο με τους τοπικούς τους αντιπάλους τους Μιχελιάνους και εγκαταστάθηκαν εκεί. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σσ. 150 και 167.
Ο Γερακάρης (Γιανακάρης) Μπουγιοκλάκης στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό του ταξιάρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366-7 και τόμ. 10, σ. 427.
Ο Γερακάρης Μπουγιουκλάκης κατοικούσε στη Λάγια. Στις 28 Οκτωβρίου 1825 υπέγραψε την εκλογή ως παραστάτη του καπ. Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη, ως πληρεξουσίων δε του καπ. Δημήτρη Δραγωνάκου-Γρηγοράκη και του Παύλου Στεφανάκου. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 216.
Ο Γερακάρης Μπουγιουκλάκης, από τη Λάγια, στις 13 Μαρτίου 1827 υπέγραψε την εκλογή του Τζανετάκη Γρηγοράκη και του καπετάν Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη ως πληρεξουσίων της Ανατολικής Σπάρτης (Μάνης). Την ίδια ημέρα υπέγραψε και την εκλογή του ανωτέρω καπετάν Γιωργάκη ως παραστάτου της Ανατολικής Μάνης. Απ. Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σσ. 267-270.
Ο Γερακάρης Μπουγιουκλής το 1828 ήταν δημογέροντας της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, ό.π., σ. 168.
Στη Λάγια και στο Πόρτοκάγιο ήταν δύο «συντροφίες» των Μιχαλακιάνων (Νικλιάνοι) και των Γρηγορακιάνων, οι οποίες αντιμάχοντο από παλαιά. Για το λόγο αυτό υπήρχε στον Κότρωνα φρουρά που εχρηματοδοτείτο από το Τζανετάκη Γρηγοράκη. Η φρουρά υποστήριζε του Μιχαλακιάνους και έδωσε αφορμές να εκραγούν ταραχές περί τα μέσα Ιουνίου 1829 στη Λάγια και στο Πόρτοκάγιο. Ως πρωταίτιοι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο δικαστήριο οι εξής: Γερακάρης Μπουγιουκλάκης, Κώστας Ορφάνης, Μήτζος Γερακάρης, Ιωάννης Γρηγορακόγγονας, Ηλίας Δεκουλάκος, Μ. Ιατρός και Βρετός Κασίμης. Περί τα τέλη Ιουλίου 1829 άρχισε και άλλος πόλεμος μεταξύ των οίκων του Γερακάρη Μπουγιουκλάκη και του Ιωάννη Γρηγορακόγγονα, για ένα συκόφυτο και μερικά μάρμαρα. Από μεν την πλευρά του Μπουγιουκλάκη σκοτώθηκε ο αδελφός του και ο Καλαμποκάκος, από δε την πλευρά των Μιχαλακιάνων (Μιχαλακιάνοι ήταν οι Μπουγιουκλάκηδες, θα έπρεπε να γράφει Μιχελιάνοι που ήταν αντίπαλοί τους και προφανώς συμμάχησαν με τους Γρηγορακιάνους ή Γρηγορακόγγονες) ο Ηλίας Δεκουλάκος και έξη τραυματίστηκαν. Τελικά συμβιβάστηκαν. Πληροφορίες από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.
Ο Γερακάρης Μπουγιουκλάκης στις 8 Δεκεμβρίου 1829, που συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης, υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.
Ο Γερακάρης Μπουγιουκλάκης στις 30 Σεπτεμβρίου 1830 υπέγραψε έγγραφο ως επαρχιακός δημογέροντας Ανατολικής Μάνης. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη – Γρηγοράκη, σ. 299.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 1831 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης από το Μαραθονήσι πρότεινε στον Έκτακτο Επίτροπο Σπάρτης να ζητήσει από την Κυβέρνηση να σταλούν στρατιωτικά διπλώματα Α’ και Β’ τάξεως σε κατοίκους της Ανατολικής Μάνης, που τους είχαν μέχρι τότε παραβλέψει. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Γερακάρης ή Μαυρουδής Μπουγιουκλάκης για δίπλωμα Α’ τάξεως. ΓΑΚ, Ιστ. Αρχ. Βλαχογ., φάκ. 221, αριθ. εγγρ. 174.
Ο Γιάννος Μπουγιουκλάκης, από τη Λάγια, στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό του πεντηκόνταρχου. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 367 και τόμ. 10, σ. 427.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 1831 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης από το Μαραθονήσι πρότεινε στον Έκτακτο Επίτροπο Σπάρτης να ζητήσει από την Κυβέρνηση να σταλούν στρατιωτικά διπλώματα Α’ και Β’ τάξεως σε κατοίκους της Ανατολικής Μάνης, που τους είχαν μέχρι τότε παραβλέψει. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Γιάννης Μπουγιουκλάκης για δίπλωμα Β’ τάξεως. ΓΑΚ, Ιστ. Αρχ. Βλαχογ., φάκ. 221, αριθ. εγγρ. 174.
Ο Γιάννης Δ. Μπουγιουκλάκης από την επαρχία Γυθείου αναγνωρίστηκε ως υπολοχαγός (αξιωματικός ΣΤ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 1423. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 90. Τοποθετήθηκε ως υπολοχαγός της Λακωνικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220.

ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΛΗΣ. Αναφέρεται από τη Νόμια στο ημερολόγιο του Παπδάκη, φ. 34. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 211.
ΜΠΟΥΡΔΑΚΟΥ Οικογένεια. Προέρχεται από τους Πηλοκωκιάνους της Λάγιας και εγκαταστάθηκε στο Πόρτο Κάγιο. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 70.

ΜΠΟΥΡΔΙΑΝΟΥ ;; Οικογένεια. Είχε πύργο στο Μοναστήρι του Πόρτοκάγιο, πάνω σε κάστρο στη θέση Πυλιάνοι, που είναι κοντά στο Αχίλλειο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στη Μάνη, σ. 78.

ΜΠΟΥΦΟΥ ή ΜΠΟΦΟΥ Οικογένεια. Προέρχεται από την οικογένεια Κορογόνα και ήταν εγκατεστημένη στους Μπουλαριούς. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 133. Βλέπε όνομα Μπόφου.

ΜΠΟΦΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Κορογονιάνικα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78.
Αναφέρεται ο Δημήτρης Μπόφος ή Μπουφέας σε λιανοτράγουδο, ότι πήγε στη Βέργα με Μανιάτες και χτύπησε ανελέητα τους Αιγύπτιους. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 174. Μετά την απελευθέρωση οικογένεια Μπουφέα κατοικούσε στα Γιαννιτσάνικα της Καλαμάτας.

ΝΙΚΛΙΑΝΟΙ ή ΝΙΚΛΟΥ Οικογένεια. Μεγάλη και πολύκλαδη πατριά της Μάνης, αλλά όχι και η μόνη, όπως λαθεμένα αναφέρεται από ορισμένους. Δεν είναι σωστό ότι οι Μανιάτες διακρίνονται σε Νικλιάνους και αχαμνόμερους ή φαμέγιους, αλλά σε μεγαλογεννήτες και αχαμνόμερους η φαμέγιους. Οι Νικλιάνοι ή Νίκλοι ανήκαν στους μεγαλογενήτες και κατοικούσαν στα χωριά Κοίτα, Νόμια, Πάνω Μπουλαριούς και Μπραγκιά, που αποτελούσαν το 1618 το Νικλιάνικο. Κ.Κόμη, Πληθυσμός και οικισμοί Μάνης, σ. 585.
Κλάδοι της πατριάς των Νικλιάνων είναι οι Μιχαλακιάνοι (από το Μιχαλάκος), οι Λιάνοι (από το Λιάκος), οι Γιαννακομιχελιάνοι, οι Τσιγκροσαουλιάνοι, οι Κουτρουλιάνοι και οι Καντηριάνοι που επεκτάθηκαν σε όλη τη νοτιότερη Μάνη. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 110.
Ο Σ. Κουγέας διατύπωσε την υπόθεση ότι προέρχονται από το Νικόλαο Σαιντ Ομέρ, ο οποίος είχε δύο γιούς το Λία και το Μιχάλακα από τους οποίους προέρχονται οι δύο κλάδοι των Νικλιάνων, οι Λιάνοι και οι Μιχαλακιάνοι. Η υπόθεση αυτή σήμερα δεν ευσταθεί. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 142.
Από το Νικλιάνικο σκόρπισαν και στα γειτονικά χωριά για να αποκτήσουν συγγενείς από τις επιγαμίες και αύξησαν την επιρροή τους. Μετά την απελευθέρωση οι Νικλιάνοι ήταν η ισχυρότερη γενιά και έδωσε σε ορισμένους την ψευδή εντύπωση ότι ήταν οι μόνοι «ευγενείς». Στα προηγούμενα χρόνια της τουρκοκρατίας οι Νίκλοι ήταν μια από τις ισχυρές οικογένειες, που δεν μπορούσε να συγκριθεί με τους Στεφανόπουλους ή τους Γιατρούς-Μέδικους, οι οποίες ήταν πιο αξιόλογες.
Στη Βενετία ήταν το 1533 ο Τζώρτζης Νίκλος. Αντ.Μπάρδου, Αλφαβητικός κατάλογος των πρώτων μελών της Ελληνικής αδελφότητας Βενετίας από το κατάστιχο 129 (1498-1530), Θησαυρίσματα 16(1979)362 και 17(1980)192.
Από τους Νίκλους που έμειναν στη Μάνη αναφέρονται οι ακόλουθοι:
Ο Κωνσταντής Νίκλος το 1582 υπέγραψε μαζί με άλλους Μανιάτες επιστολή προς τον Πάπα της Ρώμης. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 2(1905)397. Απ. Δασκαλάκη, Η Μάνη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 44.
Στις 9 Οκτωβρίου 1612 ο Γέρο-Γιώργος, ο Νικόλαος και ο Χρήστος Νίκλος υπέγραψαν υποσχετικό ότι θα στέλνουν γεράκια στο δούκα του Νεβέρ. Απ.Δασκαλάκη, ό.π., σ. 54.
Δύο με το όνομα Δημήτρης Νίκλος υπέγραψαν εξουσιοδότηση στον Πέτρο Μέδικο-Γιατρό να τους εκπροσωπήσει στο δούκα του Νεβέρ. Ο πρώτος υπέγραψε: «Κ’ εγώ Δημήτρης Νίκλος με τη γενεά μου προσκηνώ την υψηλότητά σου αφεντία» και ο δεύτερος: «Και εγώ Δημήτρης Νίκλος προσκηνώ την υψηλότη σου αφεντία με τη γενεά μου όλην και με τον τόπον». Απ.Δασκαλάκη, ό.π., σ. 68.
Το 1793 ο Αναγνώστης Καλκαντάκης-Νίκλος εικονογράφησε την εικόνα του Ιωάννου προδρόμου στο ναό του Αγίου Γεωργίου Καρυουπόλεως. Ρ.Ετζέογλου, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)30.

Πολλοί από τους Νίκλους μετανάστευσαν στη Ζάκυνθο και το 1595 αναφέρεται Νικόλαος Νίκλος φαρμακοποιός. Λ.Ζώη, Λεξικόν Ιστορικόν και Λαογραφικόν Ζακύνθου. Λεπτομερέστερα τους Νίκλους που έζησαν στη Ζάκυνθο μελέτησε ο Δ.Βαγιακάκος, Ε.Α.Ι.Ε. Δικαίου 5(1954)3-96 και 6(1955)3-92.
Ο Λέων Νίκλος αναφέρεται το 1521 και είναι ο αρχαιότερος της οικογενείας που έζησε στη Ζάκυνθο. ό.π., 5(1954)10.
Ο Μιχάλης Νίκλος του ποτέ Στρατή υπέγραψε εξοφλητικό έγγραφο στις 29 Μαΐου 1653. ό.π., σ. 25.
Ο Γεώργιος Νίκλος του ποτέ Βρετού στις 5 Ιουνίου 1659 συνέταξε τη διαθήκη του. ό.π., σ. 27.
Ο Μιχαήλ Νίκλος του ποτέ Γεωργίου έμεινε κληρονόμος του πατέρα του στις 5 Ιουνίου 1659, ό.π., σ. 28.
Ο Ιωάννης Νίκλος του ποτέ Μιχαήλ στις 2 Φεβρουαρίου 1663 παραιτήθηκε από αγωγή που είχε υποβάλλει. ό.π., σ. 32.
Ο Λίας Νίκλος του ποτέ Γεωργίου από τους Μπουλαριούς στις 24 Απριλίου 1663 μίσθωσε την εργασία του, ό.π., σ. 32.
Ο Λίας Νίκλος του ποτέ Αναγνώστη στις 30 Αυγούστου 1663 έκανε δωρεά σε αναδεξιμιό του. Ως μάρτυρας υπέγραψε ο Λέος Νίκλος, ό.π., σ. 36.
Ο Πέτρος Νίκλος του ποτέ Μιχαήλ στις 28 Μαΐου 1665 συνέταξε πληρεξούσιο, ό.π., σ. 37. Είχε ανιψιό το Μιχάλη Νίκλο του Λιά, σ. 42.
Ο Γεωργάκης Νίκλος του ποτέ Λία στις 28 Αυγούστου 1665 συνφώνησε σε κανονισμό σχέσεων συμπλοικτησίας, ό.π., σ. 39.
Ο Μιχάλης Νίκλος του ποτέ Λιά από την Κοίτα στις 29 Μαΐου 1670 μίσθωσε την εργασία του, ό.π., σ. 41. Είχε θείο τον Πέτρο Νίκλο του Μιχαήλ.
Ο Βασίλης Νίκλος και ο Σκαλκός Βασιλείου Νίκλος αναφέρονται σε έγγραφο της 3 Αυγούστου 1670, ό.π., σ. 42. Ως μάρτυρας υπέγραψε ο Μιχάλης Νίκλος.
Ο Μιχάλης Νίκλος στις 19 Νοεμβρίου έκανε συμφωνία για την καλλιέργεια κτημάτων, ό.π., σ. 43.
#Ο Βρετός Νίκλος του ποτέ Γιάννη στις 5 Δεκεμβρίου 1671 αγόρασε μια βάρκα, ό.π., σ. 44.
Η Αναστασούλα χήρα του ποτέ Γεωργίου Νίκλου στις 10 Δεκεμβρίου 1671 συνήψε προικοσύμφωνο, ό.π., σ. 46.
Ο Δικαίος Νίκλος συμφώνησε στις 27 Δεκεμβρίου 1671 να πάει για παραδουλεύτρα η αδελφή του Σταμάτα, ό.π., σ. 48.
Ο Πέτρος Νίκλος του ποτέ Νικόλα και ο γιός του Αντώνης Νίκλος στις 25 Μαρτίου 1672 συμφώνησε σε μίσθωση εργασίας, ό.π., σ. 49.
Ο Νικόλας Νίκλος του ποτέ Γιάννη στις 10 Ιουνίου 1672 συμφώνησε σε σύναψη δανείου, ό.π., σ. 50.
Ο Μάρκος Νίκλος στις 24 Ιανουαρίου 1673 παραιτήθηκε από αγωγή, ό.π., σ. 51.
Ο Νικόλας Νίκλος δάνεισε χρήματα στις 11 Φεβρουαρίου 1674, ό.π., σ. 51 και πάλι στις 24 Μαΐου 1674, ό.π., σ. 53.
Ο Μιχάλης Νίκλος του ποτέ Γιάννη στις 16 Απριλίου 1674 αγόρασε μερίδιο πλοίου, ό.π., σ. 52. Ο ίδιος στις 16 Οκτωβρίου 1678 συμβιβάστηκε με την κουνιάδα του Κυριακή χήρα του ποτέ Κώστα Νίκλου, ό.π., σ. 55. Ο ίδιος έκανε συμβιβασμό στις 3 Απριλίου 1583, ό.π., σ. 60 και πάλι ο ίδιος στις 7 Ιανουαρίου 1683??????? εξόφλησε χρέη του, ό.π., σ. 62.
Ο Λουκάς Νίκλος στις 29 Μαρτίου 1678 δάνεισε χρήματα, ό.π., σ. 53.
Ο Νικολός Νίκλος του ποτέ Θεοδωρή στις 14 Σεπτεμβρίου 1674 συνήψε μίσθωση εργασίας, ό.π., σ. 54.
Ο Προκόπης Νίκλος του Μιχελή στις 12 Δεκεμβρίου 1679 παραιτήθηκε από αγωγή εναντίον του Δημητρίου Αβούρη, σ. 56 και στις 7 Νοεμβρίου 1680 έκανε μίσθωση εργασίας, ό.π., σ. 57.
#Ο Μιχάλης Νίκλος στις 27 Δεκεμβρίου 1680 αγόρασε μια βάρκα, ό.π., σ. 58.
Εναντίον του Λεούτζη Νίκλου είχε υποβληθεί αγωγή που ανακλήθηκε στις 19 Ιουλίου 1681, ό.π., σ. 59.
Ο Γιώργος Νίκλος στις 23 Απριλίου 1684 παραιτήθηκε από αγωγή που είχε υποβάλλει, ό.π., σ. 62.
Ο Μιχάλης Νίκλος στις 8 Ιουλίου 1685 αντάλλαξε ένα άλογο με 17 1/2 σταμνιά κόκκινο κρασί, ό.π., σ. 63.
Ο Γιώργος Νίκλος του ποτέ Μιχαήλ στις 10 Νοεμβρίου 1685 έκανε μίσθωση εργασίας, ό.π., σ. 63.
Ο Μιχάλης Νίκλος στις 8 Μαϊου 1686 ενοικίασε μισό σπίτι, ό.π., σ. 64.
Η Έλενα χήρα Μιχάλη Νίκλου και ο Τζανέτος Νίκλος του ποτέ Μάρκου στις 12 Νοεμβρίου 1686 συνέστησαν εταιρεία, ό.π., σ. 65.
Ο Λίας Νίκλος – Κρίζος στις 22 Ιουλίου 1687 συνέταξε τη διαθήκη του, ό.π., σ. 65.
Ο Γιάννης Νίκλος του Γεωργάκη στις 18 Φεβρουαρίου 1688 συμφώνησε να παντρευτεί την Μαρούλα Δημάκη Κοντόσταβλου, ό.π., σ. 68.
Ο Κωνσταντής Ιωάν. Νίκλος στις 23 Νοεμβρίου 1688 υπέγραψε προικοσύμφωνο για να πάρει την Κρητικής καταγωγής Αννεζίνα Παπαδοπούλου, χήρα του Μανώλη Ξωμερίτη (;Σωμερίτη), ό.π., σ. 71.
Ο Γιάννης Νίκλος του ποτέ Μάρκου στις 12 Φεβρουαρίου 1689 και στις 18 Φεβρουαρίου συνέστησε εταιρείες, ό.π., σσ. 74 και 75.
Ο Μιχάλης Νίκλος του ποτέ Λουκά στις 26 Φεβρουαρίου 1690 ξεπληρώθηκε για δάνειο που είχε χορηγήσει, ό.π., σ. 75.
Ο Προκόπης Νίκλος στις 28 και 29 Ιουλίου 1690 παρέλαβε τα προικιά της συζύγου του Άννας, ό.π., σσ. 76-78. Στις 16 Σεπτεμβρίου 1690 η Άννα σύζυγος Προκόπη Νίκλου συνέταξε τη διαθήκη της, ό.π., σ. 80.
Ο Λεούτζης Δήμου Νίκλος στις 2 Οκτωβρίου 1690 συμφώνησε να μάθει την τέχνη του μαραγκού, ό.π., σ. 80.
Ο Γιάννης Νίκλος του ποτέ Θοδωρή στις 9 Μαρτίου 1695 συνέταξε τη διαθήκη του και πέθανε στις 13 Μαρτίου 1696, ό.π., σσ. 82 και 84.
Ο Δημήτρης Νίκλος του ποτέ Γιάννη στις 2 Ιανουαρίου 1697 παραιτήθηκε από αγωγή, ό.π., σ. 84.
Ο Προκόπης Νίκλος στις 29 Ιανουαρίου 1699 χορήγησε δάνειο και έλαβε τα χρήματά του στις 30 Νοεμβρίου 1700, ό.π., σ. 85.
Η Βικτώρια χήρα του ποτέ Μιχαήλ Νίκλου στις 26 Μαρτίου 1699 συνέταξε τη διαθήκη της, ό.π., σσ. 86-88. Φαίνεται ότι είχε παιδιά τον Προκόπη, το Θοδωρή και την Καλίτζα. Από πράξη της 16 Ιανουαρίου 1712 φαίνεται ότι η Καλίτζα είχε και άλλη αδελφή την Αναστασούλα. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1705 ο Θοδωρής με την Καλίτζα άλλαξαν κτήματα, ό.π., σ. 89 και στις 18 Σεπτεμβρίου 1705 ο Θοδωρής πούλησε το κτήμα που είχε αλλάξει, ό.π., σ. 92. Ο Προκόπης Νίκλος στις 16 Ιουλίου 1707 πούλησε χωράφι, ό.π., σ. 95.
#Ο Γιάννης Νίκλος στις 12 Οκτωβρίου 1699 συμφώνησε να του κατασκευάσουν μια βάρκα, ό.π., σ. 88.
Ο Πέτρος Νίκλος στις 26 Φεβρουαρίου 1707 έδωσε τα χρήματα που είχε δωρήσει η σύζυγός του Αντωνίτζα Μπότζα,(Βοζή;) ό.π., σ. 95.
Ο Γεωργάκης Νίκλος φούρναρης στις 9 Οκτωβρίου 1707 δανείστηκε χρήματα, ό.π., σ. 96.
#Ο Γιάννης Νίκλος καραβοκύρης στις 19 Ιανουαρίου 1708 αναφέρεται σε αγορά πλοίου, Β.Βαγιακάκου, Ε.Α.Ι.Ε. Δικαίου 6(1955)3. Στις 21 και στις 25 Φεβρουαρίου 1708 αναφέρεται στη διαθήκη της πεθαράς του Παρασκευής χήρας Δημ. Κοντόσταβλου, ό.π., σσ. 4 και 6. Στις 11 Μαΐου 1709 έκανε συμφωνία ναύλωσης, ό.π., σ. 9. Στις 30 Νοεμβρίου 1709 συμβιβάστκε με το Γιώργο Κοντόσταβλο καραβοκύρη, ό.π., σ. 14. Στις 10 Αυγούστου 1710 ανέλαβε πληρεξούσιος της Μαρίας χήρας του ποτέ Γεωργίου Νομικού, ό.π., σ. 17. Στις 5 Ιανουαρίου 1711 αναφέρεται σε δάνειο, ό.π., σ. 20. Στις 28 Ιανουαρίου 1712 και στις 7 Οκτωβρίου 1714 όρισε πληρεξουσίους του, ό.π., σσ. 24 και 26.
Ο Δημήτρης Νίκλος του ποτέ Γεωργίου στις 8 Απριλίου 1709 αναφέρεται σε παραχωρητήριο, ό.π., σ. 6.
Η Ρόδω χήρα του ποτέ Γιάννη Νίκλου στις 3 Μαΐου 1709 συνέταξε διαθήκη, ό.π., σ. 8.
Ο Προκόπης και ο Θοδωρής Νικλαίοι του ποτέ Μιχαήλ στις 25 Μαΐου 1709 αναφέρονται σε ενοικίαση κτήματος (σεμπρία), ό.π., σ. 11. Στις 23 Νοεμβρίου 1709 αναφέρονται σε αγοραπωλησία ακινήτου, ό.π., σ. 13. Στις 19 Νοεμβρίου 1710 αναφέρονται σε χορήγηση δανείου, ό.π., σ. 19.
Η Αντριάνα χήρα Δημήτρη Νίκλου και ο γιός της Άγγελος στις 25 Σεπτεμβρίου 1709 αναφέρονται σε ενοικίαση κτήματος (σεμπρία), ό.π., σ. 11.
Ο Γιωργάκης Νίκλος φούρναρης (βλέπε και ανωτέρω) στις 20 Οκτωβρίου 1709 ανέλαβε να διδάξει την τέχνη του σε νέο, ό.π., σ. 12.
Ο Προκόπης Νίκλος (βλέπε και ανωτέρω) στις 11 Απριλίου 1710 συνέστησε εταιρεία, ό.π., σ. 16. Στις 18 Σεπτεμβρίου 1710 πούλησε αγροτικά προϊόντα, ό.π., σ. 18. Στις 5 Αυγούστου 1711 έκανε συμφωνητικό, ό.π., σ. 21. Στις 16 Ιανουαρίου 1712 αναφέρεται ως μάρτυρας, ό.π., σ. 24. Στις 2 και στις 9 Οκτωβρίου 1715 ενοικίασε κτήματα, ό.π., σ. 27. Επίσης στις 15 Δεκεμβρίου 1715, ό.π., σ. 28 και στις 3 Μαρτίου 1717, ό.π., σ. 29. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1718 προσυπέγραψε συμβιβασμό του ανιψιού του, ό.π., σ. 33. Στις 18 Ιανουαρίου 1723 και στις 14 Μαρτίου 1723 υπέγραψε συμφωνητικά, ό.π., σ. 38. Στις 18 Ιουλίου 1723 ενοικίασε σπίτι του, ό.π., σ. 42.
Ο Αναστάσης Νίκλος στις 23 Σεπτεμβρίου 1710 και στις 26 Σεπτεμβρίου 1711 αναφέρεται σε αγοραπωλησία αγροτικών προϊόντων, ό.π., σσ. 19 και 21. Στις 25 Σεπτεμβρίου 1714 του έγινε δωρεά, ό.π., σ. 25.
Ο Θοδωρής Νίκλος στις 28 Ιανουαρίου 1711 χορήγησε δάνειο, ό.π., σ. 20.
Ο Αναστάσης ντε Λιά Νίκλος στις 10 Δεκεμβρίου 1711 δέχθηκε εγγύηση για δάνειοδότηση, ό.π., σ. 21-2. Ο Αναστάσης Νίκλος του ποτέ Ηλία στις 17 Μαρτίου 1723 δάνεισε χρήματα, ό.π., σ. 40. Στις 18 Δεκεμβρίου 1724 μίσθωσε ακίνητο, ό.π., σ. 43.
Η Καλίτζα θυγάτηρ του Μιχάλη Νίκλου στις 16 Ιανουαρίου 1712 πούλησε ακίνητο και αναφέρεται η αδελφή της Αναστασούλα και ο αδελφός της Προκόπης, ό.π., σσ. 22-24.
Ο Νικολός Νίκλος μαραγκός στις 13 Απριλίου 1712 και στις 28 Απριλίου 1727 ανέλαβε να διδάξει την τέχνη του σε νέους, ό.π., σσ. 25 και 47. Στις 19 Μαΐου 1745 πάλι ανέλαβε να διδάξει την τέχνη του, ό.π., σ. 55.
Ο Νικολός Νίκλος του Λουκά στις 2 Οκτωβρίου 1717 ενοικίασε αγρό, ό.π., σ. 30.
Ο Τζανέτος Νίκλος από τη Μάνη (κατοικούσε στη Μάνη) στις 31 Ιανουαρίου 1718 υπέγραψε συνυποσχετικό, ό.π., σ. 32.
O Nικολός Νίκλος στις 28 Απριλίου 1718 ήταν μάρτυρας, ό.π., σ. 33. Στις 24 Οκτωβρίου 1722 παραιτήθηκε από αγωγή που είχε υποβάλλει, ό.π., σ. 37. Στις 6 Αυγούστου 1725 αναφέρεται σε αγοραπωλησία αγροτικών προϊόντων, ό.π., σ. 43.
Ο Λουκάς Νίκλος στις 28 Οκτωβρίου 1718 έκανε το προικοσύμφωνο για την κόρη του Σταματούλα, ό.π., σ. 34.
Ο Δημήτρης Νίκλος στις 7 Σεπτεμβρίου 1721 έλαβε μέρος σε αγοραπωλησία, ό.π., σ. 36. Στις 19 Νοεμβρίου 1723 εξόφλησε δάνειο, ό.π., σ. 42. Στις 5 Νοεμβρίου 1726 πώλησε διά πρακτόρων, ό.π., σσ. 44 και 45.
Ο Γιάννης Νίκλος του ποτέ Γιωργάκη στις 7 Μαρτίου 1723 συνέταξε τη διαθήκη του, ό.π., σ. 39.
Η Καλομοίρα χήρα του Θοδωρή Νίκλου στις 29 Μαΐου 1723 έκανε το προικοσύμφωνο της κόρης της Μαρινέττας. Αναφέρεται και ο γιός της Θεόδωρος Νίκλος, ό.π., σσ. 40 και 41. Φαίνεται ότι ο Μιχαήλ Νίκλος απέκτησε τον Προκόπη (που είχε ανηψιό Θεόδωρο) και το Θοδωρή. Ο τελευταίος παντρεύτηκε την Καλομοίρα και από αυτους γεννήθηκαν η Μαρινέττα και ο Θεόδωρος.
Ο Αναστάσης Νίκλος στις 11 Ιουνίου 1723 αναφέρεται σε ενοικίαση αγρών (σεμπρία) και στις 2 Ιουλίου 1723 διέλυσε εταιρεία, ό.π., σ. 41.
Ο Αγγελής Νίκλος στις 23 Μαρτίου 1727 έκανε συμβιβασμό για μια βάρκα, ό.π., σ. 45. Πάλι συμβιβάστηκε στις 18 Αυγούστου 1730, ό.π., σ. 50. Στις 5 Νοεμβρίου 1735 αναφέρεται σε αγοραπωλησία, σ. 53. Στις 10 Οκτωβρίου 1740 και στις 13 Αυγούστου 1742 αναφέρεται καραβοκύρης και όρισε πληρεξούσιό του, ό.π., σ. 54. Στις 19 Μαΐου 1746 ως καραβοκύρης έκανε δήλωση, ό.π., σ. 56.
Ο Δημήτρης Νίκλος του ποτέ Γεωργίου στις 25 Απριλίου 1727 χορήγησε δάνειο, ό.π., σ. 46. Στις 12 Μαΐου 1730 συμπλήρωσε τη διαθήκη του, ό.π., σ. 49.
Ο Νικόλας Νίκλος του Παναγιώτη στις 24 Ιανουαρίου 1728 συμφώνησε να μάθει την τέχνη του τσαγκάρη, ό.π., σ. 48.
Ο Πιέρος Νίκλος του Αναστασίου στις 16 Ιανουαρίου 1733 ενοικίασε αγρό, ό.π., σ. 51.
#Ο Δημήτρης Νίκλος στις 13 Μαΐου 1733 συνέστησε εταιρεία, ό.π., σ. 52. Ως καραβοκύρης αναφέρεται σε συνυποσχετικό, ό.π., σ. 53.
Η Ρούσα Νίκλου του ποτέ Πιέρου στις 11 Ιουλίου 1787 συνέταξε τη διαθήκη της και αναφέρονται οι κόρες της Λαμπρινή και Μηλιά, ό.π., σ. 57-8.
Η Λουτζιέτα Νίκλου στις 3/15 Απριλίου 1816 έκανε παραχώρηση της περιουσίας της, ό.π., σ. 59.
Η Κατίνα Νίκλου του ποτέ Ευσταθίου Νίκλου-Μπράτη στις 13/25 Απριλίου 1816 έκανε προικοσύμφωνο για το γάμο της, ό.π., σσ. 60 και 63. Οικογένεια Μπράτη και Μπρατάκου υπάρχει στην Κοίτα.
Ο Νικόλαος Νίκλος του ποτέ Πέτρου στις 17/29 Ιανουαρίου 1817 χειραφέτησε το γιό του Πέτρο, ό.π., σ. 62.
Ο Νικόλαος Νίκλος – Φινωμένος στις 18/30 Ιουνίου 1817 ανέθεσε πληρεξουσιότητα, ό.π., σ. 66.
#Ο Διονύσιος Νίκλος – Μπράτης στις 7 Ιουλίου 1818 αναφέρεται σε πώληση πλοίου, ό.π., σ. 68. Στις 27 Ιουνίου / 9 Ιουλίου 1818 συνέστησε εταιρεία, ό.π., σ. 69. Στις 16/28 Σεπτεμβρίου 1819 ανέθεσε πληρεξουσιότητα, ό.π., σ. 70.
Ο Διονύσιος Νίκλος – Φινωμένος του Νικολάου στις 9/21 Σεπτεμβρίου 1824 ανέθεσε πληρεξουσιότητα, ό.π., σ. 70.

Η Αγγελική Δημητρίου Νίκλου η οποία έζησε μέχρι τις 20 Ιουνίου 1859, πεθαίνοντας σε ηλικία 80 ετών έκανε δύο γάμους, α) με το Νικόλαο Σολωμό, με τον οποίο απέκτησε το Διονύσιο και το Δημήτρη και β) τον Εμμανουήλ Λεονταράκη. Λ.Ζώη, Λεξικό Ιστορικό και Λαογραφικό Ζακύνθου.

ΝΙΚΟΛΑΡΙΑΝΟΙ – ΝΙΚΟΛΑΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Είχαν πύργο στον Πύργο του Διρού. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 81.
Άλλη οικογένεια Νικολαράκου ζούσε στην περιοχή της Μίνας και ήταν άσχετοι με συνεπώνυμους. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 104.
Ο Μιχάλης Νικολαράκος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Δ. Μούρτζινου στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Παναγιώτης Νικολαράκος στις 8 Δεκεμβρίου 1829, που συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης, υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.

ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ Οικογένεια. α) Κατάγεται από τους Ξαρχιάνους της Λάγιας, που είναι Λιάνοι από την Κοίτα, αποτελούν δε κλάδο των Νικλιάνων και εγκατατσάθηκε στα Κορογονιάνικα. β) Αποτελεί κλάδο των Γερακαριάνων της Κηπούλας και ήταν εγκατεστημένη στις Λαγουδιές. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 74, 114 και 135.
Ο Αντώνιος και ο Γιάννης Νικολινάκος τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Δημ. Νικολόπουλου-Γρηγοράκη στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Νικόλαος Νικολινάκος στις 18 Φεβρουαρίου 1825 με προβούλευμα του Βουλευτικού εγκρίθηκε να πάρει προαγωγή στο βαθμό της χιλιαρχίας. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 131.
Ο Νικόλαος Π. Νικολινάκος, από τη Λακεδαίμονα, μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως λοχαγός (αξιωματικός Ε΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 843. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 93.
Ο Παναγιώτης Νικολινάκος, από την επαρχία Οιτύλου, αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικός 1ης κατηγορίας με αριθ. μητρ. 4475. Κ.Πίτσιου, ό.π., σ. 110.
Ο Παναγιώτης Νικολινάκος στις 11 Ιανουαρίου 1827 υπέγραψε έγγραφο ως πληρεξούσις Σπάρτης (Μάνης). Απ.Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη – Γρηγοράκη, σ. 262.
Ο Ευστράτιος Νικολινάκος, από τη Λακεδαίμονα αναγνωρίστηκε υπαξιωματικός 1ης τάξεως με αριθ. μητρ. 6200, ό.π., σ. 111.
Ο Γεώργιος Νικολινάκος από τη Λακεδαίμονα, αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικός 2ας τάξεως με αριθ. μητρ. 6245, ό.π., σ. 111.

ΝΤΑΒΑΚΗΣ ή ΔΑΒΑΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣ. Κατοικούσε στα Κεχριάνικα και μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως ανθυπολοχαγός (αξιωματικός Ζ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 1880. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 93. Με ενέργειες του Φέδερ στις 21 Δεκεμβρίου 1837 πήρε το βαθμό του ανθυπολοχαγού. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 74-5.

ΝΤΕΚΟΥΛΑΚΟΣ ΗΛΙΑΣ. Από τη Λάγια της επαρχίας Γυθείου και ανήκει στην πατριά των Μιχελιάνων. Είχε δίπλωμα αντιστρατηγίας από το 1825. Το 1828 διορίστηκε δημογέροντας Λάγιας. Μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως ανθυπολοχαγός (αξιωματικός Ζ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 2778. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 93 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 150.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 1828 οι κάτοικοι Λάγιας, Βάθειας, Δημαρίστικων, Τσικαλιών και Κορογονιάνικων εξέλεξαν δημογέροντα τον Ηλία Ντεκουλάκο. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη – Γρηγοράκη, σ. 294.

ΝΤΕΚΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Αναφέρεται ως πεθαμένος το 1765 στην κτητορική επιγραφή της μονής της Ζωοδόχου Πηγής του Οιτύλου (μονή Ντεκούλου). Τα παιδιά του, ο Δανιήλ επίσκοπος Μαΐνης και ο πρωτοσύγκελλος Νικηφόρος, έχτισαν το μοναστήρι. Επειδή στην επιγραφή αναφέρεται «…του ποτέ Γεωργίου Ντεκούλου’ Μιχελή’ ιατρού’…» μπορεί να υποτεθεί ότι ο Γεώργιος Ντεκούλος ήταν γιός του Μιχελή Ιατρού-Μέδικου. R.Traquair, Ann. Brit. Sch. Athens 15(1908-9)200.

ΞΑΡΧΑΚΗ ή ΞΑΡΧΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στην περιοχή του Σταυροπηγίου ο δε Α. Ξαρχάκης και ο Χ. Ξαρχάκος υπέγραψαν αναφορά καταδικάζουσα τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Γενική Εφημερίς Ελλάδος, αριθ. φ. 10, παράρτ. της 8 Φεβρουαρίου 1831.

ΞΑΡΧΑΚΟΥ Οικογένεια. Απαντά σε διάφορα μέρη της Μάνης, όπως στη Λάγια και στο Ξούμερο, που δεν έχουν συγγένεια μεταξύ τους.Κλάδοι της οικ. Ξαρχάκου του Ξούμερου είναι: Σμαήλος, Γκλεζάκος και Κυριαζής. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 103.
Στις 11 Αυγούστου 1815 με το πρακτικό της Λάγιας έγινε συμβιβασμός σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα: α) των Μπουγιουκλιάνων και Μαυροκωκιάνων και β) των Ξαρχιάνων και Πηλοκωκιάνων. Αναφέρονται και οι Δημητράκοι, που δεν είναι γνωστοί από άλλη πηγή και υποθέτουμε ότι μπορεί να εννοεί οι Δημαροί (κάτοικοι των Δημαρίστικων). Ως εγγυητές της συμφωνίας υπέγραψαν ο Μπεηζαντές Γιωργάκης Τζαν. Γρηγοράκης, ο Γρηγόριος Τσιγκούριος-Γρηγοράκης και ο Μπας Καπετάνιος Πέτρος Μαυρομιχάλης. Κάθε μια παράταξη έδωσε από ένα παιδί ως όμηρο και δέχτηκαν ότι αν παραβίαζαν τη συμφωνία να ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν 3.000 γρόσια στους ζαπιτάδες (καπετάνιους). Εναντίον της πλευράς που θα παραβίαζε το πρακτικό θα ήταν και η γενιά των Γιαννακιάνων (Γιαννακο-Μιχελιάνων) και οι λοιποί Λαγιάτες. Σ.Κουγέα, Ιστορικαί Πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)89. Αναργ.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 207.
Ο Θοδωρής Ξαρχάκος σε επιστολή του Τζανέτου Κυβελάκου αναφέρεται ότι ο Θοδωρής Ζαρχάκος σκοτώθηκε στη μάχη του Δραγατσανίου «…βολίμι στη γκαρδιά…». Απ.Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 100.
Ο Γ. Ξαρχάκος κατοικούσε στην Κοίτα και υπέγραψε αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Ν. και ο Π. Ξαρχάκος κατοικούσαν στον Πύργο του Διρού και υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831.
Ο Πέτρος Ξαρχάκος στις 10 Ιουλίου 1834, ως ένας από τους γενάρχες των χωριών της Μάνης, υπέγραψε αναφορά που δικαιολογούσε τους Μανιάτες για τα στασιαστικά τους κινήματα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέτα στην Μάνη, σ. 73.
Ο Γεώργιος Νικολάου Ξαρχάκος και ο Βασίλης Γεωργ. Ξαρχάκος από το Σταυρί μετοίκησαν στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, σ. 395.
Οι Ξαρχιάνοι ή η Οικογένεια Ξαρχάκου είναι Λιάνοι της πατριάς των Νικλιάνων που τους κάλεσαν οι Μιχελιάνοι της Λάγιας για τους πολέμους τους εναντίον των Ρικιάνων-Ρίτσων. Κλάδοι των Ξαρχιάνων είναι: Γαλάκος, Καλημέρης και Κατσιβαρδάκος. Ακόμη ως κλάδος των Ξαρχιάνων αναφέρεται και ο Καβατζάς. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 150. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 114.

ΞΑΡΧΟΓΓΟΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΟΡΦΑΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ. Κατοικούσε στη Λάγια και ακολουθούσε στις αντιπαρατάξεις το Γερακάρη Μουγιουκλάκη. Τον Ιούνιο του 1829 μετά απ΄μια τοπική σύρραξη οδηγήθηκε μαζί με άλλους στο δικαστήριο. Πληροφορίες από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.

ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ Οικογένεια από Μυστρά. Το 1769 φέρονται ότι υπέγραψαν αίτηση προς την Αικατερίνη τη Μεγάλη της Ρωσίας ο Γεώργιος, ο Ιωάννης του Δημητρίου και ο Τζανέτος Παλαιολόγος που κατοικούσαν στη Λακεδαιμονία (Μυστρά). Κ.Π.Παλαιολόγου, Παρνασσός 10(1886)502. Το έγγραφο αυτό θεωρείται ως πλαστό.
Ο Δήμος Σταμάτη Παλαιολόγος ήταν Αθηναίος αλλά μετοίκησε λόγω του πολέμου και κατοικούσε στο Μυστρά. Το 1695 αναφέρεται ότι ανήκε στην πρώτη κοινωνική τάξη, δηλαδή στους πλέον ευκατάστατους. Κ.Μέρτζιου και Θ.Παπαδοπούλου, Ο Μυστράς εις τα Αρχεία της Βενετίας, Λακωνικαί Σπουδαί 12(1994)180, 216 και 220. Η Μαρίτσα Παλαιολόγου και ο Νερούτσος Παλαιολόγος είχαν την ίδια προέλευση και ανήκαν στην τρίτη κοινωνική τάξη, ό.π., σσ. 180 και 181. Ο Παναγιώτης Παλαιολόγος, Αθηναίος και αυτός, το 1700 ενοικίασε κτήματα, ό.π., σ. 294-5.
Ο Ιωάννης Παλαιολόγος το 1447 ήταν διοικητής Οιτύλου και τον επισκέφθηκε ο Κυριακός ο Αγκωνίτης. Α.Αβραμέα, Ιστορικές μαρτυρίες και αρχαιολογικά τεκμήρια από το Οίτυλο της Μάνης, Λακωνικαί Σπουδαί, 7(1983)5 και 7.

ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΠΑΠΑΔΑΚΗ Οικογένεια. Συνηθισμένο όνομα από διάφορα μέρη της Μάνης. Πολλές οικογένειες είχαν κλάδο «Παπαδάκη», όπως οι Μέδικοι, οι Κουτούφαροι και άλλοι.
Το 1675 αναφέρεται ο Ηλίας Παπαδάκης ως μετανάστης από το Οίτυλο στην Κορσική. Π.Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 132.
Το 1677 αναφέρονται οι Εμμανουήλ, Θωμάς και Μαρούλα της οικογενείας των Μεδίκων-Παπαδάκη, οι οποίοι στο μεταναστευτικό τους ταξίδι αιχμαλωτίστηκαν και οδηγήθηκαν στο Αλγέρι. Θ.Παπαδοπούλου, Λακ. Σπ., τ. 4, σ. 453.
Το 1690 από την περιοχή (καστελανία) της Κελεφάς αναφέρονται α) ο Γιάννης Παπαδάκης, Janni Papadachi (36) και β) ο Γεώργιος Παπαδάκης-Γκριμίνας, Georgio Papadachi-Grimina (68). Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 428.
Το 1701 ο Νικόλαος Παπαδάκης ενοικίασε από τη Βενετική διοίκηση το φόρο της δεκάτης από το χωριό Ασήμι. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 77. Το 1702 αναφέρεται σε ενοικιάσεις κτημάτων ο Γιάννης Παπαδάκης, ό.π., σ. 96, και ο Ηλίας Παπαδάκης ο οποίος αναφέρεται στις σ. 92, 96, 121 και 126. Στην τελευταία σημειώνεται «Ηλίας Παπαδάκης από Κελεφά». Το 1703 αναφέρεται ως ενοικιαστής και ο Κοσμάς Παπαδάκης, ό.π., σ. 92.
Το 1704 το επώνυμο Παπαδάκης απαντά στα Βαρούσια, στους Άνω και Κάτω Δολούς καθώς και στη Γιάννιτσα. α) Στους Άνω Δολούς κατοικούσε ο Αναγνώστης Παπαδάκης με ετήσια παραγωγή 22 κροντήρια λάδι, Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σ. 130. β) Στους Κάτω Δολούς κατοικούσε ο Παναγιώτης Παπαδάκης με ετήσια παραγωγή 30 κροντήρια λάδι, ό.π., σ. 131. Κάτω από αυτόν σημειώνεται ο Αναγνώστης του Παπά με 30 κροντήρια λάδι και ίσως πρόκειται για το ίδιο επώνυμο (;). γ) Στα Βαρούσια κατοικούσαν ο Γιάννης Παπαδάκης με ετήσια παραγωγή 1 βαρέλα λάδι, ό.π., σ. 133 και ο Νικολάκης Παπαδάκης με ετήσια παραγωγή 7 βαρέλες λάδι, ό.π., σ. 134. δ) Στη Γιάννιτσα κατοικούσε ο Καμαρινός Παπαδάκης με ετήσια παραγωγή 62 κροντήρια λάδι, ό.π., σ. 137, φ. 247.
Ο γιατρός Παπαδάκης που άφησε ημερολόγιο με τα ονόματα των πελατών του καλύπτει την περίοδο από το 1716 μέχρι το 1767. Σπ.Λάμπρου, Ν. Ελληνομνήμων 9(1912)295 και 14(1917)51-78. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σσ. 200-216 Στο ημερολόγιο αυτό αναφέρονται α) ο Πιέρος Παπαδάκης από το χωριό Ριγανόχωρα ό.π., φ. 19, σ. 207, β) ο Βασίλης Παπαδάκης από το χωριό Παχιάνικα, ό.π., φ. 21, σ. 207 και γ) ο Γιάννης Παπαδάκης το 1760 από τους Μπουλαριούς, ό.π., φ. 44, σ. 215.
Ο Δημήτριος και ο Νικόλαος Παπαδάκης τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσε στο σώμα του Δ. Μούρτζινου στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.
Ο Ι. Παπαδάκης από την περιοχή Σταυροπηγίου υπέγραψε ψήφισμα καταδικαστικό για τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, που δημοσιεύτηκε στη Γενική Εφημερίδα Ελλάδος, αριθ. φ. 10, παράρτ. της 8 Φεβρουαρίου 1831.
Ο Ιωάννης Παπαδάκης, από τη Λακεδαίμονα, έγινε υποχιλίαρχος το 1824 και μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως ανθυπολπχαγός με αριθ. μητρ.2131. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 94.
Ο Θεόδωρος Παπαδάκης από την επαρχία Οιτύλου αναγνωρίστηκε υπαξιωματικός 2ας τάξεως με αριθ. μητ. 1095. Κ.Πίτσιου, ό.π., σ. 111.
Ο Παπαδάκης, χωρίς βαφτιστικό, αναφέρεται ως ιατρός κατά την επανάσταση του 1821. Η.Παπαθανασόπουλου, Λάκωνες τραυματίες και αιχμάλωτοι του Ιμπραήμ, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)292.
ΠΑΠΑΔΟΓΓΟΝΑ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Τσουλιάνων που προέρχεται από τους Καραμπατιάνους της πατριάς των Κοσμάδων της Βάθειας, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί στον Κούνο. Ομώνυμη οικογένεια υπάρχει και στην Οχιά που προέρχονται από τους Σμαηλιάνους. Θεωρούνται ότι είναι βαφτισιμιοί των Παπαδογκοναίων του Κούνου από τους οποίους πήραν το όνομα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 124 και 126.
Είχε πύργο στον Κούνο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76.
Ο Δρακούλης Παπαδόγγονας – Δικαιάκος, κάτοικος Κούνου, μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως ανθυπολοχαγός (αξιωματικός Ζ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 2106. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 94. Αναφέρεται ότι ο Δρακούλης Παπαδόγγονας κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός της Σπαρτιατικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 221.

ΠΑΠΑΔΟΓΙΩΡΓΑΚΗΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200. Ακόμη αναφέρεται από το Κοτράφι. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 128.

ΠΑΠΟΥΛΑΚΟΥ Οικογένεια (Παπουλιάνοι). Αποτελούν κλάδο της πατριάς των Λεκιάνων. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 173. Είχαν πύργο στον Κότρωνα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79.
Ο Δημάκης και ο Βασίλειος Παπουλάκος στις 18 Μαρτίου 1825 μετά από αναφορά του Υπουργείου Πολέμου εγκρίθηκε από το Βουλευτικό η προαγωγή τουυς σε χιλιάρχους. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 249.

ΠΑΡΗΓΟΡΗ Οικογένεια. Είχε πύργο στους Καλονιούς. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 76. Αναφέρεται ως παλαιός κάτοικος των Καλονιών. Κλάδος της ο Τσανάκος. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 115.

ΠΕΡΙΜΕΝΗ Οικογένεια. Κατοικούσε στην Κοίτα και στο ημερολόγιο του Παπαδάκη φ. 32, αναφέρονται ο Βαγγέλης, ο Κυριάκης Περιμένης και το Περιμενόγγονο. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 210.
Αναφέρεται ως κλάδος των Λιάνων της πατριάς των Νικλιάνων που εγκαταστάθηκε στα Άλικα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 128.
Η οικογένεια Περιμένη είχε πύργο στα Άλικα και στο Γερολιμένα. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77.
Ο Φίλιππος Περιμένης, από την επαρχία Οιτύλου, μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ. μητρ. 1393. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 140.

ΠΕΤΡΙΤΑΚΗ ή ΠΕΤΡΙΤΑΚΟΥ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο της γενιάς των Μαυροκωκιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 166. Πιθανώς να είναι ίδια με την οικογένεια Πετρίτη, που αναφέρεται κατωτέρω. α) Ο Βασίλειος Πετρικάκης ή Πετριτάκης αναφέρεται στα χρόνια 1703-5 σε ενοικιάσεις και παραχωρήσεις κτημάτων από τη Βενετική διοίκηση. Κ.Κόμη, Βενετικά κατάστιχα, σσ. 89, 94, 95, 100, 107, 121 και 124. β) Ο Θοδωράκης Πετριτάκος αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη. φ. 5. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

ΠΕΤΡΙΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ. 30. Basilio Petriti. Το 1690 αναφέρεται σε κατάλογο κατοίκων της περιοχής (καστελανίας) της Κελεφάς. Πιθανώς να ταυτίζεται με τον ανωτέρω αναφερόμενο Βασίλη Πετρικάκη ή Πετριτάκη. Σ.Κουγέα, Πελοποννησιακά, τ. 2, σ. 428.

ΠΕΤΡΟΜΙΧΕΛΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ. Αναφέρεται ως κάτοικος Λακωνίας. Μετά την απελευθέρωση του αναγνωρίστηκε ο βαθμός του ανθυπολοχαγού (αξιωματικός Ζ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 2900. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 95.

ΠΕΤΡΟΜΙΧΕΛΑΚΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ. Το όνομά του σημειώνεται στα ψηφίσματα της Εθνοσυνελεύσεως του Άργους, ενώ δεν αναγράφεται στους καταλόγους των πληρεξουσίων. Στο ψήφισμα της 14 Ιανουαρίου 1832 υπογράφουν ο Πολυχρόνης Χαντζάκος και ο Πέτρος Πετροπουλάκης που είναι πληρεξούσιοι Μαλευρίου. Στο ίδιο ψήφισμα, λίγο παρακάτω, υπογράφουν ο Πολυχρόνης Χαντζάκος και ο Βασίλειος Πετρομιχελάκος. Ο Π. Χαντζάκος, όπως και άλλοι υπέγραψε δύο φορές, πιθανό είναι να υπέγραψε δεύτερη φορά ο Β. Πετροπουλάκης και να πρόκειται κατ’ επανάληψη για κακή ανάγνωση. Ίσως όμως χωρίς να είναι πληρεξούσιος να υπέγραφε τα ψηφίσματα. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 5, σσ. 213, 214, 216, 218, 220 κ.ά.

ΠΕΤΡΟΜΥΑΛΑΚΟΣ Β. Το 1836 διορίστηκε δήμαρχος του δήμου Ταινάρου με πρωτεύουσα τις Πιόντες διορίστηκε ο Β. Πετρομυαλάκος. Μελ.Γαλανοπούλου, Εκκλησιαστικαί σελίδες Λακωνίας, σ. 171.

ΠΕΤΡΟΥΝΙΑ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Πηλοκωκιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 167.

ΠΕΤΡΟΥΝΗΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΠΗΛΟΚΩΚΙΑΝΟΙ – ΠΗΛΟΚΩΤΣΟΥ Οικογένεια. Πατριά της Λάγιας από την οποία προέρχονται οι ακόλουθες οικογένειες: α) Γιωργουλόγιαννη, β) Γουνελά, γ) Κωστακόπουλου (σήμερα Κωστάκη), δ) Μαγγιόρου και ε) Πετρούνια. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 167.
Ως κλάδος των Πηλοκωκιάνων θεωρείται και ο Βιτσιλόγιαννης. Οι Πηλοκωκιάνοι έσφαξαν τους Αραβουχιούς. Βλέπε μοιρολόγι του Βιτσιλόγιαννη. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 70 και 156-7.
Στις 11 Αυγούστου 1815 με το πρακτικό της Λάγιας έγινε συμβιβασμός σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα: α) των Μπουγιουκλιάνων και Μαυροκωκιάνων και β) των Ξαρχιάνων και Πηλοκωκιάνων. Αναφέρονται και οι Δημητράκοι, που δεν είναι γνωστοί από άλλη πηγή και υποθέτουμε ότι μπορεί να εννοεί οι Δημαροί (κάτοικοι των Δημαρίστικων). Ως εγγυητές της συμφωνίας υπέγραψαν ο Μπεηζαντές Γιωργάκης Τζαν. Γρηγοράκης, ο Γρηγόριος Τσιγκούριος-Γρηγοράκης και ο Μπας Καπετάνιος Πέτρος Μαυρομιχάλης. Κάθε μια παράταξη έδωσε από ένα παιδί ως όμηρο και δέχτηκαν ότι αν παραβίαζαν τη συμφωνία να ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν 3.000 γρόσια στους ζαπιτάδες (καπετάνιους). Εναντίον της πλευράς που θα παραβίαζε το πρακτικό θα ήταν και η γενιά των Γιαννακιάνων (Γιαννακο-Μιχελιάνων) και οι λοιποί Λαγιάτες. Σ.Κουγέα, Ιστορικαί Πηγαί δια την Ηγεμονίαν της Μάνης, Πελοποννησιακά 5(1962)89. Αναργ.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 207.

ΠΙΕΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Το όνομα ανήκει σε πολλές οικογένειες που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους. Μια οικογένεια Πιεράκου κατοικούσε στην Κληματσίνα του Βαχού και ανήκε στους Πατρικιάνους, απογόνους κάποιου Πατρίκιου, από τον οποίο προήλθε το όνομα του οικισμού Πατρικιάνικα. Στ.Πατρικουνάκου, Βαχός Μάνης, Αθήνα 1999, σ. 50.
Ο Κυριάκης Πιεράκος κατοικούσε στα Σκυφιάνικα. Στις 28 Οκτωβρίου 1825 υπέγραψε την εκλογή ως παραστάτη του καπ. Γιωργάκη Αντωνάκου-Γρηγοράκη, ως πληρεξουσίων δε του καπ. Δημήτρη Δραγωνάκου-Γρηγοράκη και του Παύλου Στεφανάκου. Απ.Δασκαλάκη, Αρχείο Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 216.
Ο Δημητράκης Πιεράκος από τον Πύργο του Διρού, γεννημένος το 1806, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.

ΠΙΕΡΑΚΟΣ ή ΝΤΕΚΟΥΛΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Θα πρέπει να κατοικούσε στη Λάγια. Αναφέρεται ως κάτοικος της επαρχίας Γυθείου και μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ. μητρ. 439. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 140.

ΠΙΕΡΑΚΟΥ – ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ Οικογένεια. Είναι τα παιδιά του παπά Πιέρου Μαυρομιχάλη, εξαδέλφου του Πετρόμπεη. Μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια αποποιήθηκαν το όνομα Μαυρομιχάλης και φέρονται ως Πιεράκοι.
Ο Νικόλαος Πιεράκος στις 10 Ιουνίου 1823 προτάθηκε στο Εκτελεστικό για να πάρει το βαθμό της αντιστρατηγίας. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 10, σ. 127 και στις 11 Ιουνίου στο Βουλευτικό, ό.π., τόμ. 2, σσ. 70 και 475..
Ο Πρωτοσύγκελλος Γεράσιμος, φίλος των Μαυρομιχαλαίων, έγραψε από τη Συκιά στις 18 Μαρτίου 1824, εποχή του εμφυλίου πολέμου, στον καπ. Γιωργάκη Αντωνάκο-Γρηγοράκη, που ήταν συμπέθερος του Πετρόμπεη, ότι «…επροσκύνησαν οι ενάντιοι και εμβήκεν εις τα οσπίτιά των ο καπ. Νικολάκης Πιεράκος με μερικούς ανθρώπους του…». Απ.Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 153.
Ο Νικόλαος Πιεράκος το 1824 (1823) έγινε αντιστράτηγος και το 1830 χιλίαρχος ταξιαρχικός. Υπηρέτησε ως υποστράτηγος της Φάλαγγος. Μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως ταγματάρχης (αξιωματικός Δ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 123. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 93.
Ο Νικόλαος Πιεράκος μετά την απελευθέρωση, που ήταν κάτοικος Πεταλιδίου, κατατάχθηκε ως αντισυνταγματάρχης της Σπαρτιατικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 219.
Ο Νικόλαος Πιεράκος στις 27 Νοεμβρίου 1831 υπέγραψε την εκλογή του Ιάκωβου Κορνήλιου ως πληρεξουσίου της Μάνης για την εθνική συνέλευση του Άργους. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 221.
Ο Νικόλαος Πιεράκος έλαβε μέρος στην Εθνοσυνέλευση του Άργους-Ναυπλίου, 5 Δεκεμβρίου 1831 – 16 Μαρτίου 1832, ως εκπρόσωπος της επαρχίας Μαΐνης. Απ.Δασκαλάκη, Κείμενα-πηγαί της ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως, σ. 206.
Στην Εθνοσυνέλευση Άργους-Ναυπλίου παραβρέθηκε από την πρώτη προκαταρκτική συνεδρίαση της 5 Δεκεμβρίου 1831 μέχρι της τελευταίας της 17 Μαρτίου 1832. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 5, σσ. 3, 9, 11, 194, 209 κ.ά.
Ο Γεωργάκης Πιεράκος στις 18 Φεβρουαρίου κατ’ αίτηση του Υπουργείου πολέμου πήρε την έγκριση από το Βουλευτικό για να γίνει υποχιλίαρχος. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 131.
Ο Γεώργιος Πιεράκος αναγνωρίστηκς ως λοχαγός (αξιωματικός Ε΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 839. Κ.Πίτσιου, ό.π., σ. 94.
Ο Κυριάκης Πιεράκος στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό της υποχιλιαρχίας. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366 και τόμ. 10, σ. 427.
Ο Νικόλαος Πιεράκος (;) ή Πιενάκος στις 25 Ιουλίου 1824 με πρόταση του Τζανετάκη Γρηγοράκη πήρε το βαθμό της υποχιλιαρχίας. Αρχ. Ελλην. Παλιγγ., τόμ. 2, σ. 366 και τόμ. 10, σ. 427.

ΠΙΕΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Το 1825 ακολούθησε σε εκστρατεία στη Μεσσηνία υπό το Σταυριανό Καπετανάκη και μπουκαδόρο τον Παν. Κοκώνη. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Εκτ. φάκ. 11, αριθ. εγγρ. 31. Ο ανωτέρω βιογραφείται και από το Μ.Φερέτο, Μεσσηνιακά 1(1968)499.
Στα μετεπαναστατικά χρόνια οικογένεια Πιερέα κατοικούσε στα Λιασίνοβα. Δ.Βαγιακάκου, Λακωνικαί Σπουδαί 13(1996)143-6.

ΠΙΕΡΗΣ ODROISIO-MARIA 1639-1702. Bενεδικτίνος μοναχός. Γνώριζε τη γλώσσα των μανιατών γιατί κατά μια εκδοχή ο πατέρας του ήταν Μανιάτης. Κατά άλλη εκδοχή που είναι επικρατέστερη ήταν από τη Χίο. Ήταν εκπαιδευμένος στο Λατινικό δόγμα και επιφορτίστηκε από τον Πάπα και τη Sacra Congregazione della Propaganda Fide να κατηχήσει τους Μανιάτες της Τοσκάνης και της Κορσικής. Κ.Σπηλιωτάκη, Νεώτερα στοιχεία περί μετοικήσεως των Μεδίκων, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)206.

ΠΙΕΡΙΑΝΟΙ (ΠΙΕΡΑΚΟΥ) Οικογένεια. Είχε πύργο στην Τσεροβά. Ν.Κατσικάρου, Η Βεντέττα στην Μάνη, σ. 80.

ΠΙΤΖΟΥΛΑΣ. Αναφέρεται το 1719 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

ΠΟΘΟΠΟΥΛΟΥ Οικογένεια. Το 1719 αναφέρονται από το χωριό Πιόντες ο Νικόλας και ο Λεούτζης Ποθόπουλος στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8 και 9. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

ΠΟΘΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣ. Αναφέρεται από το χωριό Λουκάδικα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 40. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 213. Για το όνομα Πόθος και Καλόποθος βλέπε: Δ.Βαγιακάκου, Βυζαντινά ονόματα και επώνυμα εκ Μάνης, Πελοποννησιακά 3-4(1958-9)210.

ΡΑΖΕΛΟΥ Οικογένεια. Από παράδοση μαθαίνουμε ότι ο πρώτος Πέτρος Μέδικος-Γιατρός, που πήγε στη Μάνη και παντρεύτηκε την Ανθή Κοντόσταβλου, απέκτησε έξι παιδιά, ένα από τα οποία ήταν ο Ιωάννης ή Ραζέλος και από το όνομα αυτού προέρχεται η πολύκλαδος γενιά των Ραζέλων. Κλάδοι της οικογενείας είναι: Αποστολάκος, Γιαννακάκος, Γιανναρέας, Δημητρακουλάκος, Ιατρόπουλος, Μιχαλαρέας, Μιχαλέας, Μπατσιλίνας, Παναγιωταρέας Παπαδέας, Πετράκος, Πιερακέας, Ρουμπέας, Σταθέας, Σταυρέας, Σωτηράκος και Τσινέας. Γ.Γιαννακάκου-Ραζέλου, Οι Αγώνες της Μάνης δια την Ελευθερίαν, 1948, σσ. 64, 67.
Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Μοναστηράκι ή Παναγίτσα του Ραζέλου στο Οίτυλο εικονογραφήκε το 1747. Το όνομα του Αντωνίου Ραζέλου αναφέρεται στο ναό του Αγίου Νικολάου στο Οίτυλο που ανήκει στην οικογένεια Αλευρά. Ν.Δρανδάκη, Σχεδίασμα καταλόγου Βυζαντινών ναών Λακωνίας, Λακωνικαί Σπουδαί 13(1996)218. Ν.Δρανδάκη, Χριστιανικαί επιγραφαί Λακωνίας, Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρείας 1967, σ. 162.
Το 1806 στο υποσχετικό του Αντωνόμπεη οι κάτοικοι του Οιτύλου υπέγραψαν σε δύο ομάδες: α) Γιατριάνοι, Ραζελιάνοι, Τζαχουτιάνοι και Κακασαγγιάνοι και β) Στεφανοπουλιάνοι, Στεφανιάνοι, Φάλτσοι και Νοβοκιάνοι. Από τα ονόματα αυτών φαίνονται οι υπάρχοντες κύριοι κλάδοι των μεγάλων πατριών του Οιτύλου. Ανωνύμου, Ιστορικαί αλήθειαι συμβάντων τινων της Μάνης, 1858, σ. 44.
Ο Μιχαήλ Ιωάννου Ραζέλος καταγόμενος από το Οίτυλο, υπηρέτησε κατά την επανάσταση του 1821 ως ιατρός στα σώματα της οικογενείας Μαυρομιχάλη και μετά το 1826 εργάστηκε στη Στερεά Ελλάδα. Γ.Γιαννακάκου-Ραζέλου, Οι αγώνες της Μάνης δια την ελευθερίαν, 1948, σ. 114, όπου και τα πιστοποιητικά του. Γ.Πουρναροπούλου, Λάκωνες ιατροί κατά τον αγώνα, σ. 12 (πολυγραφημένο φυλλάδιο). Βλέπε: Γιαννακάκου-Ραζέλου. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)470 και 490. Η.Παπαθανασόπουλου, Λάκωνες τραυματίες και αιχμάλωτοι του Ιμπραήμ, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)292.
Ο Πέτρος Ραζέλος κατ’ αίτηση του Γεωργίου Μαυρομιχάλη με προβούλευμα του Βουλευτικού πήρε έγκριση για προαγωγή σε χιλίαρχο. Αρχ.Ελλην.Παλιγγ., τόμ. 7, σ. 138.

ΡΕΣΒΑΝΗ Οικογένεια. Παλαιά οικογένεια των Μπουλαριών, η ισχυρότερη από τους αχαμνόμερους. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 118.
Ο Ιωάννης Δικαίου Ρεσβάνης από την επαρχία Οιτύλου, μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως στρατιώτης με αριθ. μητρ. 3016. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 144.

ΡΙΚΙΑΝΟΙ – ΡΙΤΣΟΥ Οικογένεια. Μεγάλη πατριά από τη Λάγια με τους ακόλουθους κλάδους: Θεοδωρόπουλος, Καπερούνης, Κατσαφάδος, Κορκολιός, Μελάς, Μουγάκος. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 166.

ΡΙΤΣΟΥ Οικογένεια. Βλέπε Ρικιάνοι.

ΡΟΥΣΙΟΥ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο των Ξιφομαχαιριδιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 167. Ένας Ρούσιος αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΣΑΛΙΧΟΥ Οικογένεια. Αποτελεί κλάδο των Λιάνων της πατριάς των Νικλιάνων που είναι εγκατεστημένη στην Κοίτα, στα Τσικαλιά και τη Γαρδένιτσα. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 113 και 128.
Ο Θεοδωράκης Σαλίχος αναφέρεται από την Κοίτα στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 32. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 210.

ΣΑΣΣΑΡΗ Οικογένεια. Κατοικούσε στο Μέζαπο και αναφέρονται πολλές εκδοχές σχετικά με την καταγωγή της. α) Αποτελεί κλάδο των Καραμπατιάνων της πατριάς των Κοσμάδων της Βάθειας που είχαν εγκατασταθεί στο Κατωπάγγι. β) Αποτελεί κλάδο της οικ. Κουράκλη από τη Νόμια και τη Νέασα. γ) Προέρχεται από πειρατή καταγόμενο από την πόλη Σάσσαρι της Σαρδηνίας. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σσ. 114 και 121.
Κατά άλλη εκδοχή ανήκει στους Νικλιάνους και εγκαταστάθηκε στο Μέζαπο, όπου είχε πύργο. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 179.
Στην απελευθέρωση της Καλαμάτας ήταν οι Σασαριάνοι, χωρίς να αναφέρονται βαφτιστικά ονόματα. Aμβρ. Φραντζή, Επιτομή της Ιστορίας της αναγεννηθείσης Ελλάδος, τόμ. Α, σ. 332. Ένας από τους σημαντικούς στρατιωτικούς της Μάνης ήταν ο Σασαριάνος, ό.π., τόμ. Δ, σ. 153.
Οι Σασαριάνοι του Μεζάπου είχαν πλοία και ίσως είχαν σχέση με πειρατείες. Τον Αύγουστο του 1828 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης πήγε με το πλοίο «Φιλοκτήτης» για να συλλάβει το πειρατικό πλοίο των Κουβατζιάνων και Γιαννουλιάνων της Κηπούλας. Έπιασε όμως άλλο πειρατικό πλοίο, που είχαν οι Μιχαλαίοι πριν από την άφιξη του Κυβερνήτη και μετά το κατείχαν οι Σασαριάνοι. Πληροφορία από έκθεση που υπέβαλε ο «Οδυσσεύς», για τις ταραχές στη Λακωνία το έτος 1828, χωρίς να αναγράφεται ημερομηνία. ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχογ., Μάνη-Καποδίστριας, φάκ. 220.
Ο Δ. και ο Θ. Σάσαρης κατοικούσαν στο Μέζαπο και υπέγραψαν αναφορά που καταδίκαζε τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων, την οποία δημοσίευσε η Γεν.Εφημ.Ελλάδος, αριθ. φ. 48, παράρτ. της 27 Ιουνίου 1831.
Μετά την απελευθέρωση ο Θ. Σάσαρης αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικό; 1ης τάξεως με αριθ. μητρ. 5417. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 115.
Ο Θεόδωρος ή Κάτζος Σάσσαρης από το Μέζαπο πολέμησε τους Αιγυπτίους στη Βέργα και στο Διρό. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 82.
Ο Δημήτριος Σάσσαρης από το Μέζαπο κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός της Σπαρτιατικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 221.
Ο Νικόλαος Σάσσαρης από το Μέζαπο τοποθετήθηκε ως ανθυπασπιστής στη Σπαρτιατική φάλαγγα. Δ.Δημητράκου, ό.π., σ. 222.
Ο Γεώργιος Ιωάννης Σάσσαρης από το Μέζαπο μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, σ. 396.

ΣΙΔΕΡΗ Οικογένεια (Σιδεριάνοι). Αποτελεί κλάδο της οικογενείας Δημάρη και είχε πύργο στα Μέσα Δημαρίστικα. Από εκεί εγκαταστάθηκε στον Κυπριανό. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 78 και Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σσ. 170 και 181.

ΣΚΑΛΚΑΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΚΗΣ. (Μήπως Σκαλκάκος;) Από τον Κάβαλο, γεννημένος το 1791, στρατολογήθηκε το Μάιο του 1831 από το Νικόλαο Πιεράκο-Μαυρομιχάλη, για να αντιπαραταχθεί στα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων. Κ.Κοτσώνη, Νικόλαος Πιεράκος-Μαυρομιχάλης, Λακωνικαί Σπουδαί 9(1988)494 κ.ε.

ΣΚΑΛΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΣΚΑΛΚΟΥ ή ΣΚΑΛΚΑΚΟΥ Οικογένεια (Σκαλκαίοι). Είχαν πύργο στον Κάβαλο. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 80.
Ο Νικόλαος Σκαλκάκος από τον Κάβαλο τοποθετήθηκε ως υπολοχαγός της Σπαρτιατικής φάλαγγος. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 220.

ΣΚΙΖΟΚΟΛΟΣ. Το 1716 αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 5. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200. Βλέπε: Σχιζοκωλάκος.

ΣΚΥΛΑΝΘΡΩΠΑΚΟΣ ή ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΛΑΡΗΣ ΜΙΧΑΗΛ. Κατοικούσε στη Λάγια και μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως αξιωματικός ανθυπολοχαγός (αξιωματικός Ζ΄ τάξεως) με αριθ. μητρ. 3102. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 96.
ΣΟΥΚΑΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. Αναφέρεται το 1719 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 8. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 201.

ΣΠΥΡΙΔΑΚΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στα Τσουκαλιά. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 77. Ο Σωτήριος Νικ. Σπυριδάκος από το Κατωπάγκι μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, σ. 397.

ΤΖΗΚΛΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ. Αναφέρεται το 1716 από το χωριό Πιόντες στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 10. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 202.

ΤΖΗΛΑΚΟΥ ή ΖΗΛΑΚΟΥ Οικογένεια. Κατοικούσε στη Λάγια. Πιθανώς ο αναφερόμενος κατωτέρω Τζινάκης να ανήκει στην οικογένεια Τζηλάκου.

ΤΖΟΥΚΑΛΙΑΝΟΙ. Είναι οι κάτοικοι των Τζουκαλιών ή οικογένεια από την οποία ονομάστηκε το χωριό; Αναφέρονται το 1806 στο υποσχετικό του Αντωνόμπεη. Ανωνύμου, Ιστορικαί αλήθειαι συμβάντων τινων της Μάνης, 1858, σ. 45.
Ο Δήμος και ο Λαμπρινός Τζουκαλίτης τον Οκτώβριο του 1824 υπηρετούσαν στο σώμα του Αθανασούλης Κουμουνδουράκης στο Μεσσηνιακό κόλπο. ΓΑΚ, Αρχείο Γιατράκου (Μικρές συλλογές Κ6α), έγγρ. 432.

ΤΣΑΓΚΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Εγκαταστάθηκε στο Μέζαπο μαζί με την οικογένεια Σάσαρη. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 179.

ΤΣΑΤΣΟΥΛΗ ή ΤΖΑΤΖΟΥΛΗ Οικογένεια. Το 1770 ήρθαν σε αντιπαράθεση ο στρατός του Χατζή Οσμάν πασά με τους Μανιάτες που προσπάθουσαν να διαφυλάξουν τα ανατολικά σύνορά τους. Οι Τούρκοι ζήτησαν να συνομιλήσουν με τους Μανιάτες, αλλά επειδή δεν υπήρχε εμπιστοσύνη στα λόγια τους κανένας από τους Μανιάτες δεν ήθελε να πάει. Ο πνευματικός Τσατσούλη που ήταν υπέργηρος προθυμοποιήθηκε να πάει αυτός και τον σθνόδευσε και ο γέρο-Πικουλάκης. Ο Χατχή Οσμάν ζήτησε από τους Μανιάτες αρχηγούς να του δώσουν τα παιδιά τους ως ομήρους και όταν οι εκπρόσωποί τους αρνήθηκαν να δεχθούν τις προτάσεις του τους αποκεφάλισε. Έβαλε τα κεφάλια τους σε κοντάρια και τα τοποθέτησε πάνω σε ένα λόφο κοντά στο χωριό Παρασυρό. Οι Μανιάτες υπό την ηγεσία του Γεωργίου Μαυρομιχάλη επιτέθηκαν και κατανίκησαν τους Τούρκους. Δ.Αλεξανδράκου, Ιστορία της Μάνης, σ. 31-4.
Κατοικούσε στην Τσίμοβα (Αρεόπολη) και η Κυριακή Τζατζουλίνα ή Τζατζόνυφη Καλαποθού αιχμαλωτίστηκε από τους Αιγυπτίους το 1826. Δ.Βαγιακάκου, Ο Ιμβραήμ εναντίον της Μάνης, σ. 84
Ο Βασίλειος Τσατσούλης κατοικούσε στην επαρχία Οιτύλου και μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικός 1ης τάξεως με αριθ. μητρ. 3975. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 98.

ΤΣΙΚΛΑΣ ΜΙΧΑΗΛ. Κατοικούσε στη Λάγια και κατά τη διάρκεια της επανάστασης έπεσε μαχόμενος ως απλούς στρατιώτης. Μετά την απελευθέρωση αναγνωρίστηκε ως υπαξιωματικός 2ας τάξεως με αριθ. μητρ. 1270. Κ.Πίτσιου, Λακωνικές σελίδες, σ. 116.

ΤΣΙΛΙΒΑΚΟΣ ΠΙΕΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ (Βλέπε Τσιλιβοπιεράκος). Στις 8 Δεκεμβρίου 1829, που συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης, υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.

ΤΣΙΛΙΒΑΡΑΚΗΣ ΝΙΑΡΧΟΣ. Στις 8 Δεκεμβρίου 1829, που συγκεντρώθηκαν στο Μαραθονήσι οι σημαντικοί της Μάνης, υπέγραψε δήλωση συμπαράστασης στην κυβέρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια. ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φάκ. 227, έγγραφο της 11 Δεκεμβρίου 1829.

ΤΣΙΛΙΒΑΡΑΚΟΥ Οικογένεια. Ο Νικόλαος Σταύρου Τσιλιβαράκος από το Κουλούμι μετοίκησε στο Πεταλίδι. Δ.Βαγιακάκου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, σ. 397.

ΤΣΙΛΙΒΑΡΟΥ Οικογένεια. Είχε πύργο στο Φλωμοχώρι. Ν.Κατσικάρου, Η βεντέττα στην Μάνη, σ. 79.

ΤΣΙΛΙΒΗΣ ή ΤΖΙΛΙΒΗΣ ΔΗΜΑΚΑΣ. Αναφέρεται από το χωριό Βάτα στο ημερόλογιο του Παπαδάκη, φ. 39. Δ.Δημητράκου,Οι Νυκλιάνοι, σ. 213.

ΤΣΙΛΙΒΗΣ ή ΤΣΙΛΙΒΙΠΕΤΡΟΣ ΠΕΤΡΟΣ. Πήρε μέρος στην πολιορκία της Μονεμβασίας και ακολούθως της Τριπολιτσάς. Φωτάκου, Βίοι Πελοποννησίων Ανδρών, Έκδ. Φιλολογικά Χρονικά, σ. 131.

ΤΣΙΛΙΒΟΠΙΕΡΑΝΟΙ Οικογένεια. Ανήκει στην πατριά των Λεκιάνων της Ανατολικής Μάνης. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 173.

ΤΣΟΠΕΗ Οικογένεια. Θεωρείται ότι ήταν άρχοντες της περιοχής της Κοίτας και κατείχαν τα περισσότερα και καλύτερα χωράφια του τόπου. Υποτίθεται ότι θα είχαν εγκατασταθεί εκεί πριν από τους Νικλιάνους. Κ.Κάσση, Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης, σ. 107.

ΦΤΑΞΕΑ Οικογένεια. Αποτελούσε κλάδο της πατριάς των Ξιφομαχαιριδιάνων της Λάγιας. Α.Κουτσιλιέρη, Μανιάτικα μελετήματα, σ. 167.
Ο Βρετός Φταξέας αναφέρεται από τη Λάγια στο ημερολόγιο του Παπαδάκη, φ. 6. Δ.Δημητράκου, Οι Νυκλιάνοι, σ. 200.

Advertisements

One thought on “ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s